ریاضت رحمانیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:ریاضت رحمانی،ریاضت شیطانی.
پرسش:آیا ریاضت رحمانی جایز است؟ فرق این ریاضت با ریاضت شیطانی چیست؟ لطفاً با منبع توضیح دهید.
پاسخ :در ابتدا باید ریاضت را در لغت و اصطلاح تعریف کرد.


معنای ریاضت

[ویرایش]

ریاضت در اصل به معنای تمرین و ورزیده شدن در یک کار است.
[۱] «ارْتَاضَ-ارْتِیَاضاً -روض‌- المهرُ: کره اسب رام شد، «ارتاضتِ ألقَوافی الصّعبة لِلشّاعِر»؛ قافیه‌هاى سخت براى آن شاعر آسان شد»، فرهنگ ابجدی، ص ۳۹.
معنای اصطلاحی آن که در برخی از عرفان ها اهمیت یافته،
[۲] برخی طریقت ها و فرقه های هندی.
انجام اعمال سخت و طاقت فرسا به صورت هدفمند و برنامه ریزی شده است که سبب حصول قدرت های ماوراء الطبیعه در انسان می شود. بنابر این، اگر بر فرض کسی به دلیل شوق یا حزن زیاد و به طور ناخواسته ای مثلاً میل به غذا نداشته باشد و مستغرق در جذبه الاهی باشد، این مقوله از تعریف ریاضت اختیاری خارج است.

ریاضت در اسلام

[ویرایش]

می دانیم که قدرت طلبی ، چه مادی، ذهنی و یا روحی در اسلام هدف نیست و اگر هدف باشد، شرک به خدا است و گاه می تواند عین کفر باشد. هرچند مخالفت با هوای نفس و بازداشتن نفس از تمایلات پست، به خودی خود ارزش محسوب می شود. ولی تذکر این نکته هم ضروری است که شیطان به قدری فریبکار است که حتی کسانی که چنین قصدی داشته باشند را هم به گونه دیگری فریب می دهد. مثلاً عشق به قدرت های روحی یا عجب و خودبرتربینی را دام راه این افراد قرار می دهد.
بنابراین، به غیر از طریق توحید و اخلاص ، نمی توان از شیطان رهایی داشت. و شریعت همان آداب و احکام اخلاص و توحید است و اطاعت از رسول و امام که اجازه فریبکاری را به نفس انسان نمی دهد. از همین روی در اسلام ریاضت های غیر شرعی تأیید نشده و بدعت شمرده شده است؛ چرا که اسلام دین معرفت و عشق است، نه کهانت و علم الروح و ... .
پرهیز از محرمات و انجام وظایف شرعی و اخلاقی، در قبال خود و خدا و مردم، بالاترین ریاضت است که معمولاً خوش آیند طبع سرکش انسان نیست؛ چرا که انسان یا می خواهد دنبال هوس های مادی باشد و یا هوس های روحی و انکار بشریت و مادیت وجود که خود این امر هم به نوع دیگری کفر و برتری جویی محسوب می شود و عاقبتی جز رسوایی ندارد.

ریاضت در قرآن

[ویرایش]

در قرآن کریم به این بحث تحت عنوان رهبانیت اشاره شده، و به تعبیر قرآن رهبانیت در مسیحیت یک بدعت بود که اکثراً به فسق انجامید؛ یعنی انکار مادیت و غرایز آدمی از طریق رهبانیت و به قصد عارف شدن و ... نه تنها باعث تزکیه نفس نمی شود، بلکه در نهایت به فسق و فجور می انجامد. همچنان که همواره در تاریخ شاهد بوده ایم که هر اندازه مادیت وجود انسان انکار شده برعکس اسارت بیشتری در همین جنبه های مادی رخ داده است.
اما ریاضت شرعی چیزی نیست جز اهتمام بیشتر به بندگی خدا و تقوا و ورع و رعایت ادب حضور که همگی اینها باید با قصد تقرب الی الله باشد.

