منافقینذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: منافقان، اهل نفاق، حضرت علی علیه‌السلام.

پرسش: امام علی ـ علیه‌السلام ـ در نهج‌ البلاغه منافقان را چه‌گونه معرفی می‌کند و دارای چه مشخصاتی می‌داند؟

پاسخ:


منافقان در نهج‌البلاغه[ویرایش]

در ارتباط با منافقان سخنان بسیاری از پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله، امام علی علیه‌السلام و دیگر ائمه اطهار علیهم‌السلام وجود دارد. در دوران امام علی ـ علیه‌السلام ـ منافقان خسارت‌های بسیاری به حکومت امام علیه‌السلام وارد کردند و سبب شکست و حتی شکل‌گیری برخی جنگ‌ها شدند؛ لذا امام به مناسبت‌هایی در توصیف و نکوهش آنان مطالبی بیان نمود که در این‌جا به تعدادی از آنها که در نهج‌البلاغه آمده، اشاره می‌کنیم.

← أ. گمراه بودن و به گمراهی کشاندن دیگران

«أُحَذِّرُکُمْ أَهْلَ النِّفَاقِ فَإِنَّهُمُ الضَّالُّونَ الْمُضِلُّونَ وَ الزَّالُّونَ الْمُزِلُّون‌...»؛ [۱] شما را از اهل نفاق می‌ترسانم؛ چراکه آنان‌ گمراه و گمراه‌کننده‌اند، دچار لغزش و لغزاننده‌اند. به هر وسیله کوبنده‌ای برای گمراه کردن شما متوسل می‌شوند، و در هر کمینگاهی کمین می‌کنند. برای فریب مردم به دور از دیده حرکت می‌کنند، و چون روباه در میان جنگل انبوه از درخت می‌جهند.... راه سخت و دشوار باطل را آسان جلوه می‌دهند، و از راه حق بر این پایه که راهی سخت و تنگ است می‌ترسانند. اینان یاران شیطان، و زبانه‌های آتش‌اند، آنان حزب شیطان‌اند، و بدانید حزب شیطان زیانکاران‌اند.

← ب. سخن گفتن بدون فکر و اندیشه

«إِنَّ لِسَانَ الْمُؤْمِنِ مِنْ وَرَاءِ قَلْبِهِ وَ إِنَّ قَلْبَ الْمُنَافِقِ مِنْ وَرَاءِ لِسَانِه‌...»؛ [۲] قطعاً زبان مؤمن پشت قلب او، و قلب منافق پشت زبان او است؛ زیرا مؤمن چون بخواهد سخنی گوید درباره آن در دل خود اندیشه نماید، اگر خیر بود آشکارش کند، و اگر شر بود نهفته‌اش دارد. و منافق هرچه به زبانش آید بگوید، نمی‌فهمد چه سخنی برای او سودمند و کدام گفتار برای او زیان‌آور است.

← ج. هراس و پروا نداشتن از انجام گناه

«رَجُلٌ مُنَافِقٌ مُظْهِرٌ لِلْإِیمَانِ مُتَصَنِّعٌ بِالْإِسْلَامِ لَا یَتَأَثَّمُ...»؛ [۳] مردی که منافق است و تظاهر به ایمان دارد، خود را در پوشش اسلام نشان می‌دهد، گناه را گناه نمی‌داند (از انجام آن ابایی ندارد) و از معصیت پروا ننماید.

← د. دورویی و دو رنگ بودن

«پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ به من گفت: ... لَکِنِّی أَخَافُ عَلَیْکُمْ کُلَّ مُنَافِقِ الْجَنَانِ عَالِمِ اللِّسَانِ یَقُولُ مَا تَعْرِفُونَ وَ یَفْعَلُ مَا تُنْکِرُون‌...»؛ [۴] ولی بر شما از کسی که در دل منافق و در زبان داناست می‌ترسم، که می‌گوید آن‌چه را خوب می‌دانید، و انجام می‌دهد آن‌چه را زشت به شمار می‌آورید».

