روح و جنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ماهیت جن ، ماهیت روح ، قدرت جن، ارواح خبیثه، جن شرور ، جن صالح .
پرسش: آیا ارواح و جن‌ها می‌توانند انسان را مورد آزار و اذیت قرار دهند؟
پاسخ: اطلاعات ما از جن بسیار ناچیز است؛ اما از روایات می‌توان استفاده کرد که جنیان همانند انسان‌ها تکلیف و مسئولیت داشته و دارای عقاید مختلفی هستند، بعضی مطیع و بعضی دیگر سرکش‌اند. اگرچه جن از نظر قدرت فکری ضعیف است؛ اما دارای قدرت قابل ملاحظه‌ای است که می‌تواند با سرعت زیاد کارهای خارق العاده انجام دهد.
همچنین حقیقت و نحوه فعالیت روح یکی از پیچیده‌ترین مسائلی است که تا‌کنون دانش بشری قادر به درک آن نبوده است. طبق آیات و روایات روح برخلاف جسم و بدن ، موجودی است مجرد و از خواص ماده به دور است؛ به همین دلیل می‌تواند پس از مرگ از مسائل دنیا آگاهی پیدا کند.


۱. چیستی جن

[ویرایش]


← معنای لغوی جن


جن در لغت به معنای پوشیدگی و پنهانی است. این واژه در موارد متعددی در قرآن ذکر شده است و سوره‌ای به همین نام در قرآن وجود دارد که در آن برخی از ویژگی‌های این موجود پنهان، بیان شده است.

← ویژگی‌های جن در قرآن


بر طبق آیاتی از دیگر سوره‌های قرآن این موجود همانند انسان مادی بوده و از آتش «والجانَّ خلقناه من قبلُ من نارالسموم»؛ و جان را از پیش، از آتش زهرآگین آفریدیم. یا آمیخته‌ای از آتش «وخلق الجان من مارج من نار»؛ و جن را از آمیخته‌ای از آتش آفریدیم. آفریده شده است و موجودی است با شعور و اراده که به اقتضای طبیعتش از حواس بشر پوشیده می‌باشد و در شرایط عادی، قابل درک حسی نیست. او مانند انسان، مکلف است و در آخرت برانگیخته می‌شود و در این جهان می‌تواند مطیع یا عاصی، مؤمن یا مشرک و... باشد.
[۵] قاموس قرآن، واژه‌ی جن.
و مؤمنین آنها در خدمت ائمه ـ علیهم‌السلام ـ بوده و انسان‌های مؤمن و شیعه را برادر خود می‌خوانند.
[۶] میزان الحکمه، محمدی ری شهری، ناشر مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۳ ه. ق، ۱۳۶۲ ه. ش، ج ۲، ص ۱۱، ح ۲۶۵۸؛ آیا جنیان مسلمان و غیر مسلمان دارند؟
[۷] اصول کافی (مترجم)، ج ۲، کتاب الحجة، "باب آمدن جن نزد ائمه ـ علیهم‌السلام ـ و پرسیدن از مسائل دینی"، ص ۲۴۳، ح ۴. لازم به یادآوری است ۷ حدیث دیگر درباره جن در همین کتاب آورده شده است.
[۸] سفینة البحار، للشیخ عباس القمی، دار الاسوه، الطبعة الثانیة، ۱۴۱۶ ه. ق، ج ۱، باب الجیم بعده النون، ص ۶۷۳.
[۹] معارف قرآن، استاد مصباح یزدی، ص ۳۱۶.


۲. ماهیت روح

[ویرایش]

همچنین حقیقت و ماهیت روح و نحوه فعالیت آن یکی از پیچیده‌ترین مسائلی است که تا‌کنون دانش بشری قادر به درک آن نشده است و همین امر باعث اختلاف رأی اندیشمندان درباره آن شده است؛ به‌گونه‌ای که «به گفته بعضی از دانشمندان در حدود هزار نظریه پیرامون حقیقت روح و دیگر مسائل مربوط به آن اظهار شده است».
[۱۰] نک:مکارم شیرازی، ۵۰ درس اصول عقاید برای جوانان.


← توانایی انسان در شناخت روح


قرآن کریم نیز بر عدم قدرت و توانایی انسان نسبت به شناخت روح تأکید می‌کند: « وَ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی وَ ما أُوتیتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلاَّ قَلیلا »؛ «و از تو درباره "روح" سؤال می‌کنند، بگو: «روح از فرمان پروردگار من است و جز اندکی از دانش ، به شما داده نشده است!».

