امام هادیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: امام هادی ـ علیه‌السلام.

پرسش: ولادت و کودکی و جوانی امام هادی ـ علیه‌السلام ـ و دوران امامت آن حضرت را همراه با ذکر بخشی از فضایل و کرامات ایشان بیان کنید؟

پاسخ:


ولادت امام هادی[ویرایش]

حضرت امام علی النقی (هادی) ـ علیه‌السلام ـ در سحرگاه نیمه ذی‌حجه سال ۲۱۲ هـ.ق در شهر صریا در حومه مدینه به دنیا آمد.

نام والدین امام[ویرایش]

پدرش امام جواد امام نهم شیعیان و مادرش سمانه بانویی پاک و با تقوا بود.

نام، کنیه و القاب امام[ویرایش]

نامش علی، کنیه‌اش ابوالحسن و برخی القابش نقی، هادی، عالم، فقیه، امین، طیب، ناصح و مرتضی است. [۱] [۲] [۳]

سن امامت و شهادت[ویرایش]

امام هادی ـ علیه‌السلام ـ در ۸ سالگی به امامت رسید و پس از ۳۳ سال امامت در سن ۴۱ سالگی به شهادت رسید.

خلفای زمان امام[ویرایش]

دوره امامت حضرت معاصر بود با خلافت خلیفه عباسی معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز که حضرت در ماه رجب سال ۲۵۴ هـ.ق مسموم شد و به شهادت رسید. [۴] [۵] [۶]

دوران زندگی امام[ویرایش]

دوره زندگی این امام همام در زمان پدر و شش خلیفه عباسی مجموعاً هفت دوره است که به‌اختصار به همراه فضایل و معجزات آن دوره ذکر می‌شود:

← امام هادی در زمان پدر
حضرت در خانه «اهل بیت که خداوند آنها را از هر آلودگی پاک کرده است»، [۷] به دنیا آمد و در این خانه نورانی که معدن حکمت و فضیلت بود، پرورش یافت. از همان کودکی به راهنمایی و ارشاد مردم پرداخت و در مکتب عالی دانش و فضیلت خود گروه‌هایی از علاقه‌مندان و ارادتمندان خاندان نبوت را می‌پروراند. امام هادی ـ علیه‌السلام ـ شش ساله بود که مأمون از دنیا رفت و معتصم جای او را گرفت. دو سال بعد معتصم امام جواد ـ علیه‌السلام ـ پدر امام هادی ـ علیه‌السلام ـ را مسموم کرد و به شهادت رساند و امام هادی ـ علیه‌السلام ـ به امامت رسید.

← دوره خلافت معتصم
درباره دوره زندگی امام در خلافت معتصم مطالب زیر بیان می‌شود:

←← بزرگ‌ترین معجزه امام
از بزرگ‌ترین معجزات امام هادی ـ علیه‌السلام ـ این بود که در سن کودکی به درجه امامت رسید. [۸] در همان کودکی تمام فضایل و کرامات و کمال علم و دانش را در خود جمع کرده بود. بارها معتصم مانند برادرش مأمون سعی کرد از این فرصت استفاده کرده و ضربه مهلکی به اساس شیعه و محور اعتقاد آنکه همان امامت است، وارد کند؛ ولی خدا خواست که نور الهی روشن بماند. به همین جهت بارها امام هادی ـ علیه‌السلام ـ را با سؤال‌ها و مسائل بسیار مشکل و پیچیده آزمایش کردند؛ ولی همیشه ائمه علیهم‌السلام سربلند بودند [۹] و در مقابل هر سؤالی به بهترین و کامل‌ترین نحو پاسخ می‌دادند و در نتیجه دشمنان امام در همان دامی می‌افتادند که خود برای امام گسترده بودند.

← دوره خلافت واثق
واثق پسر معتصم بود. در این دوره مسئله خلق قرآن مطرح شد. این مسئله به‌صورت یک فتنه درآمد و بهانه‌ای شد برای ریختن خون بسیاری از مخالفان حکومت. [۱۰] عده‌ای به مخلوق بودن و عده‌ای دیگر به مخلوق نبودن آن معتقد شدند. امام برای نجات شیعیان از افتادن در این فتنه نامه‌هایی به تعدادی از بزرگان شیعه نوشت [۱۱] [۱۲] و ضمن اعلام نظر خود دوستان و شیعیان خود را از داخل شدن در این فتنه بر حذر داشت. کرامت دیگر امام هادی ـ علیه‌السلام ـ در این دوره خبر از مرگ واثق بود که به خیران خادم فرمودند. [۱۳] [۱۴]

