طلسمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: طلسم، جادو، سحر، علوم غریبه.

پرسش: آیا طلسم، جادو حساب می‌شود؟

پاسخ: سحر و جادو، نوعی خدعه و نیرنگ است که عوامل آن مرموز و نامرئی است. سحر، کلامی است که به زبان جاری کنند یا چیزی را بنویسند یا اورادی را بخوانند یا اینکه با استخدام ملائکه و جن در مسحور اثر بگذارند؛ اما طلسم، یک لفظ یونانی است و آن را به یونانی، تلسما گویند که نقش‌های سحری یا تنجیمی است که برای دفع آفت‌ها یا حوادث مختلف دیگر به کار می‌رود که طلسم‌سازان برای اعداد تأثیراتی خاص قائل‌اند. براساس برخی تقسیماتی که در ذیل می‌آید، طلسم نیز از اقسام سحر و جادو شمرده می‌شود.


افعال خارق‌العاده

[ویرایش]

جای هیچ تردیدی نیست که برخلاف عادت جاریه، افعالی خارق‌العاده وجود دارد حال خود ما یا آن را به چشم دیده‌ایم یا آنکه به طور متواتر آن را از دیگران شنیده‌ایم و یقین پیدا کرده‌ایم و بسیار کم هستند کسانی که از افعال خارق‌العاده چیزی کم یا زیاد نشنیده باشند.

اقسام کلی افعال خارق‌العاده

[ویرایش]

اعمال خارق العاده به طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند:

← مستند بودن به اسباب طبیعی


اعمالی که مستند به یکی از اسباب طبیعی و عادی هستند، کسانی که این کارها را انجام می‌دهند، سه گروه هستند:

←← انجام کارها با آموزش و تمرین


گروهی که با تلاش و آموزش و تمرین، توان انجام آن را یافته‌اند.

←← انجام کارها با نشناختن اسباب طبیعی از سوی مردم


گروهی که از اسباب طبیعی استفاده می‌کنند؛ ولی این اسباب طبیعی از حس مردم پنهان است و صاحب عمل به کارهایی دست می‌زند که دیگران اسباب آن را نشناخته‌اند.

←← انجام کارها با سرعت زیاد


گروهی که به وسیله سرعت حرکت کارهایی را انجام می‌دهند، سرعتی که بیننده آن را تشخیص ندهد و این‌گونه فکر کند که عمل نام‌برده بدون هیچ سبب طبیعی انجام یافته است.

← مستند نبودن به اسباب طبیعی


اعمالی که مستند به هیچ‌یک از اسباب طبیعی و عادی نیست؛ مثل خبر دادن از غیب، ایجاد دشمنی، ایجاد محبت و ... این‌گونه کارها با تمام اختلافی که در نوع آنها هست، مستند به قوت اراده و شدت ایمان به تأثیر اراده است.

سحر و جادو

[ویرایش]

سحر و جادو، نوعی خدعه و نیرنگ است که عوامل آن مرموز و نامرئی است.

← دیدگاه شیخ انصاری


شیخ انصاری در تعریف سحر می‌فرمایند: سحر، کلامی است که به زبان جاری کنند یا چیزی را بنویسند یا اورادی را بخوانند یا اینکه با استخدام ملائکه و جن در مسحور اثر بگذارند.

طلسم

[ویرایش]

و اما طلسم، یک لفظ یونانی است و آن را به یونانی، تلسما (Telesma) گویند که نقش‌های سحری یا تنجیمی است که برای دفع آفت‌ها یا حوادث مختلف دیگر به کار می‌رود که طلسم‌سازان برای اعداد تأثیراتی خاص قائل‌اند.
[۵] مشکور، محمدجواد، خلاصه ادیان، ص۲۶، شرق، چ۲، ۱۳۶۲ش.


علوم غریبه

[ویرایش]

علومی که از عجایب و غرایب آثار بحث می‌کنند، بسیار زیاد است؛ به طوری که نمی‌توان در تقسیم آنها ضابطه‌ای کلی بیان کرد؛ لذا در این بحث معروف‌ترین آنها را ذکر می‌کنیم:

← علم سیمیا


موضوع این علم، هماهنگ کردن و خلط کردن قوای ارادی با قوای مخصوص مادی است.