← ویژگی‌های روح در آیات و روایات


طبق آیات و روایات روح انسان، جوهری است مجرد که زنده، توانا، دانا و مختار است که از آن به نفس ناطقه یا روان هم تعبیر می‌شود.
[۱۲] آنجا که سخن از ارتباط روح با جسم است و تأثیر متقابل این دو در یکدیگر، نام "روان" را بر آن می‌گذاریم و آنجا که پدیده‌های روحی جدای از جسم مورد بحث قرار می‌گیرند، نام روح را به کار می‌بریم.
این موجود محدود و محصور در زمان و مکان نیست؛ به همین دلیل می‌تواند پس از مرگ از مسائل دنیا آگاهی پیدا کند.

← چیستی تعلق روح به بدن


تعلق روح به بدن تعلق تدبیری است؛ یعنی روح دارای حیات بالاصاله است و تا به بدن متعلق است، بدن نیز از وی کسب حیات می‌کند و هنگامی‌که از بدن مفارقت نمود، بدن خواص حیات خود را از دست می‌دهد و به‌تدریج متلاشی می‌شود؛ گرچه روح همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد.


۳. توانایی‌های جن

[ویرایش]

اگرچه جن از نظر قدرت فکری ضعیف است ـ زیرا درک او، درکی عقلی و قوی نیست و حداکثر خیالی و وهمی است ـ ولی قدرت فیزیکی او زیاد است؛ از جمله می‌تواند با سرعت زیاد کارهای خارق العاده انجام دهد و بارهای سنگینی را در کمترین زمان جابه‌جا کند. در قرآن مجید داستان حضرت سلیمان ـ علیه‌السلام ـ وقتی عفریتی از جن مدعی می‌شود که می‌تواند تخت بلقیس را در زمان بسیار اندکی از سرزمین بسیار دوری منتقل کند و به نزد آن حضرت بیاورد، حضرت سلیمان او را تکذیب نمی‌کند.
[۱۶] جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی، ج ۱، ص ۱۱۹.
این دلیل بر قدرت فوق العاده اجنه است.

← آزار و اذیت جنیان


درباره آزار و اذیت جنیان و ضرر وارد کردن به انسان‌ها، مرحوم شیخ مفید در کتاب «ارشاد» آورده است: «در آثاری از ابن عباس نقل شده: زمانی که پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ به قصد جنگ با قبیله بنی‌مصطلق از مدینه خارج شد، هنگام شب به دره وحشتناک و صعب العبوری رسید. اواخر شب جبرئیل بر آن حضرت نازل شد و خبر داد که طایفه‌ای از جن در وسط دره جمع شده و قصد مکر و شر و آزار و اذیت شما و اصحابتان را دارند».
[۱۷] شیخ مفید، ارشاد، ص ۳۹۹، به نقل از سایت تبیان.
از این قضیه معلوم می‌شود که حتی افراد مؤمن و نیکوکار ممکن است مورد آزار و اذیت گروه‌ها و افرادی از جن قرار گیرند. البته باید توجه داشت که اگر‌چه وجود جن امری واقعی است و آنها در نوع خود شرور و صالح دارند و قدرت انجام کارهای بزرگ و فوق العاده‌ای دارند، اما واقعیت آن است که بیش از اندازه در‌باره این موجودات بزرگ‌نمایی شده است و دروغ‌ ها و خرافات زیادی در‌باره این موجود در اذهان مردم وجود دارد؛ مثل اینکه آنها را صرفاً موذی و پرآزار، کینه‌توز و بد‌رفتار می‌دانند که اگر یک ظرف آب داغ بریزید، آنها خانه‌هایی را به آتش می‌کشند و موهوماتی از این قبیل ... که با هیچ عقل و منطقی مناسبت ندارد و قابل قبول نیست؛ علاوه برای انسان این امکان وجود دارد که با اتخاذ شیوه‌هایی از آزار آنان در امان بماند.

۴. توانایی‌های روح

[ویرایش]

در باره قدرت روح باید گفت از آنجا که روح، یک امر مادی نیست، محدودیت ماده را ندارد و به‌سان اشعه خورشید که از ورای شیشه و ابر به داخل اتاق و منزل می‌تابد و هیچ کدام از آنها نمی‌تواند مانع از حضور و حرکت حیات‌آفرین ذرات آن شود، می‌تواند در همه‌جا حاضر شود؛ چنان‌که از آیات و روایات استفاده می‌شود که روح انسان‌ها پس از مرگ می‌توانند از مسائل دنیا آگاهی پیدا کنند و ارواح مؤمنان بر‌حسب قدر و اندازه فضیلتشان کم و بیش خانواده‌شان را زیارت می‌کنند؛ البته طبق روایات این امتیازات، اختصاص به ارواح مؤمنان داشته که ب ا اذن خداوند از آزادی نسبی برخوردارند؛ اما ارواح کافران و مشرکان و کسانی که اهل پلیدی و ظلم‌اند، در وادی برهوت به بند کشیده شده و در عقاب اعمال خود گرفتارند و نمی‌توانند آزادانه رفت و آمد کنند.