← دوره خلافت متوکل
متوکل برادر واثق بود. تقریباً نصف دوره امامت حضرت هادی ـ علیه‌السلام ـ با خلافت متوکل معاصر بود. گرچه همه خلفای بنی‌عباس در آزار و صدمه زدن به شخص امام و سازمان تشیع سعی زیادی داشتند، ولی «در این میان متوکل در ظلم و ستم به حضرت و سنگ‌دلی گوی سبقت را از دیگران ربود». [۱۵] [۱۶] سخت‌گیری خلفای قبلی برای شیعیان قابل تحمل بود، لذا تعداد زیادی از آنها در سامرا مرکز عباسیان ساکن شدند؛ اما متوکل آن‌چنان سختگ‌یری و ستم کرد که آنها متفرق شدند. [۱۷]

←← جنایت‌های متوکل
این دوره از سخت‌ترین و طاقت‌فرساترین دوره‌های شیعیان بود. در این دوره شیعیان زیادی مقتول یا مسموم یا متواری شدند. [۱۸] از دیگر جنایت‌های متوکل تخریب مرقد شریف امام حسین ـ علیه‌السلام ـ و تبعید امام از مدینه به سامرا بود [۱۹] تا هم امام و ارتباط شیعیان را تحت نظر بگیرد و هم پایگاه مهم و قوی شیعه در مدینه را تضعیف کند. از دیگر جنایت‌های متوکل این بود که «گاه‌بگاه به مأموران خود دستور می‌داد تا ناگهانی به خانه امام ریخته و بازرسی کنند به امید آنکه سلاح یا مدرکی دال بر فعالیت ایشان علیه حکومت به دست آورند؛ لکن در این حمله‌های شبانه جز کتاب‌های علمی و دعا چیزی یافت نشد». [۲۰] [۲۱] [۲۲] گاهی متوکل فرمان می‌داد تا امام را در هر حالتی که هست به دربار آورند: «در یکی از این احضارها امام در حالی وارد شد که او مست و لا یعقل در کنار جام‌ها و سبوهای شراب و در میان گروه‌های خنیاگر و رقاصه افتاده بود. امام بی‌توجه به خطرات احتمالی او را سرزنش کرد و در ضمن خواندن اشعاری به نصیحت‌گویی و یادآوری قیامت پرداخت. متوکل برآشفت و دستور داد حضرت را محبوس سازند». [۲۳] [۲۴] [۲۵] [۲۶]

←← کرامات امام هادی
سپس شخصی از حضرت شنید که می‌فرمودند: من از ناقه صالح نزد خدا محترم‌ترم و سپس آیه «و تمتعوا فی دارکم ثلاثة ایام ذلک وعد غیر مکذوب»؛ (در خانه‌هایتان سه روز به آسایش و لذت بپردازید، آن (وعده عذاب) و عده‌ای غیر دروغ است.) [۲۷] را خواندند. بیش از سه روز نگذشت که متوکل به دست فرزندش منتصر به هلاکت رسید. [۲۸] [۲۹] [۳۰] [۳۱] علاوه بر این کرامت، جریان زینب کذّاب نیز از کرامات امام هادی ـ علیه‌السلام ـ در دوره متوکل است.
زنی ادعا کرد من زینب دختر فاطمه زهرا و نوه پیامبرم. پیامبر دعا کرده که در هر ۴۰ سال جوانی من برگردد. همه گفتند: دروغ می‌گوید؛ ولی نتوانستند دلیلی بیاورند که او را قانع کند. به‌سراغ امام هادی ـ علیه‌السلام ـ رفتند و حضرت فرمود: گوشت فرزندان فاطمه بر درندگان حرام است و خود در قفس شیران رفت و همه شیرها دور امام جمع شدند و امام دست نوازش بر سر آنها کشید. در این هنگام زن فریاد زد: به خدا دروغ گفتم و ادعای باطلی کردم. [۳۲] [۳۳]

← دوره خلافت منتصر
منتصر با طرح نقشه‌ای پدرش را کشت و به خلافت رسید. او برخلاف پدر خونریز و بی‌رحمش، بر علویان و شیعیان سخت نمی‌گرفت. او اجازه داد شیعیان به زیارت امام حسین ـ علیه‌السلام ـ بروند و فدک را نیز به فرزندان امام حسین ـ علیه‌السلام ـ پس داد و پس از گذشت ۶ ماه کشته شد. [۳۴] [۳۵] [۳۶]

← دوره خلافت مستعین و معتزّ
در زمان مستعین خلافت ضعیف شده بود و ترکان در حکومت نفوذ کرده و قدرتمند شده بودند. در این دوره قیام‌ها و شورش‌های زیادی صورت گرفت و شیعیان وضع بهتری نسبت به گذشته داشتند. [۳۷] [۳۸] پس از او معتز که در دشمنی با آل‌محمد و قتل دشمنان خلافت معروف بود، [۳۹] [۴۰] به خلافت رسید او وجود نورانی امام ـ علیه‌السلام ـ را برنتابید و در زمان او حضرت مسموم شد و به جهان باقی شتافت. هم‌چنین در این زمان عده زیادی از شیعیان به قتل رسیده و یا آن قدر در زندان ماندند تا وفات کردند. [۴۱]

