حدیث فتنهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حدیث فتنه، شاخ شیطان، نجد.
پرسش: آیا حدیث فتنه از شرق (نجد)، به معنای عراق یا عربستان است؟
پاسخ:


ظهور فرقه وهابیت در برخی روایت[ویرایش]

در کتاب‌های معتبر اهل سنت (از جمله صحیح بخاری)، روایتی از پیامبر گرامی صلی‌الله‌علیه‌وآله نقل شده است که برخی آن را به ظهور فرقه وهابیت تفسیر کرده‌اند.

← روایت اول
«ذَکَرَ النَّبِیُّ صلی‌الله‌علیه‌وآله: اللَّهُمَّ بَارِکْ لَنَا فِی شَأْمِنَا،اللَّهُمَّ بَارِکْ لَنَا فِی یَمَنِنَا. قَالُوا: وَ فِی نَجْدِنَا. قَالَاللَّهُمَّ بَارِکْ لَنَا فِی شَأْمِنَا، اللَّهُمَّ بَارِکْ لَنَا فِییَمَنِنَا. قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ فِی نَجْدِنَا؟ فَأَظُنُّهُ قَالَ فِیالثَّالِثَةَ: هُنَاکَ الزَّلاَزِلُ وَالْفِتَنُ، وَ بِهَا یَطْلُعُ قَرْنُا الشَّیْطَانِ».
در این حدیث ـ که راوی آن عبدالله بن عمر، فرزند خلیفه دوم است ـ آمده است که پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرمودند: "خدایا! منطقه شام را برای ما پر برکت نما! خدایا! منطقه یمن را برای ما پر برکت نما"!

گروهی که در آن‌جا حضور داشتند، گفتند که ای رسول خدا! و در منطقه نجد ما؟ (یعنی برای پر برکت شدن آن‌جا نیز دعا کن). پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ اعتنایی به درخواست این افراد نکرده و بعد از اصرار مجدد آنها، در مرتبه سوم اعلام کردند که آن‌جا جایگاه آشوب‌ها و زمین‌لرزه‌هاست و شاخ شیطان از آن‌جا نمایان خواهد شد. [۱]

←← مراد از شاخ شیطان
شارحان صحیح بخاری، شاخ شیطان را به امت شیطان و پیروان شیطان تفسیر کرده‌اند. [۲]

← روایت دوم
«قال: یخرج ناس من قبل المشرق و یقرؤن القرآن لا یجاوز تراقیهم .... سیماهم التحلیق».
در حدیث دیگری از صحیح بخاری، پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ اشاره به فتنه‌ای می‌کند که از مشرق آغاز خواهد شد و نشانه آن فتنه‌گران این خواهد بود که آنان افرادی هستند که بر قرائت قرآن پای‌بند هستند؛ اما اثر قرآن، تنها در گلوی آنها بوده (و به رفتار و کردارشان سرایت نخواهد نمود)... . و نشانه دیگر آن‌ها، تراشیدن سر است. [۳]

یادآوری چند نکته[ویرایش]

اکنون با توجه به مطالب فوق، به این نکات توجه فرمایید:

← وجود روایت در منابع اهل سنت
این روایات در معتبرترین کتاب‌های اهل سنت مطرح شده و در منابع اولیه شیعه وجود ندارد، در منابع ثانویه نیز به نقل از کتب اهل سنت است. [۴] بنابراین نمی‌توان شیعیان را متهم به جعل این روایت کرد.

← نجد، منطقه‌ای در عربستان
اگرچه "نجد" به معنای سرزمین مرتفع است و ممکن است مناطق مختلفی از این خصوصیت برخوردار باشند، اما هرگاه از این واژه، به‌تنهایی و بدون وجود قرینه و نشانه‌ای استفاده شود، هیچ کارشناس متون تاریخی، تردیدی به خود راه نمی‌دهد که مراد از آن، منطقه‌ای در عربستان است که اکنون ریاض، پایتخت این کشور و بریده و عنیزه، دو شهری که خاستگاه اصلی وهابیت بوده در آن قرار دارد.

← منشأ فتنه
در برخی روایات، منشأ این فتنه از "شرق" و برخی دیگر از "نجد" معرفی شده است؛ اما با نگاهی در نقشه جهان، پی خواهیم برد که منطقه نجد، دقیقاً در شرق شهر مدینه، محل سکونت پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ قرار دارد.

← منطبق نبودن روایت بر منطقه عراق
تطبیق این احادیث بر منطقه عراق صحیح نیست؛ زیرا عراق در شمال مدینه است، اگرچه کمی متمایل به شرق بوده و به عبارتی، شمال شرقی می‌شود، اما اگر فردی اعلام دارد که عراق در شرق مدینه است، مرتکب اشتباه شده است.

← فتنه وهابیت
برخی خصوصیات موجود در این روایات (مانند تأکید بر قرائت قرآن با لحن زیبا، اما بدون تدبر در وهابیت) وجود دارد و به همین جهت، برخی پژوهشگران معتقدند که فتنه اشاره شده، همان فتنه وهابیت است.

نتیجه بحث[ویرایش]

خلاصه پاسخ نهایی ما به پرسشتان، آن است که با این‌که شواهد و قرائنی بر انطباق این روایات بر فتنه ناشی از ظهور وهابیت وجود دارد، اما نمی‌توان به‌صورت قطعی و صددرصد به چنین موضوعی معتقد بود و شاید این روایات، مرتبط با فتنه‌ای باشد که هنوز اتفاق نیفتاده است.


پانویس[ویرایش]
 
۱. صحیح بخاری، ج ۲، ص ۲۳، دارالفکر، بیروت، بی‌تا.
۲. ابن حجر عسقلانی، مقدمة فتح الباری، ص ۱۶۸، دارالمعرفة للطباعة و النشر، بیروت، بی‌تا.
۳. صحیح بخاری، ج ۸، ص ۲۱۸، دارالفکر، بیروت، بی‌تا.
۴. محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج ۱۰، ص ۲۰۷، ح ۱۱۸۶۷، مؤسسة آل البیت، قم، ۱۴۰۸ ه ق.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : حدیث شناسی | تفسیر حدیث




جعبه‌ابزار