← علم لیمیا


موضوع آن، کیفیت تأثیر اراده در صورت اتصالش با ارواح قوی و عالی است.

← علم هیمیا


موضوع آن ترکیب قوای عالم بالا با عناصر عالم پایین است که به آن علم طلسمات می‌گویند؛ پس اگر نقشه آسمانی که مناسب با حادثه‌ای از حوادث است با صورت و شکل مادی آن حادثه ترکیب شود، آن حادثه پدید می‌آید و این معنای طلسم است.

← ریمیا


علمی است که از استخدام قوای مادی بحث می‌کند تا به آثار عجیب آنها دست یابد که به آن شعبده هم می‌گویند. علم کیمیا، علم اعداد، خواب مغناطیسی. احضار ارواح نیز از ملحقات به این علوم چهارگانه است. با توجه به این تقسیم روشن شد که طلسم، یکی از انواع علوم غریبه است.
مرحوم علامه طباطبایی در جای دیگری دعا، افسون و طلسم را جزء سحر می‌شمارد.

اقسام سحر از دیدگاه شیخ انصاری

[ویرایش]

مرحوم شیخ انصاری نیز در کتاب مکاسب اقسام سحر را این‌گونه می‌شمارد:
۱. سحر وابسته به تأثیر نفس ساحران و ریاضت نفس.
۲. استفاده از علوم نجوم و پیشگویی.
۳. طلسم که به وسیله مخلوط کردن قوای آسمانی با قوای زمینی به وجود می‌آید.
۴. استفاده از فرشتگان و جن.

نتیجه بحث

[ویرایش]

از تقسیماتی که این بزرگان برای سحر انجام داده‌اند، روشن می‌شود که طلسم نیز از اقسام سحر و جادو محسوب می‌شود.


معرفی منابع

[ویرایش]

۱. کاشفی، حسین بن علی، اسرار قاسمی، هند، بمبئی، چاپخانه فتح الکریم، ۱۳۰۲ش، چاپ سنگی.
۲. طباطبایی، محمدحسین، بررسی‌های اسلامی، ج۲، قم، ‌انتشارات هجرت، ۱۳۹۷ق.
۳. هانس هولدز، حقایقی درباره جادوگری، ترجمه ضیاء طباطبایی، ‌تهران، ابن‌سینا، ۱۳۵۱ش.
۴. محمدآقایانس، جواد، نفوذ (چگونه می‌توان در مردم نفوذ کرد) تهران، پویا ذهن، ۱۳۷۲ش.
۵. کیانیان، ‌رضا، طلسم در آثار حماسی ایران، نشریه عصر پنجشنبه، ش ۵ و ۶.
۶. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ص۱۶۵، بیروت لبنان، مؤسسة الوفاء، چ۱۰، ۱۴۰۴ق.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۳۶۳، ترجمه:محمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.    
۲. انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، ج۱، ص۲۵۸، بیروت، مؤسسة النور للمطبوعات، ۱۴۱۰ق.    
۳. انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، ج۱، ص۲۵۸، بیروت، مؤسسة النور للمطبوعات، ۱۴۱۰ق.    
۴. طریحی، فخرالدین، مجمع‌البحرین، ج۶، ‌ص۱۰۷.    
۵. مشکور، محمدجواد، خلاصه ادیان، ص۲۶، شرق، چ۲، ۱۳۶۲ش.
۶. طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۳۶۸، ترجمه:محمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.    
۷. طباطبایی، سیدمحمدحسین، تفسیر المیزان، ج۱، ص۳۶۶، ترجمه:محمدباقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چ۵، ۱۳۷۴ش.    
۸. انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، ج۱، ص۲۶۱ - ۲۶۲، بیروت، مؤسسة النور للمطبوعات، ۱۴۱۰ق.    


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «طلسم»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۸/۰۶/۲۶.    







جعبه ابزار
جعبه‌ابزار