رابطه با خداذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ارتباط با خدا.

پرسش: برای این‌که با خدا رابطه صمیمی و خالصانه داشته باشیم، باید چه کنیم؟

پاسخ: راه‌های ایجاد رابطه صمیمانه با خداوند متعال، عبارت‌اند از: شناخت، انجام واجبات و ترک گناهان، انجام مستحبات و نوافل، و ذکر و یاد خدا.


مقدمه

[ویرایش]

آدمی در سیر تکامل معنوی و عقلانی خویش، همواره به پرسش‌هایی در باب اعتقادات و باورهای موجود در محیطش می‌رسد که او را نسبت به آن‌چه تا حال بر آن بوده است، دچار تردید می‌کند. این لحظات از حساسیت بسیار بالایی برخوردارند و نقش تعیین‌کننده در آینده زندگی شخص ایفا می‌کنند. اگر این پرسش‌ها به درستی کاویده و سپس پاسخ داده شود، باورهایی صحیح، منطقی و مطمئن را در پی خواهد داشت.

رجوع به سفیران الهی

[ویرایش]

خداوند انسان را در دریایی متلاطم، به نام دنیا آفرید و امر فرمود که به وسیله ارتباط صمیمانه با من به سویم بشتابید، تا در دنیا و آخرت سعادتمند شوید و به بهشت برین نائل شوید.
به مقتضای حکمت خداوند، ‌باید راه‌هایی را برای ما قرار دهد و معرفی کند، تا از آن طرق به او برسیم؛ چون انسان به‌خودی‌خود نمی‌تواند راه خوب را از بد تشخیص بدهد، به خاطر همین خداوند، سفیرانی را از جانب خود مأمور کرد، تا پیام‌های آسمانی را به مردم برسانند و راه‌های هدایت را از طریق آنان، برای ما روشن کنند. هم‌چنین به این پیامبران کتب آسمانی داد که در آن کتاب‌ها، مسائل مربوط به هدایت و ضلالت انسان تشریح شده بود.

← حدیثی از علی بن ابی‌طالب


حضرت علی (علیه‌السلام) در این باره می‌فرماید: کسی که آیات قرآنی را راهنمای خویش قرار دهد، به سوی آن‌چه استوارتر است، هدایت شده است.

← حدیثی دیگر


حضرت امیر (علیه‌السلام) در نهج‌البلاغه می‌فرمایند: خداوند پیاپی رسولان خویش را برای مردم فرستاد، تا با ابلاغ احکام الهی، حجت را بر آن‌ها تمام نمایند و توانمندی‌های پنهان‌شده عقل‌ها را آشکار سازند و نشانه‌های قدرت خدا را معرفی کنند.
[۲] امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، خطبه ۱، بند ۳۶.

از‌این‌رو برای جواب دادن به سؤال، ناچاریم دست به دامن انبیا و اوصیا و قرآن شویم.

راه‌های ارتباط با خداوند

[ویرایش]

راه‌های ارتباط با خداوند متعال بدین شرح است:

← شناخت


اولین گام برای ارتباط با خداوند، شناخت خدا، خود و جهان است. انسان باید، معرفت خویش را نسبت به این امور بالا ببرد و هر چه شناختش بالاتر رود، مقاومت او در برابر گناهان و اطاعت او نسبت به دستورات خدا بیش‌تر می‌شود. انسان با فکر کردن در خود و دنیا و با سؤال کردن، باید بداند که از کجا و چرا به این دنیا آمده است؟ وظیفه او اکنون در این دنیا چیست؟ و بعداً‌ به کجا خواهد رفت و سرنوشت او بعد از مرگ چه خواهد شد؟

←← کلام خداوند


در قرآن آمده است: زود باشد که بنماییم به ایشان، آثار قدرت کامله خود را در عالم و در نفس‌های ایشان، تا معلوم شود بر ایشان که اوست پروردگار حق.