ریاضت در روایات

[ویرایش]

در زیر به برخی روایات در مورد ریاضت و رهبانیت اشاره می کنیم که به دیدگاه خاص اسلام در این مسئله اشاره دارد:
۱. رسول اکرم (صلی الله علیه وآله): رهبانیت امت من جهاد در راه خدا است.
۲. رسول اکرم (صلی الله علیه وآله): رهبانیت امت من هجرت، جهاد، نماز ، روزه ، حج و عمره است.
۳. امام صادق (علیه السلام): آنچه در ریاضت نفس باید رعایت شود این است که مبادا چیزی را بخوری که بدان اشتها نداری؛ چراکه ایجاد حماقت و نادانی می کند. و مخور مگر هنگام گرسنگی و چون خواستی چیزی بخوری از حلال بخور و نام خدا را ببر و به یاد آور حدیث رسو ل الله (صلی الله علیه وآله) را که فرمود: آدمی ظرفی بدتر از شکمش را پر نکرده است. پس اگر چیزی خوردی یک سوم برای غذا و یک سوم برای نوشیدنی و یک سوم برای تنفس اختصاص ده.
۴. علی (علیه السلام): شریعت ریاضت نفس است.
[۸] «الشریعة ریاضة النفس»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.

۵. علی (علیه السلام): آفت ریاضت غلبه عادت است
[۹] «آفة الریاضة غلبة العادة»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم،، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.

۶. علی (علیه السلام): برای عاقل در هر عملی ریاضتی است.
[۱۰] «للعاقل فی کل عمل ارتیاض»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.

۷. علی (علیه السلام): اصل ریاضت، آموختن حکمت و چیره شدن بر عادت است.
[۱۱] «لقاح الریاضة دراسة الحکمة و غلبة العادة»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.

۸. علی (علیه السلام): ریاضت جز در نفسی هشیار و بیدار سودی نمی بخشد.
[۱۲] «لا تنجع الریاضة إلا فی نفس یقظة»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. «ارْتَاضَ-ارْتِیَاضاً -روض‌- المهرُ: کره اسب رام شد، «ارتاضتِ ألقَوافی الصّعبة لِلشّاعِر»؛ قافیه‌هاى سخت براى آن شاعر آسان شد»، فرهنگ ابجدی، ص ۳۹.
۲. برخی طریقت ها و فرقه های هندی.
۳. «تِلْکَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذینَ لا یُریدُونَ عُلُوًّا فِی الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقینَ»، سوره قصص/۲۸، آیه۸۳.    
۴. «وَ رَهْبانِیَّةً ابْتَدَعُوها ما کَتَبْناها عَلَیْهِمْ إِلاَّ ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللَّهِ فَما رَعَوْها حَقَّ رِعایَتِها فَآتَیْنَا الَّذینَ آمَنُوا مِنْهُمْ أَجْرَهُمْ وَ کَثیرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ»، سوره حدید/۵۸،آیه ۲۷.    
۵. «إِنَّمَا رَهْبَانِیَّةُ أُمَّتِی الْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللَّه‌»، مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۸، ص ۱۷۰، موسسة الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.    
۶. «یَا ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ أَ تَدْرِی مَا رَهْبَانِیَّةُ أُمَّتِی قُلْتُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ الْهِجْرَةُ وَ الْجِهَادُ وَ الصَّلَاةُ وَ الصَّوْمُ وَ الْحَجُّ وَ الْعُمْرَةُ»، مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۱۴، ص ۲۷۷، موسسة الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.    
۷. «أَمَّا اللَّوَاتِی فِی الرِّیَاضَةِ فَإِیَّاکَ أَنْ تَأْکُلَ مَا لَا تَشْتَهِیهِ فَإِنَّهُ یُورِثُ الْحِمَاقَةَ وَ الْبُلْهَ وَ لَا تَأْکُلْ إِلَّا عِنْدَ الْجُوعِ وَ إِذَا أَکَلْتَ فَکُلْ حَلَالًا وَ سَمِّ اللَّهَ وَ اذْکُرْ حَدِیثَ الرَّسُولِ ص مَا مَلَأَ آدَمِیٌّ وِعَاءً شَرّاً مِنْ بَطْنِهِ فَإِنْ کَانَ وَ لَا بُدَّ فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ وَ ثُلُثٌ لِشَرَابِهِ وَ ثُلُثٌ لِنَفَسِه‌»، مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۱، ص ۲۲۶، موسسة الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.    
۸. «الشریعة ریاضة النفس»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.
۹. «آفة الریاضة غلبة العادة»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم،، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.
۱۰. «للعاقل فی کل عمل ارتیاض»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.
۱۱. «لقاح الریاضة دراسة الحکمة و غلبة العادة»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.
۱۲. «لا تنجع الریاضة إلا فی نفس یقظة»، آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص ۲۳۸، دفتر تبلیغات، قم، ۱۳۶۶ش.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | ریاضت | فضائل اخلاقی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار