تفسیر آیه 43 سوره نساءذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: نماز، طهارت، آیه ۴۳ سوره نساء، ارتباط با خدا.

پرسش: با توجه به آیه ۴۳ سوره نساء، شرایط ارتباط با خدا را بیان کنید.

پاسخ: شرایط وجوب قصر بر مسافر در نمازهای چهار رکعتی، امور هشت‌گانه‌ای را شامل می‌شود که در ذیل آن‌ها را بیان می‌کنیم.


آیه ۴۳ سوره نساء[ویرایش]


«یا اَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ اَنْتُمْ سُکاری حَتَّی تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ وَ لا جُنُباً اِلَّا عابِرِی سَبِیلٍ حَتَّی تَغْتَسِلُوا وَ اِنْ کنْتُمْ مَرْضی اَوْ عَلی سَفَرٍ اَوْ جاءَ اَحَدٌ مِنْکمْ مِنَ الْغائِطِ اَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَیمَّمُوا صَعِیداً طَیباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِکمْ وَ اَیدِیکمْ اِنَّ اللَّهَ کانَ عَفُوًّا غَفُوراً». [۱]

ترجمه[ویرایش]

‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید! در حال مستی به نماز نزدیک نشوید، تا آن‌که بدانید چه می‌گویید و نیز در حال جنابت نزدیک (مکان) نماز، (مسجد) نشوید، مگر به طور عبوری (و بی‌توقف) تا اینکه غسل کنید و اگر بیمار یا در سفر بودید، یا یکی از شما از جای گودی (کنایه از قضای حاجت) آمد، یا تماسی (و آمیزش جنسی) با زنان داشتید و (در این موارد) آب نیافتید، پس بر زمینخاک) پاک و دل‌پسندی تیمم کنید، (دو کف دست بر خاک زنید) آن‌گاه صورت و دست‌هایتان را مسح کنید، همانا خداوند، بخشنده و آمرزنده است. [۲] [۳]

نکته‌ها[ویرایش]

درباره آیه فوق، نکاتی بیان می‌شود:

← مراحل تحریم شراب
چون تحریم شراب، در صدر اسلام به صورت تدریجی انجام گرفت.

←← اول
ابتدا شراب به عنوان نوشابه نامطلوب معرفی شد: «'''وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِیلِ وَ الْاَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکراً وَ رِزْقاً حَسَناً''». [۴]

←← دوم
سپس این آیه نازل شد [۵] و نماز در حال مستی را نهی کرد؛ آن‌گاه زیان آن را بیش از منافعش دانست: «یسْئَلُونَک عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَیسِرِ قُلْ فِیهِما اِثْمٌ کبِیرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ اِثْمُهُما اَکبَرُ مِنْ نَفْعِهِما». [۶]

←← سوم
سپس از مصرف آن به عنوان عنصری پلید و شیطانی نهی شد: «اِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیسِرُ ... رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیطانِ». [۷]

← نماز خواندن با کسالت
در روایات آمده که از نماز خواندن در حالت خواب‌آلودگی و کسالت و سنگینی پرهیز کنید. [۸]
آیات دیگر نیز نماز خواندن از روی کسالت را از نشانه‌های منافقان دانسته است. [۹] [۱۰]

← معنای غائط
«غائط» یعنی مکان گود؛ چون در قدیم گودال‌هایی برای قضای حاجت فراهم می‌کردند، غائط کنایه از رفتن برای تخلی است.

← مراد از صعید
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «صَعید»، موضع بلندی است که آب از آن‌جا جاری شود. [۱۱]

← معنای لامَسْتُمُ
امام جعفر صادق (علیه‌السلام) فرمود: مقصود از «لامَسْتُمُ» جماع و آمیزش جنسی است؛ ولی خداوند ستّار است و ستر را دوست دارد. [۱۲]

پیام‌ها[ویرایش]

پیام‌هایی که از آیه فوق به دست می‌آید، بدین شرح است:

← مقام والای نماز
مقام نماز به حدی رفیع است که شراب‌خوار نباید به آن نزدیک شود: «لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ اَنْتُمْ سُکاری».

← توجه و شعور
در نماز، تنها اذکار و حرکات کافی نیست، توجه و شعور لازم است: «حَتَّی تَعْلَمُوا...».

← پوچی عبادت ناآگاهانه
عبادات ناآگاهانه، از ارزش بالا برخوردار نیست، گرچه تکلیف را ساقط می‌کند: «حَتَّی تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ».

← ورود به مسجد با طهارت
در مسجد، نباید با حالت جنابت وارد شد: «وَ لا جُنُباً...».

← شستن تمام بدن در غسل
در غسل، شستن تمام بدن لازم است؛ چون در آیه نام عضو خاصّی برده نشده است: «تَغْتَسِلُوا».

← احتمال ضرر در عبادات
احتمال خطر و ضرر، یا تکلیف را از انسان برمی دارد و یا سبب تخفیف تکلیف می‌شود: «وَ اِنْ کنْتُمْ مَرْضی...فَتَیمَّمُوا».

← رعایت ادب
در تعبیرات و گفتار، باید ادب را رعایت کرد: «مِنَ الْغائِطِ اَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ» (تعبیر برگشت از گودی برای قضای حاجت و لمس زنان، کنایه از آمیزش جنسی است). [۱۳]

← ترخیص در احکام
احکام خدا، ترخیص دارد؛ ولی تعطیل ندارد. اگر آب نبود، باید تیمم کرد: «فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَیمَّمُوا».

← اهمیت طهارت در نماز
شرط ارتباط با خدا از طریق نماز، طهارت و پاکی است؛ وضو یا تیمم: «فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَیمَّمُوا».

← تخفیف احکام
تخفیف احکام، نمودی از رحمت و مغفرت الهی است: «فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَیمَّمُوا ... عَفُوًّا غَفُوراً».

پانویس[ویرایش]
 
۱. نساء/سوره۴، آیه۴۳.    
۲. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج‌۳، ص۳۹۵.    
۳. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج۲؛ ص۷۳.
۴. نحل/سوره۱۶، آیه۶۷.    
۵. عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیّاشی، ج۱، ص۲۴۲.    
۶. بقره/سوره۲، آیه۲۱۹.    
۷. مائده/سوره۵، آیه۹۰.    
۸. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۳، ص۳۷۱.    
۹. نساء/سوره۴، آیه۱۴۲.    
۱۰. توبه/سوره۹، آیه۵۴.    
۱۱. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۶، ص۳۴۷.    
۱۲. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲۰، ص۱۳۳.    
۱۳. شیخ طوسی، محمد به حسن، تهذیب ‌الاحکام، ج۱، ص۲۲.    


منبع[ویرایش]

سایت حوزه نت، برگرفته از مقاله «شرایط وجوب قصر بر مسافر»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۰۸/۱۵.    



جعبه‌ابزار