←← حدیثی از پیامبر


هم‌چنین پیامبر اکرم (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) می‌فرمایند: «من عرف نفسه فقد عرف ربه؛ هر کس نفس خود را بشناسد، به تحقیق که پروردگار خود را شناخته است».
این شناخت‌ها، همان‌طور که در روایات هم به آن تصریح شده است، با فکر و تأمل و مطالعه و سؤال از دیگران، آرام‌آرام برای انسان حاصل می‌شود. این مرحله از ارتباط با خدا، نقش حساسی را در رسیدن به خدا ایفا می‌کند.

←← حدیثی از امیرالمؤمنین


حضرت امیرالمؤمنین می‌فرماید: «اول الدّین معرفته و کمال معرفته التصدیق به؛آغاز دین‌داری، شناخت خداست و کمال شناخت، تصدیق به وجود اوست».

← انواع شناخت


نکته دیگری که شایان ذکر است آن‌که در مورد خداوند علاوه بر این شناختی که بیان شد (از راه تفکر و سؤال و ...) دو نوع شناخت دیگر نیز وجود دارد.

←← شناخت حضوری


شناخت حضوری نسبت به خداوند و آن این است که انسان با نوعی مشاهده درونی و قلبی، با خدا آشنا شود که پس از خودسازی و تهذیب نفس از بدی‌ها، برای انسان حاصل می‌شود.این راه نیازی به درس و مدرسه ندارد و افراد زیادی در طول تاریخ بوده‌اند که خواندن و نوشتن نمی‌دانستند، اما مدرس صدها مدرس شدند و بزرگان و علما در مقابل آنان، زانوی ادب می‌زدند؛ مانند: رجب‌علی خیاط، یا ابوذر غفاری یا ...

←← شناخت فطری


این نوع شناخت که در سخنان پیشوایان دینی و عارفان و حکیمان آمده است؛ یعنی اینکه دل انسان، با خدا آشناست و در ژرفای روح وی مایه‌ای برای شناخت آگاهانه خدا وجود دارد که قابل رشد و شکوفایی است.

← انجام واجبات و ترک گناهان


برای رسیدن به خدا، اولین گام عملی، انجام دادن واجبات و ترک تمام گناهان است و برای راه پیدا کردن به درگاه ربوبی، اصلی‌ترین و مهم‌ترین گام، انجام واجبات و ترک گناهان است.

←← حدیثی از پیامبر اکرم


وقتی که اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) از جنگ برگشتند، حضرت فرمود: آفرین باد به گروهی که به جای آوردند جهاد کوچک را و باقی ماند بر آن‌ها جهاد بزرگ. گفته شد: ‌ای پیغمبر خدا! جهاد بزرگ چیست؟ حضرت (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) فرمودند: جهاد با نفس.
اگر کسی تمام واجباتش را انجام دهد و گناهان را ترک کند، بنده صالح خداوند است و خداوند را در آن‌چه دستور داده، اطاعت کرده است و رابطه صمیمی با خداوند پیدا خواهد کرد، ولو این‌که مستحبات را انجام ندهد.

←← حدیثی از امام سجاد


امام سجاد (علیه‌السلام) می‌فرمایند: کسی که به واجبات خدا عمل کند، او بهترین مردم است.
و همین جهاد او با گناهان باعث می‌شود که خداوند راه‌های هموارتری جلوی گام او نهد و بیش‌تر و بیش‌تر به خدا نزدیک می‌شود.