← آزار و اذیت ارواح خبیثه


بر این اساس نظریه اذیت و آزار ارواح خبیثه و سرگردان و تأثیرگذاری آنان در موفقیت یا عدم موفقیت انسان در کارها که همان دخالت آنها در تدبیر امور عالم می‌باشد، فرضیه‌ای پوچ و توخالی و عاری از ادله عقلی، تجربی و نقلی است؛ زیرا پرواضح است که نه ارواح آن‌قدر بیکارند که بی‌جهت در کار خلق الله دخالت کنند
[۲۰] مکارم شیرازی، ناصر، ارتباط با ارواح، انتشارات نسل جوان، چاپ دهم، ص ۱۶۲.
و نه چنین قدرت و اجازه‌ای از سوی خداوند دارند؛ زیرا اوست که تنها مؤثر در عالم وجود است.

منابعی برای مطالعه بیشتر

[ویرایش]

۱. غرایب و عجایب الجن، بدرالدین بن عبدالله الشبلی، ترجمه و تحقیق و تعلیق ابراهیم محمد الجمل.
۲. جن و شیطان، علی‌رضا رجالی، تهران، نشر نبوغ.
۳. عود ارواح، ناصر مکارم شیرازی.
۴. ارتباط با ارواح، ناصر مکارم شیرازی، انتشارات نسل جوان.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. حجر (۱۵)، آیه ۲۷.    
۲. رحمن (۵۵)، آیه ۱۵.    
۳. حجر (۱۵)، آیه ۲۹ ۴۲.    
۴. جن (۷۲)، آیه ۱۱ ۱۵.    
۵. قاموس قرآن، واژه‌ی جن.
۶. میزان الحکمه، محمدی ری شهری، ناشر مکتب الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۳ ه. ق، ۱۳۶۲ ه. ش، ج ۲، ص ۱۱، ح ۲۶۵۸؛ آیا جنیان مسلمان و غیر مسلمان دارند؟
۷. اصول کافی (مترجم)، ج ۲، کتاب الحجة، "باب آمدن جن نزد ائمه ـ علیهم‌السلام ـ و پرسیدن از مسائل دینی"، ص ۲۴۳، ح ۴. لازم به یادآوری است ۷ حدیث دیگر درباره جن در همین کتاب آورده شده است.
۸. سفینة البحار، للشیخ عباس القمی، دار الاسوه، الطبعة الثانیة، ۱۴۱۶ ه. ق، ج ۱، باب الجیم بعده النون، ص ۶۷۳.
۹. معارف قرآن، استاد مصباح یزدی، ص ۳۱۶.
۱۰. نک:مکارم شیرازی، ۵۰ درس اصول عقاید برای جوانان.
۱۱. اسراء (۱۷)، آیه ۸۵؛ و جان را از پیش، از آتش زهرآگین آفریدیم.    
۱۲. آنجا که سخن از ارتباط روح با جسم است و تأثیر متقابل این دو در یکدیگر، نام "روان" را بر آن می‌گذاریم و آنجا که پدیده‌های روحی جدای از جسم مورد بحث قرار می‌گیرند، نام روح را به کار می‌بریم.
۱۳. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، ج ‌۱۹، ص ۳۴۴.    
۱۴. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، ج ‌۲۰، ص ۲۲۲.    
۱۵. نمل (۲۷)، آیه ۳۰ ۴۰.    
۱۶. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی، ج ۱، ص ۱۱۹.
۱۷. شیخ مفید، ارشاد، ص ۳۹۹، به نقل از سایت تبیان.
۱۸. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۵، دارالکتب الاسلامیه، چاپ نهم، ص ۱۵۵ و ۱۵۶. (با دخل و تصرف).    
۱۹. علامه مجلسی، بحارالانوار، ج ۶، ص ۲۶۸.    
۲۰. مکارم شیرازی، ناصر، ارتباط با ارواح، انتشارات نسل جوان، چاپ دهم، ص ۱۶۲.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : جن | کلام




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار