پدر و مادرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پرسش: عاق والدین" و"احسان و نیکی به پدر و مادر" را با استفاده از آیات و روایات بررسی کنید.


عاق والدین[ویرایش]

پاسخ:
عاق والدین (خشم آوردن و دل شکستن و آزردن خاطر پدر و مادر) از گناهان کبیره و سبب بدبختی انسان در دنیا و آخرت و به تجربه ثابت شده که موجب کوتاهی عمر و تلخ و سخت شدن زندگی بر انسان، و فقر و پریشانی انسان می شود. در آیات و روایات از آن مذمت شده، و بدترین نوع قطع رحم است.

عاق والدین در آیات[ویرایش]

خداوند تبارک و تعالی می فرماید:
(فَلا تَقُلْ لَهُما أُفّ)؛ [۱] حتی کلمه ی افّ (کلمه و سخن ناخوشایند) نباید به آنان (پدر و مادر) بگویید.

عاق والدین در روایات[ویرایش]

در حدیثی امام صادق(علیه السلام) می فرماید: اگر خداوند چیزی را کم تر از افّ گفتن می دانست، آن را نهی می فرمود.
رسول خدا(صلی الله علیه وآله)می فرماید:
کن باراً و اقصر علی الجنة و ان کنت عاقاً فَاقْصِر علی النار [۲]؛ (با پدر و مادر) نیکو رفتار باش، تا در بهشت جای گیری و اگر عاق شوی، در آتش جهنم خواهی بود.
و در حدیث قدسی وارد شده که خداوند می فرماید: به عزّت و جلال و علّو شأن خودم سوگند، اگر عاق والدین، مثل همه ی انبیا عمل کند از او نمی پذیرم [۳] .
امام صادق(علیه السلام)نیز می فرماید:
و اذا کان یوم القیمه کُشف غطآء من اغطیة الجنة فوجد ریحها من کانت له روح من مسیرة خمسمأة عام الاّ صنفاً واحداً، فقیل له من هم قال العاق لوالدیه [۴]؛ چون روز قیامت شود، پرده ای از پرده های بهشت برداشته شود و هر کس دارای روح باشد، بوی بهشت را از پانصد سال راه خواهد شنید، مگر یک دسته. عرض کردند: آنان چه کسانی هستند؟ فرمود: عاق والدین.
از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) نقل شده است که فرمود:
تمام مسلمانان در روز قیامت مرا خواهند دید، مگر عاق والدین و شراب خوار و کسی که نام مرا بشنود و بر من صلوات نفرستد [۵]. اللهم صلّ علی محمد و آل محمد.

نفرین پدر[ویرایش]

در روایات آمده است که نفرین پدر در حق فرزند رد نخواهد شد و به تجربه ثابت شده است، و سکرات موت و عذاب قبر کسی که عاق مادر شده باشد سخت خواهد بود.

نیکی به پدر و مادر[ویرایش]

ضدّ عقوق والدین، احسان و نیکی نمودن به پدر و مادر است ـ چه در حیات باشند و چه فوت کرده باشند ـ که بهترین سعادت و شریف ترین صفات و نیز موجب تقرب به ذات مقدّس خدا و ثواب و پاداش دنیا و آخرت است؛ هم چنان که خداوند آن را هم ردیف عبادت خود قرار داده است.

نیکی به پدر و مادر در آیات[ویرایش]

(وَ قَضی رَبُّکَ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاّ إِیّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً)؛ [۶] پروردگار تو فرمان داده است جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید.
هم چنین خداوند می فرماید:
(وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانِی صَغِیراً)؛ [۷] برای ایشان از جهت مهربانی، افتاده و فروتن باش و بگو پروردگارا پدر و مادر مرا رحمت کن، چنان که مرا در کودکی پرورانیدند.
رسول خدا(صلی الله علیه وآله) می فرماید:
برّ الوالدین افضل من الصلوة و الصّوم و الحجّ و العمرة و الجهاد فی سبیل الله [۸]؛ نیکی به پدر و مادر، از نماز و روزه و حج و عمره و جهاد در راه خدا برتر است.

احسان به پدر و مادر در روایات[ویرایش]

امام صادق(علیه السلام) نیز بعد از سؤال از بهترین اعمال می فرماید:
ایّ الاعمال افضل؟ قال(علیه السلام): الصلوة لوقتها و برّ الوالدین و الجهاد فی سبیل الله [۹]؛ از امام صادق(علیه السلام)سؤال شد که چه عملی بهتر است؟ فرمود: نماز اوّل وقت و نیکی به پدر و مادر و جهاد در راه خدا.
هم چنین می فرماید:
جآء رجل الی النبیّ(صلی الله علیه وآله) فقال: یا رسول الله من أبَر؟ قال اُمّک. قال: ثم من؟ قال امّک. قال: ثّم من؟ قال امّک. قال: ثم من؟ قال اباک [۱۰]؛ مردی خدمت پیامبر(صلی الله علیه وآله)آمد و پرسید: یا رسول الله به چه کسی احسان کنم؟ فرمود: به مادرت. تا سه بار پرسید، حضرت فرمود: به مادرت، تا بار چهارم، که فرمود: به پدرت.
چه خوش گفت زالی به فرزند خویش چو دیدش پلنگ افکن و پیل تن
گر از عهد خردیت یاد آمدی که بیچاره بودی در آغوش من
نکردی در این روز بر من جفا که تو شیر، مردیّ و من پیره زن
همان کودک از مگس رنجه ای که امروز سالار و سرپنجه ای [۱۱]
در روایات نقل شده است که اگر پدر و مادر به فرزند خود بدی کنند و یا او را بزنند، فرزند باید با مهربانی و عطوفت با آنها رفتار کند تا اجر و ثواب او بیش تر گردد. اطاعت از پدر و مادر واجب و لازم است و نباید بدون اجازه ی آنها کار مباح و حتی مستحبی انجام داد و اگر فرزند بدون رضایت والدین به مسافرت برود (غیر از سفر واجب، مثل حج) باید نماز را تمام بخواند، چون سفر معصیت است.

پانویس[ویرایش]
 
۱. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۳.    
۲. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۲.
۳. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۲.
۴. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۲.
۵. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۲.
۶. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۳.    
۷. اسراء/سوره۱۷، آیه۲۴.    
۸. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۳.
۹. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۴.
۱۰. جامع السعادات، ج۲، ص۲۰۳.
۱۱. کلیات سعدی، ص۸۷.


منبع[ویرایش]

راسخون.    






جعبه‌ابزار