←← سخنان خداوند متعال


ــ در قرآن آمده است که: «وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا؛ کسی که در راه ما مجاهده کند، ‌ هر آیینه او را به راه‌های خود هدایت می‌کنیم».
از آیات و احادیث استفاده می‌شود که غایتی که برای حرکت انسان‌ها در نظر گرفته شده، مقام قرب به خداست.
ــ در قرآن آمده است: و سبقت‌گیرندگان (در عمل)، اینان مقرب خدا می‌باشند و در بهشت نعیم سکونت خواهند کرد.
ــ در آیه دیگر آمده: اما اگر از مقربین درگاه خدا باشد، در قیامت از آسایش و بهشت مرفهی که از عطایای خداست، استفاده خواهد کرد. از این قبیل آیات، استفاده می‌شود که مقام قرب الهی، کمال نهایی و غایت سیر حرکت انسان‌ها است، انسان‌های برگزیده خدا که در صراط مستقیم ا نسانیت حرکت می‌نمایند، بدان مقام نائل می‌گردند.
[۱۵] امینی، ابراهیم، خودسازی، ص۱۵۶، انتشارات شفق، چاپ قدس، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ ش.


←← دیدگاه امام خمینی


امام خمینی در این باره می‌فرماید: پس‌ ای برادر! از معاصی احتراز کن و عزم هجرت به سوی حق‌تعالی کن و ظاهر را ظاهر انسان کن و خود را در ملک ارباب شرایع داخل کن و از خداوند تعالی در خلوت بخواه که تو را در این مقصد همراهی فرماید ... و بدان که هیچ راهی در معارف الهیه پیموده نمی‌شود، مگر آن‌که انسان از ظاهر شریعت ابتدا کند و تا انسان، متادب به آداب شریعت حقه نشود، هیچ‌یک از اخلاق حسنه، از برای او به حقیقت پیدا نشود و نور معرفت الهی در قلب او جلوه نکند.

← انجام مستحبات و نوافل


بعد از این‌که انسان کاملاً به واجبات عمل کرد و گناهان را ترک کرد، به ‌اندازه توان خود به مستحبات مشغول شود؛ البته شخص می‌تواند این دو مرحله را با هم انجام دهد و هیچ منافاتی بین این دو مرحله نیست.

←← حدیثی از حضرت علی


حضرت علی (علیه‌السلام) در این باره می‌فرمایند: نزدیک‌شونده به خدا، با ادای واجبات و مستحبات، سودهایش دو چندان است.
البته اگر انجام مستحبات به واجبات صدمه بزند، باید ترک شود. اول باید واجبات را انجام داد، سپس در صورت توان، به مستحبات و نوافل مشغول شد.

←← حدیثی از امام علی


امام علی (علیه‌السلام) در حدیثی در این باره می‌فرماید: مستحبات، چنان‌چه به واجبات زیان رساند، موجب قرب به خدا نشوند.
انسان با انجام مستحبات و نوافل می‌تواند، به مقامات بلند معنوی و عرفانی نائل شود و ارتباط تنگاتنگی با معبود خویش برقرار کند. در حدیث صحیح وارد است که: بنده چون با نافله به من نزدیک شد، او را دوست دارم و چون او را دوست داشتم، من گوش او می‌شوم، که با آن می‌شنود و چشم او می‌شوم، که با آن می‌بیند و زبان او می‌شوم، که با آن نطق کند و دست او شوم، که با آن اخذ می‌کند.
[۱۹] کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۴، ص۵۳.

و خلاصه این‌که انسان با انجام مستحبات، خدایی می‌شود و خدا را در تمام زندگی خود حاضر می‌یابد.

← ذکر و یاد خدا


یاد خدا به منزله روح عبادت‌ها و بزرگ‌ترین هدف تشریع آن‌ها می‌باشد؛ زیرا ارزش هر عبادت، به مقدار توجه و یاد بنده، نسبت به خداست. انسان سالک، به وسیله ذکر، به تدریج از دنیای ماده بالا می‌رود و به عالم صفا و نورانیت قدم می‌گذارد و کامل و کامل‌تر می‌شود، تا به مقام قرب حق‌تعالی نائل گردد. در آیات و احادیث درباره ذکر و یاد خدا سفارش‌های فراوانی شده است؛ از باب نمونه:

← سخنان خداوند منان


ــ خدا در قرآن می‌فرماید: ‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید! ذکر خدای را بسیار گویید.
ــ و می‌فرماید: خردمندان کسانی هستند که در حال قیام و نشستن و به هنگام خفتن، خدای را یاد می‌کنند و در آفرینش آسمان‌ها و زمین می‌اندیشند.

