راه‌های درمان وسواسذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: وسواس، روان‌شناس، درمان وسواس، وسواس فکری، وسواس عملی.

پرسش: غیر از رجوع به روان‌شناس من چگونه می‌توانم برای رفع بیماری وسواسم کمک کنم؟

پاسخ: وسواس در حد طبیعی و نرمال آن، باعث پیشرفت و دقت در کارها می‌گردد؛ اما اگر به شکل افراطی درآید، امری فلج‌کننده است که نه‌تنها سبب پیشرفت (در دین، اقتصاد، روابط اجتماعی و شغل و ...) نمی‌شود، بلکه باعث افت همه‌جانبه و حتی شروع بیماری‌های دیگر و ... می‌شود که نیاز به درمان جدی است. در ذیل به شیوه‌های درمان وسواس اشاره می‌کنیم.



انواع وسواس

[ویرایش]

وسواس بر دو نوع است فکری و عملی.

← وسواس فکری


وسواس فکری آن است که افکار و تصورات تکراری ذهن را اشغال می‌کنند و اغلب نفرت‌انگیز و کنار گذاشتن و کنترل آن معمولاً مشکل است و در خیلی موارد انسان از باطل بودن و بیهوده بودن آن آگاهی دارد و می‌داند که زاییده ذهن خود اوست.

← وسواس عملی


وسواس عملی عبارت است از: پاسخ‌هایی که فرد به افکار وسواسی‌اش می‌دهد (افکاری که به مرحله عملی رسیده)؛ مثل شستن مکرر دست و صورت، ... .
[۱] دیوید ال و مارتین‌ای، آسیب‌شناسی روانی، ص۳۸۳-۳۹۰، ترجمه یحیی سیدمحمدی، نشر ساوالان (اقتباس).

البته وسواس در حد طبیعی و نرمال آن باعث پیشرفت و دقت در کارها می‌گردد؛ اما اگر به شکل افراطی درآید، امری فلج‌کننده است که نه‌تنها سبب پیشرفت (در دین، اقتصاد، روابط اجتماعی و شغل و ...) نمی‌شود، بلکه باعث افت همه‌جانبه و حتی شروع بیماری‌های دیگر و ... می‌شود که نیاز به درمان جدی است.

درمان وسواس

[ویرایش]

برای درمان وسواس به موارد زیر اشاره می‌کنیم:

← اراده


مهم‌ترین راه درمان، خواست و خودیاری خود فرد است تا فرد تصمیم جدی نگیرد، نمی‌توان او را تغییر داد (قابل علاج است).

← درصد


۲ تا ۳ درصد بزرگ‌سالان، وسواس تشخص داده شده‌اند. این اختلال معمولاً به صورت تدریجی واقع می‌شود و شروع آن در نوجوانی و اوایل بزرگ‌سالی است. پس بهتر است قبل از قوی‌تر شدن آن به جنگش رفت.
[۲] مارتین سلیگمن، آسیب‌شناسی روانی، ج۱، ص۳۸۷، ترجمه یحیی سیدمحمدی، نشر ساوالان، ۱۳۸۰ ش (با کمی تغییر).
چراکه فردا دیر است دیر.

← سخنان معصومین


گاهی افراد وسواسی این کار را به حساب مقدس بودن می‌گذارند؛ اما ائمه معصومین به‌شدت عمل افکار وسواسی را رد کرده‌اند و فرموده‌اند که در بسیاری از این حالات شیطان داخل است؛ به عنوان مثال کسی که وظیفه‌اش این است که چون کثیرالشک است نباید به شک خود اعتنا کند و باید بنای رکعت نمازهایش را بر اکثر بگذارد، ولی این کار را نکند و بگوید به دلم نچسبید، دوباره می‌خوانم این فرد، فرد مقدسی نیست. فردی است که علناً به مخالفت دستور خدا برخواسته است.

← لیست ضررهای وسواسی


لیستی از ضررهای وسواسی بودن تهیه کنید و دم دست بگذارید. هرگاه به ضرری دیگر آشنا شدید، به آن اضافه کنید و آن را وارد لیست کنید. حال این موارد را وارد لیست کنید و درباره‌ این ضررها فکر کنید. لیست را از خود دور نکنید و زود‌به‌زود مرور کنید.

←← تلف شدن وقت


تلف شدن وقت‌های مفیدی که دیگر ممکن نیست بازگردد.