«رنگ به رنگ می‌شوند، و به حالات گوناگون ظاهر می‌گردند،... وصفشان به ظاهر دوای درد، و گفتارشان شفاست، اما عملشان دردی است بی‌دوا. باطل می‌گویند ولی حق جلوه می‌دهند. بد وصف می‌کنند و زیبا می‌نمایانند». [۵]

← و. دشمنانی بدون بازگشت

«اگر با این شمشیر بر بن بینی مؤمن زنم که با من دشمنی ورزد دشمنی نخواهد کرد. و (لَوْ صَبَبْتُ الدُّنْیَا بِجَمَّاتِهَا عَلَی الْمُنَافِقِ عَلَی أَنْ یُحِبَّنِی مَا أَحَبَّنِی‌...) اگر تمام جهان را در کام منافق ریزم که مرا دوست بدارد دوست نخواهد داشت؛ زیرا قضا جاری شده و بر زبان پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ گذشته که فرمود: یا علی! مؤمن تو را دشمنی نکند، و منافق تو را دوست ندارد». [۶]

← ر. دروغ‌گو و جعل‌کننده احادیث برای رسیدن به منافع دنیایی

«...لَا یَتَحَرَّجُ یَکْذِبُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص مُتَعَمِّدا...»؛ [۷] عمداً به رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دروغ می‌بندد. اگر مردم بدانند که او منافق و دروغ‌گو است حدیث را از او نمی‌پذیرند، و گفتارش را باور نمی‌کنند، ولی می‌گویند: صحابی پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است که رسول خدا را دید، از او حدیث شنید و از او فرا گرفت. بنابراین گفتارش را فرا می‌گیرند. خداوند در قرآن شما را از منافقان خبر داده، و آنان را چنان‌که شایسته است، معرفی نموده است. اینان پس از پیامبر ماندند، و با دروغ و بهتان به پیشوایان گمراه و دعوت کنندگان به آتش، تقرب جستند، پس (با جعل احادیث ) آنها را صاحب اختیار کارها و حاکم بر مال و جان مردم گردانیدند، و به‌وسیله ایشان دنیا را خوردند و بدون شک مردم برای دنیای خود همراه حاکمان‌اند مگر کسی که خداوند او را حفظ کند.

← ز. حسادت نسبت به آسایش و راحتی مردم

«حَسَدَةُ الرَّخَاءِ وَ مُؤَکِّدُو الْبَلَاءِ وَ مُقْنِطُوا الرَّجَاءِ لَهُمْ بِکُلِّ طَرِیقٍ صَرِیعٌ و...»؛ [۸] بر راحت بودن مردمان حسد می‌برند، بر گرفتاری دیگران می‌افزایند، و امیدواران را نومید می‌کنند. در هر راهی برای ایشان به خاک افتاده‌ای است (برای تباه کردن، راه‌ها در نظر گرفته‌اند) و نزد هر دلی وسیله‌ای دارند (می‌توانند با هر کسی به میل و خواست او سخن گویند) و در هر غم و اندوهی اشک‌ها ریزند (تا به‌وسیله آن به مقصود خود برسند).

← س. آسیب رساندن به مردم در هر شرایطی

«قَدْ أَعَدُّوا لِکُلِّ حَقٍّ بَاطِلًا وَ لِکُلِّ قَائِمٍ مَائِلًا وَ لِکُلِّ حَیٍّ قَاتِلًا وَ لِکُلِّ بَابٍ مِفْتَاحاً وَ لِکُلِّ لَیْلٍ مِصْبَاحا»؛ [۹] برابر هر حقی باطلی، و برای هر راستی کژی‌ای، و برای هر زنده‌ای قاتلی، و برای هر دری کلیدی، و برای هر شبی چراغی آماده کرده‌اند. در سؤال اصرار ورزند، و به وقت سرزنش، پرده دری کنند.

← ش. زیبا نشان دادن داشته‌های خود

«یَتَوَصَّلُونَ إِلَی الطَّمَعِ بِالْیَأْسِ لِیُقِیمُوا بِهِ أَسْوَاقَهُم‌...»؛ [۱۰] بی‌نیازی (به مال مردم) را برای طمع و آز خود وسیله قرار می‌دهند تا بازارشان را نگاه داشته و کالاهای بی‌ ارزش خود را که نفیس و پاکیزه می‌پندارند رواج دهند (از راه تزویر، خود را بی‌ علاقه به دنیا نشان داده اظهار بی‌نیازی می‌نمایند تا به هدفشان برسند).


پانویس[ویرایش]
 
۱. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۱۹۴، ص ۴۸۵، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۲. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۱۷۶، ص ۲۵۳، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۳. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۲۱۰، ص ۵۱۶، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۴. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، نامه ۲۷، ص ۱۶۱۴، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۵. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۱۹۴، ص ۴۸۶، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۶. صَبَبْتُ شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۴۵، ص ۷۸۲، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۷. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۲۱۰، ص ۵۱۶، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۸. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۱۹۴، ص ۴۸۶، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۹. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۱۹۴، ص ۴۸۷، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    
۱۰. شریف الرضی، محمد بن حسین‌، نهج البلاغة، محقق، مصحح، صبحی صالح، خ ۱۹۴، ص ۴۸۷، قم،‌ هجرت‌، چاپ اول‌، ۱۴۱۴ق‌.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    



جعبه‌ابزار