←← حدیثی از امام صادق


امام صادق (علیه‌السلام) به اصحاب فرمود: هر چه می‌توانید خدای را یاد کنید، در هر ساعتی از ساعت‌های شب و روز؛ زیرا خدا شما را به کثرت ذکر، امر کرده است و خدا یاد می‌کند مؤمنی را که به یاد او باشد و بدانید که هیچ بنده مؤمنی خدا را یاد نمی‌کند، مگر این‌که خدا نیز او را به خوبی یاد خواهد کرد.
باید توجه داشت که ذکر خدا، عبارت است از یک حالت خدابینی روحانی و توجه باطنی به خدای جهان، که در آن بنده خدا را حاضر و ناظر و خودش را در محضر پروردگار جهان بداند؛ در نتیجه کسی که این چنین خدا را یاد کند، به دستورات خدا عمل می‌کند، و واجبات را انجام می‌دهد و محرمات را ترک می‌کند.
[۲۳] امینی، ابراهیم، خودسازی، ص۱۶۸، انتشارات شفق، چاپ قدس، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ ش.


معرفی منابع

[ویرایش]

۱. مبادی اخلاق در قرآن، عبدالله جوادی آملی، انتشارات اسرا، چاپ اسوه، چاپ دوم.
۲. معراج السعاده، احمد نراقی، چاپ سوم، ستاره قم، انتشارات هجرت.
۳. حماسه و عرفان، عبدالله جوادی آملی، انتشارات اسرا، چاپ اسوه، چاپ سوم.
۴. مراحل اخلاق در قرآن، عبدالله جوادی، انتشارات اسرا، چاپ اسوه، چاپ سوم.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ج۱، ص۶۳۹، ح۱۱۵۹.    
۲. امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، خطبه ۱، بند ۳۶.
۳. فصلت/سوره۴۱، آیه۵۳.    
۴. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۲، ص۳۲، بیروت، چاپ پنجم.    
۵. امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، خطبه ۱.    
۶. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، ج۱، ص۴۳، چاپ شانزدهم، نشر سازمان تبلیغات.    
۷. روم/سوره۳۰، آیه۳۰.    
۸. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، ج۱، ص۴۴، چاپ شانزدهم، نشر سازمان تبلیغات.    
۹. مصباح یزدی، محمدتقی، معارف قرآن، چاپ سوم، انتشارات مؤسسه امام خمینی، معارف قرآن.    
۱۰. کلینی، محمد بن یعقوب، فروع کافی، ج۵، ص۱۲، کتاب جهاد.    
۱۱. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۸۱، دفتر نشر فرهنگ اهل‌بیت.    
۱۲. عنکبوت/سوره۲۹، آیه۶۹.    
۱۳. واقعه/سوره۵۶، آیه۱۲.    
۱۴. واقعه/سوره۵۶، آیه۸۸.    
۱۵. امینی، ابراهیم، خودسازی، ص۱۵۶، انتشارات شفق، چاپ قدس، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ ش.
۱۶. موسوی خمینی، سید روح‌الله، چهل حدیث، ص۸، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه)، چاپ بیستم، ۱۳۷۸ ش.    
۱۷. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، ج۱، ص۱۱۵، ح ۲۰۷۹.    
۱۸. امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغه، حکمت ۳۹.    
۱۹. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۴، ص۵۳.
۲۰. احزاب/سوره۳۳، آیه۴۱.    
۲۱. آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۹۱.    
۲۲. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعه، ج۴، ص ۱۱۸۲ ۱۱۸۳.    
۲۳. امینی، ابراهیم، خودسازی، ص۱۶۸، انتشارات شفق، چاپ قدس، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ ش.


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «رابطه با خدا»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۵/۱۴.    



رده‌های این صفحه : مقالات ‌اندیشه قم




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار