سوره آل‌عمرانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: سوره آل‌عمران، تعالیم، فضایل، آموزه‌ها.

پرسش: مهم‌ترین تعالیم و آموزه‌های سوره آل‌عمران چه چیزهایی است؟

پاسخ: مهم‌ترین تعالیم و موضوعات مطرح‌شده در سوره آل‌عمران، عبارت است از:
۱. توحید، صفات خداوند و مسئله معاد.

۲. جهاد در راه خدا و دستورات مهم و نکات ظریف در این زمینه؛ درس‌های آموزنده که در دو غزوه مهم اسلامی ( بدر و احد) بود؛ شرح امدادهای الهی نسبت به مؤمنان و حیات جاویدان شهیدان راه خدا.

۳. وحدت و هم‌بستگی در جامعه اسلامی، و صفاتی که می‌بایست با وحدت و یگانگی همراه باشد. هم‌چنین از خانه کعبه، فریضه حج و امر به معروف و نهی از منکر و تولی و تبری، مسئله امانت، و انفاق در راه خدا و ترک دروغ و مقاومت و پای‌مردی در مقابل دشمن و صبر و شکیبایی در مقابل مشکلات و آزمایش‌های مختلف الهی.

۴. بخشی از تاریخ انبیا از جمله: آدم، نوح، ابراهیم، موسی، عیسی ـ علیه‌السلام ـ و داستان حضرت مریم ـ علیهاالسلام ـ و مقامات این بانوی بزرگ و توطئه‌های پیروان متمرد حضرت موسی ـ علیه‌السلام ـ و مسیح ـ علیه‌السلام ـ در برابر اسلام، از دیگر مباحث مطرح شده در این سوره است.


سوره آل‌عمران[ویرایش]


مشخصات[ویرایش]

این سوره از سوره‌های مدنی است؛ یعنی تمام آیاتش در مدینه نازل شده است؛ [۱] [۲] دارای ۲۰۰ آیه بوده و دومین سوره طولانی قرآن کریم است.

علت نام‌گذاری[ویرایش]

علت نام‌گذاری آن به «آل‌عمران» آمدن این نام (آل‌عمران) در آیه ۳۳ این سوره است. برخی نیز می‌گویند: نام‌گذاری به «آل‌عمران» ظاهراً به علت آمدن ماجرای نذر همسر عمران، ولادت مریم و ولادت عیسی ـ علیه‌السلام ـ در این سوره است و از باب تسمیه کل به اسم جزء می‌باشد. [۳]

فضایل و برکات[ویرایش]

فضایل و برکاتی برای خواندن این سوره در روایات وارد شده است؛ مانند:

← روایتی از ابی بن کعب
ابی بن کعب از پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ نقل می‌کند: هرکس سوره آل‌عمران را بخواند، در مقابل هر آیه آن، امانی در سر پل جهنم به او داده می‌شود. [۴] [۵]

← روایتی از بریده
هم‌چنین بریده نقل می‌کند که پیامبر فرمود: سوره بقره و سوره آل‌عمران را یاد بگیرید که این دو سوره همچون دو غنچه هستند و آنها در روز قیامت بر سر خواننده خود سایه می‌اندازند. [۶] [۷]

← روایتی از ابن عباس
ابن عباس می‌گوید: «پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرمود: «هرکس سوره آل‌عمران را در روز جمعه بخواند تا وقتی که خورشید غروب کند، خدا و فرشتگان بر او درود می‌فرستند». [۸] [۹]

تعالیم و آموزه‌ها[ویرایش]


← اول
این سوره پس از حروف مقطعه با نام خدا آغاز می‌شود و درباره قرآن و آیات محکم و متشابه آن سخن می‌گوید.

← دوم
این سوره در آغاز از خدایی [۵]     می‌گوید که کتاب را به حق فرو فرستاد، تا مردمان را به آن راه‌نمایی کند، و چون بر خدا هیچ‌چیز پوشیده نیست، او شایسته‌ترین کس برای هدایت کردن مردم به حق است. و کتابی که نماینده دین حق است، شکی در آن نیست، و بعضی ازآن‌روی در آن اختلاف می‌کنند که خواستار فتنه و فتنه‌انگیزی‌اند، و به سبب دوری از مسئولیت به تحریف کتاب می‌پردازند. آنان به روز جزا ایمان ندارند و بر این خیال باطل خوش‌اند که توانگری ایشان از عذاب جلوگیری خواهد کرد.

← سوم
آن‌گاه بحث‌هایی راجع به کافران دارد و از خواستنی‌های این جهان و آن جهان سخن به میان می‌آورد و ضمن بیان بعضی ویژگی‌های بندگان خوب خدا، اظهار می‌دارد که دین برحق نزد خدا، اسلام است.

← چهارم
پس از آن، بار دیگر از کافران ـ به‌ویژه اهل کتاب و غرور دینی یهود ـ صحبت می‌کند و در ادامه، سلطنت و عزت و ذلت را مطرح می‌سازد و متذکر می‌شود که این امور در دست خداست؛ و با اشاره به تجسم اعمال در روز قیامت، مردم را به اطاعت از پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرا می‌خواند.