پانویس[ویرایش]
 
۱. شیخ مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، ج ۲، ص ۴۱۷، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی.
۲. طبرسی، امین الاسلام، اعلام الوری، ص ۳۵۵، چاپ سوم.
۳. پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، ص ۵۶۷، قم، مؤسسه امام صادق (ع)، چاپ سیزدهم، ۱۳۸۱ ش.
۴. شیخ مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، ج ۲، ص ۴۴۰، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی.
۵. طبرسی، امین الاسلام، اعلام الوری، ص ۳۶۳، چاپ سوم.
۶. پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، ص ۶۱۲، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ سیزدهم، ۱۳۸۱ ش.
۷. احزاب(۳۳)، آیه ۳۳.    
۸. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۸۱، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۹. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۸۱، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۱۰. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۸۶ ـ ۸۸، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۱۱. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۸۸، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۱۲. امالی، شیخ صدوق، ص ۴۹۸.    
۱۳. مرکز جهانی اهل بیت، قم، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۸۸، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۱۴. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج۱، ص ۴۹۸.    
۱۵. اصفهانی، ابوالفرج، مقاتل الطالبیین، ص ۳۹۵، نجف، مکتبه الحیدریه.    
۱۶. ادیب، عادل، زندگانی تحلیلی پیشوایان ما، ص ۲۵۶، ترجمه اسدالله مبشری، نشر فرهنگ اسلامی، چاپ شانزدهم.
۱۷. مؤسسه در راه حق، پیشوای دهم، ص ۶ ـ ۷، سلمان فارسی، ۱۳۶۹ ش.
۱۸. مؤسسه در راه حق، پیشوای دهم، ص ۶ ـ ۷، سلمان فارسی، ۱۳۶۹ ش.
۱۹. شیخ مفید، محمد بن نعمان، الارشاد، ج ۲، ص ۴۳۷، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی.
۲۰. قرشی، باقر شریف، زندگانی امام علی الهادی، ص ۳۸۷، ترجمه سیدحسن اسلامی، قم، انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۱ ش.
۲۱. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۲، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۲۲. سعد، طعمه، المصابیح الزاهره، ج ۲، ص ۲۲۶، قم، دارالاعتصام، چاپ دوم، ۱۴۲۰ ق.
۲۳. سعد، طعمه، المصابیح الزاهره، ج ۲، ص ۲۲۸، قم، دارالاعتصام، چاپ دوم، ۱۴۲۰ ق.
۲۴. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۲، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۲۵. طبرسی، امین الاسلام، اعلام الوری، ص ۳۶۳، چاپ سوم.
۲۶. قرشی، باقر شریف، زندگانی امام علی الهادی، ص ۳۸۶، ترجمه سیدحسن اسلامی، قم، انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۱ ش.
۲۷. هود(۱۱)، آیه ۵۶.    
۲۸. سعد، طعمه، المصابیح الزاهره، ج ۲، ص ۲۲۸، قم، دارالاعتصام، چاپ دوم، ۱۴۲۰ ق.
۲۹. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۲، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۳۰. طبرسی، امین الاسلام، اعلام الوری، ص ۳۶۳، چاپ سوم.
۳۱. قرشی، باقر شریف، زندگانی امام علی الهادی، ص ۳۸۶، ترجمه سیدحسن اسلامی، قم، انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۱ ش.
۳۲. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۰۴، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۳۳. علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۱۴۹.    
۳۴. مؤسسه در راه حق، پیشوای دهم، ص ۲۳، سلمان فارسی، ۱۳۶۹ ش.
۳۵. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۴، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۳۶. اصفهانی، ابوالفرج، مقاتل الطالبیین، ص ۳۹۶، نجف، مکتبه الحیدریه.    
۳۷. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۴، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۳۸. پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، ص ۵۶۸ ـ ۵۶۹، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ سیزدهم، ۱۳۸۱ ش.
۳۹. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۴، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.
۴۰. پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، ص ۶۱۰، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ سیزدهم، ۱۳۸۱ ش.
۴۱. مرکز جهانی اهل بیت، اعلام الهدایه، ج ۱۲، ص ۱۱۴، قم، انتشارات لیلی، چاپ اول.


منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «امام هادی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۰/۰۳.    


رده‌های این صفحه : امام هادی | تاریخ معصومان




جعبه‌ابزار