←← اضطراب


اضطراب و تشویش فکری و عدم نشاط در زندگی.

←← بیماری‌های دیگر


شروع بیماری‌های دیگر (در صورت وخیم شدن) مثل افسردگی،
[۳] دادستان، پریرخ، روان‌شناسی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگ‌سالی، ج۱، ص۱۴۷ و ۱۶۵، سمت (اقتباس).
به هم خوردن سازمان روانی انسان و شروع اضطراب گسترده در فرد و ... .

←← از دست دادن دوستان صمیمی


از دست دادن صمیمی‌ترین افراد و دلخور کردن آن‌ها.

←← نارضایتی خداوند


خوشحالی شیطان و نارضایتی خداوند (روایات).

←← اسراف


ضررهای اقتصادی مثل اسراف در آب (که خود اسراف نیز گناه کبیره است)، از دست دادن شغل و ... .

←← انگشت‌نما شدن


انگشت‌نما شدن (رفتار عرف و شرع باید الگو باشد، اگر خلاف این بود بدانیم انحراف است).

←← حرکت برخلاف مسیر اسلامی


حرکت برخلاف مسیر الگوهای اسلامی (بالاترین و بهترین الگو پیامبر است. ایشان با ‌اندک آبی وضو می‌گرفتند و سفارش می‌کردند به شک‌های خود در صورت زیاد شدن اعتنا نکنید و...).

←← نقش بد تربیتی


نقش بد تربیتی بر اولاد (تقلید از شما و احتمال مبتلا شدن آن‌ها).

← خودتشویقی


هرگاه جلوی کار وسواسی را گرفتید، خودتان را تشویق کنید
[۴] صادقی، مجید، درمان قدم‌به‌قدم اختلافات روان‌پزشکی، ص۷۳، انتشارات برای فردا، چاپ دوم، ۱۳۸۰ ش.
(به مهمانی بروید، تفریح بروید، فلان غذای مورد علاقه را بخورید یا...).

← خودتنبیهی


هرگاه افکار وسواسی به سراغتان آمد، به جنگ آن برخیزید و عهد کنید که اگر به آن ترتیب اثر دادم یا جای آن را با افکار مثبت زندگی‌ام پر نکردم و یا برخلاف دستور خدا به شک‌های زیادم اعتنا کردم و... خودم را تنبیه کنم؛ مثلاً‌ فلان شیء دوست‌داشتنی خودم را به کسی که از او بدم می‌آید هدیه بدهم، خودم را از رفتن به پارک محروم کنم، فلان سریال مورد دلخواه خود را نبینم (البته این‌ها مشروط است به اراده قوی که آن نیز باید تقویت شود).

← تلقین

[۵] قائمی، علی، وسواس، ص۱۱۱، انتشارات امیری، چاپ سوم، ۱۳۷۰ ش.
دیگر کلمه من وسواسی‌ام را به کار نبرید و از دیگران نیز خواهش کنید به شما چنین چیزی نگویند. در عوض با خود بگویید، من فردی متعادل‌ام، از زندگی خود با افراد محل کار و زندگی‌ام لذت می‌برم. از شیطان و افکار وسواسی‌اش متنفرم.

← کمک گرفتن از همسر


تا مدتی تنها به همسرتان تکیه کنید و شرعاً تکلیف را بر گردن او بگذارید. هرگونه او گفتند، عمل کنید نه کم‌تر نه بیش‌تر (البته او خود نباید وسواسی باشد) تحقیقات نشان داده که شرکت همسر در درمان در خانه بسیار مؤثر است.
[۶] احدی، جمشید، وسواس و درمان آن، ص۱۰۰، انتشارات نوید، چاپ دوم، ۱۳۶۸ ش.

او می‌تواند با تشویق به این‌که بهتر شده‌ای و این‌که نسبت به او اظهار هم‌دردی و دلسوزی و مراقبت نکند (به خاطر این امر) می‌تواند در درمان کمک او باشد.
[۷] صادقی، مجید، درمان قدم‌به‌قدم اختلافات روان‌پزشکی، ص۷۲، انتشارات برای فردا، چاپ دوم، ۱۳۸۰ ش (اقتباس).


← انزجاردرمانی


کش نازکی به مچ خود ببندید و هرگاه افکار وسواسی به ذهن شما هجوم آورد، آن را محکم بکشید و بر دست خود بزنید. این روش باعث می‌شود از آن فکر منصرف شوید.