← پنجم
در بخش دیگر این سوره، داستان حضرت زکریا علیه‌السلام، حضرت مریم علیهاالسلام و کراماتی که مریم داشت آمده و به همین مناسبت از معجزات عیسی ـ علیه‌السلام ـ سخن می‌گوید و در برابر نصارای نجران پیشنهاد مباهله می‌دهد و بالاخره از اهل کتاب می‌خواهد که در مشترکات ادیان جبهه واحدی در برابر مشرکان تشکیل دهند. در ادامه بار دیگر بعضی از کارشکنی‌ها و شیطنت‌های اهل کتاب بخصوص یهود را برمی‌شمارد و از گرفتن پیمان از پیامبران گذشته در معرفی پیامبر اسلام، صحبت می‌نماید و می‌فرماید هیچ دینی جز اسلام پذیرفته نیست. آن‌گاه از گروهی که مرتد شدند و بعضی از آنها دوباره به آغوش اسلام بازگشتند سخن می‌گوید؛ و ضمن صحبت مجدد از اهل کتاب، در مورد حضرت ابراهیم علیه‌السلام و کعبه و این‌که حج خانه خدا برای کسانی که توانایی مسافرت آن‌جا را دارند، واجب است. و در ادامه یک‌بار دیگر راجع به اهل کتاب نکاتی را می‌آورد.

← ششم
در قسمت دیگر این سوره از یگانگی در داخل اجتماع ایمانی، و صفاتی که می‌بایستی با وحدت و یگانگی همراه باشد بحث می‌کند. در این بخش مؤمنان را مخاطب قرار داده و از آنها می‌خواهد که همگی به ریسمان خدا چنگ زنند، امر به معروف و نهی از منکر کنند و از هرگونه اختلاف و تفرقه بپرهیزند و اختلاف‌افکنان را به عذاب بزرگ تهدید می‌کند.

← هفتم
سپس از ذلت و خواری یهود که همواره با آنها خواهد بود، سخن به میان می‌آورد. خوبان و بدان اهل کتاب را از هم جدا می‌کند؛ بعضی از شگردهای آنان را آشکار می‌سازد و از جنگ بدر و احد و کمک‌های غیبی در آن جنگ سخن می‌گوید.

← هشتم
در فصل دیگر از آیات این سوره، مؤمنان را از رباخواری برحذر می‌دارد و آنان را به اطاعت خدا و پیشی گرفتن در امور خیر فرا می‌خواند؛ بعضی از اوصاف اخلاقی را تذکر می‌دهد و بار دیگر از جنگ میان مسلمانان و کفار و رنج‌هایی که بر مسلمانان وارد شد، صحبت می‌کند و یادآور می‌شود که پیروزی و شکست همواره دست به دست می‌گردد و این برای امتحان و ریختن ناخالصی‌های مؤمنان است. آن‌گاه از پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ یاد می‌کند و مسلمانان را از این‌که بعد از مرگ آن‌ حضرت سیر قهقرایی کنند برحذر می‌دارد. نیز از سستی‌های بعضی از مسلمانان در جنگ سخن می‌گوید و کشته شدن در راه خدا را می‌ستاید. از مهربانی پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ با مردم سخن به میان می‌آورد و با نعمت وجود پیامبر اسلام بر مؤمنان منت می‌گذارد و پس از ذکری از منافقان، درباره زنده بودن شهیدان مطالبی عنوان می‌کند و مؤمنان را می‌ستاید و بار دیگر از کافران و مهلتی که به آنها داده می‌شود، می‌گوید. و بعضی از سخنان نادرست یهود را مطرح می‌کند.

← نهم
در ادامه آیات، مسئله مرگ را مطرح می‌سازد و می‌فرماید همه خواهند مرد. بار دیگر از امتحان‌های الهی و رنج‌هایی که بر مؤمنان می‌رسد، سخن به میان می‌آورد و آنها را به صبر دعوت می‌کند.

← دهم
سپس پیمانی را که از اهل کتاب گرفته شده که باید حقایق را به مردم بگویند و نشانه‌های پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ را کتمان نکنند، تذکر می‌دهد و از صاحبان خرد یاد می‌کند که همواره به یاد خدا هستند و با خدای خود مناجات می‌کنند. مضمون مناجات آنها را می‌آورد. آن‌گاه از این‌که خدا آنها را می‌پذیرد و عمل آنها را ضایع نمی‌کند و آنها را به بهشت وارد می‌سازد، خبر می‌دهد؛ و مؤمنان را از زرق و برق دنیایی کفار تذکر می‌دهد و به آنان گوشزد می‌کند که فریب آن‌ را نخورند؛ زیرا آنان عاقبت بدی خواهند داشت ولی اهل تقوا عاقبت خوبی را انتظار می‌کشند. سپس بار دیگر درباره اهل کتاب سخن می‌گوید و در پایان سوره، مؤمنان را به صبر و شکیبایی و جهاد در راه خدا و ایجاد رابطه با یک‌دیگر و تقوا دعوت می‌کند. [۱۰] [۱۱] [۱۲]


پانویس[ویرایش]
 
۱. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۲۳۲.    
۲. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۶۹۳، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
۳. قرشی، سید علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ج ‌۲، ص ۱، تهران، بنیاد بعثت، چاپ سوم، ۱۳۷۷ش.
۴. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۲۳۲.    
۵. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۶۹۳، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
۶. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۲۳۲.    
۷. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۶۹۳، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
۸. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۲۳۲.    
۹. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‌، محمدجواد، ج ‌۲، ص ۶۹۳، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
۱۰. جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‌۲، ص ۵۷ ـ ۵۹، بی‌جا، بی‌تا.
۱۱. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۲، ص ۴۰۸ ۴۰۹، تهران، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.    
۱۲. مدرسی، سید محمدتقی، تفسیر هدایت، گروه مترجمان، ج ‌۱، ص ۴۶۶ ـ ۴۶۸، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    



جعبه‌ابزار