← رجوع به روان‌پزشک


اگر وسواس شما شدید است، به روان‌پزشک مراجعه فرمایید؛ چراکه برخی مواقع وقتی غلظت سرتونین خون کم می‌شود، فرد دچار افکار وسواسی می‌شود که پزشک با تجویز دارو، سطح آن را در خون افزایش می‌دهد و این باعث می‌شود جلوی افکار وسواسی گرفته شود.
[۸] دادستان، پریرخ، روان‌شناسی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگ‌سالی، ج۱، ص۱۶۶، سمت (اقتباس).


← فاصله گرفتن از الگوهای وسواس


فاصله گرفتن از الگوهای وسواس (گاهی در خانه‌هایی که والدین وسواسی‌اند، بچه نیز یاد می‌گیرد)
[۹] احدی، جمشید، وسواس و درمان آن، ص۷۰، انتشارات نوید، چاپ دوم، ۱۳۶۸ ش.
و در عوض نزدیک شدن به الگوهای متعارف و معتبر. (به عنوان مثال هیچ‌یک از بزرگان دینی ما (مراجع و دین‌شناسان آگاه) چنین عمل نمی‌کنند).

نکته پایانی

[ویرایش]

پرسشگر محترم حال که با هم نکات مهم و اساسی درمان وسواس را مطالعه و مرور کردیم، باید بگوییم که نکات بالا در صورتی مؤثر واقع می‌شود که شما واقعاً مصمم به درمان باشید و طبق باور مذهبی خود اعتقاد داشته باشید که عمل به وسواس خلاف گفته خدا و ائمه (علیهم‌السلام) (باعث شادی شیطان و بیماری خود ...) است.

نکته‌ای دیگر

[ویرایش]

اما نکته‌ای که بسیار مهم است این است که متن جواب را از خود دور نکن، هر از گاهی مطالعه کنید و با همسرتان تک‌تک آن‌ها را بحث کنید. مثلاً هر شبی یک ربع بحث کنید حتماً لیست مضرات توصیه شده در متن را تهیه کنید و به آن موارد دیگری اضافه کنید و از همه مهم‌تر این‌که نگاه کلی به بحث، به شما کمک می‌کند. برای درمان به همه موارد توجه داشته باشید. در ضمن از دعا نیز غفلت نورزید.

معرفی منابع

[ویرایش]

۱. وسواس جاناتان گریسون، ترجمه میر هوشنگ، رشد، جاول.
۲. روش‌های درمان اختلال وسواس فکری و عملی گال اس استکنی، جاول، آستان قدس رضوی.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. دیوید ال و مارتین‌ای، آسیب‌شناسی روانی، ص۳۸۳-۳۹۰، ترجمه یحیی سیدمحمدی، نشر ساوالان (اقتباس).
۲. مارتین سلیگمن، آسیب‌شناسی روانی، ج۱، ص۳۸۷، ترجمه یحیی سیدمحمدی، نشر ساوالان، ۱۳۸۰ ش (با کمی تغییر).
۳. دادستان، پریرخ، روان‌شناسی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگ‌سالی، ج۱، ص۱۴۷ و ۱۶۵، سمت (اقتباس).
۴. صادقی، مجید، درمان قدم‌به‌قدم اختلافات روان‌پزشکی، ص۷۳، انتشارات برای فردا، چاپ دوم، ۱۳۸۰ ش.
۵. قائمی، علی، وسواس، ص۱۱۱، انتشارات امیری، چاپ سوم، ۱۳۷۰ ش.
۶. احدی، جمشید، وسواس و درمان آن، ص۱۰۰، انتشارات نوید، چاپ دوم، ۱۳۶۸ ش.
۷. صادقی، مجید، درمان قدم‌به‌قدم اختلافات روان‌پزشکی، ص۷۲، انتشارات برای فردا، چاپ دوم، ۱۳۸۰ ش (اقتباس).
۸. دادستان، پریرخ، روان‌شناسی مرضی تحولی از کودکی تا بزرگ‌سالی، ج۱، ص۱۶۶، سمت (اقتباس).
۹. احدی، جمشید، وسواس و درمان آن، ص۷۰، انتشارات نوید، چاپ دوم، ۱۳۶۸ ش.


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «راه‌های درمان وسواس»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۳/۱۸.    



رده‌های این صفحه : مقالات ‌اندیشه قم




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار