برهان پروردگار و یوسفذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: برهان پروردگار، حضرت یوسف علیه‌السلام.
پرسش: برهان پروردگار برای حفظ یوسف از گناه چه بود و چگونه اتفاق افتاد؟
پاسخ : برهان به معنای دلیل قاطع و یقین‌آور است. هر‌چند در قرآن اشاره‌ای به چگونگی این برهان نکرده؛ اما معلوم است که آنچه به یوسف ـ علیه‌السلام ـ ارائه شد از قبیل علوم عادی نبوده است. احتمال‌های زیر درباره این برهان وجود دارد:


معنای برهان[ویرایش]

"برهان" در اصل مصدر"بره" به معنای سفید شدن است [۱] و به هرگونه دلیل محکم و نیرومندی، که موجب روشنایی شود و یقین‌آور باشد، برهان گفته شده است. به همین ترتیب است که قرآن در جاهای دیگر، معجزه [۲] و حجت قاطع [۳] را برهان نامیده است.

دیدگاه مفسران درباره برهان پروردگار[ویرایش]

اما برهانی که یوسف از پروردگار خود دید، هرچند در کلام خداوند تعالی کاملاً روشن نشده است که چه بوده، ولی به‌هر‌حال یکی از وسایل یقین‌آور بوده است و مفسران درباره حقیقت و کیفیت آن احتمالاتی را ذکر کرده‌اند:

← ۱. دیدگاه اول
برهان مذکور از قبیل علم‌های متعارف؛ یعنی علم به حسن و قبح و مصلحت و مفسده افعال نبوده؛ بلکه از برهان‌هایی است که خدا به بندگان مخلص خود نشان می‌دهد و آن نوعی از علم مکشوف و یقین مشهود و دیدنی است که نفس آدمی با دیدن آن، چنان مطیع و تسلیم می‌شود که دیگر به‌هیچ‌وجه میل به معصیت نمی‌کند. [۴]

← ۲. دیدگاه دوم
برهان الاهی همان مقام نبوت و معصوم بودن از گناه یوسف بود؛ چنان‌که در روایتی نیز از امام صادق ـ علیه‌السلام ـ نقل شده که فرموده‌اند:برهان حق جمال نبوت و نور علم و حکمت بود که خدا در دل او نهاد؛ چنان‌که ‌فرمود:"به او علم و حکمت دادیم". [۵] [۶]

← ۳. دیدگاه سوم
نوعی امداد و کمک الاهی بودکه به‌خاطر اعمال نیکش در این لحظه حساس به‌سراغ او آمد. [۷]

← ۴. دیدگاه چهارم
از روایتی استفاده می‌شود [۸] که در آنجا بتی بود که معبود همسر عزیز محسوب می‌شد، ناگهان چشم آن زن به بت افتاد، گویی احساس کرد با چشمانش به او نگاه می‌کند و خیانتش را با خشم می‌نگرد، برخاست و لباسی به روی بت افکند، مشاهده این منظره طوفانی در دل یوسف پدید آورد و گفت: تو که از یک بت بی‌عقل و شعور و فاقد حس و تشخیص شرم داری، چگونه ممکن است من از پروردگارم که همه‌چیز را می‌داند و از همه خفایا و خلوتگاه‌ها با‌خبر است، شرم و حیا نکنم؟
این احساس، توان و نیروی تازه‌ای به یوسف بخشید و او را در مبارزه شدیدی که در اعماق جانش میان غریزه و عقل بود کمک کرد تا بتواند امواج سرکش غریزه را عقب براند. [۹]

← ۵. دیدگاه پنجم
برهان مزبور همان حجت و دلیلی بود که‌ خداوند درباره زنا تعیین کرده و اطلاع از عذاب و عقابی بود که شخص زناکار مستحق آن می‌گردد. [۱۰]

روایات بی‌سند برخی از مفسران[ویرایش]

البته لازم است گفته شود که بعضی از مفسران روایات بی‌مدرکی را نیز نقل کرده‌اند که می‌گوید: یوسف تصمیم بر گناه گرفته بود که ناگهان در یک حالت مکاشفه جبرئیل یا یعقوب را مشاهده کرد که انگشت خود را با دندان می‌گزید، یوسف این منظره را دید و عقب‌نشینی کرد.
این‌گونه روایات که هیچ سند معتبری ندارند، به روایات اسرائیلی می‌ماند که یا زاییده مغزهای انسان‌های کوتاه فکری است که هرگز مقام انبیا را درک نکرده‌اند [۱۱]و یا زاییده مغزهای انسان‌های معاند و دشمنی است که هرگز نمی‌خواهند مقام انبیا را درک کنند.

پانویس[ویرایش]
 
۱. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۹، ص ۳۷۳، دار الکتب الإسلامیة، تهران‌، ۱۳۷۴ ش.‌    
۲. قصص (۲۸)، آیه ۳۲.    
۳. نمل (۲۷)، آیه ۶۴.    
۴. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، سیدمحمدباقر، ج ۱۱، ص ۱۷۴، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌، قم‌، ۱۳۷۴ ش.    
۵. یوسف (۱۲)، آیه ۲۲.    
۶. میبدی، رشیدالدین، کشف الاسرار و عدة الابرار، ج ۵، ص ۵۸، انتشارات امیر کبیر، چاپ پنجم، تهران‌، ۱۳۷۱ ش.
۷. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۹، ص ۳۷۳، دار الکتب الإسلامیة، تهران‌، ۱۳۷۴ ش.‌    
۸. شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ج ۲، ص ۴۵، انتشارات جهان، ۱۳۷۸ ق.    
۹. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۹، ص ۳۷۳، دار الکتب الإسلامیة، تهران‌، ۱۳۷۴ ش.‌    
۱۰. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مترجمان، ج ‌۱۲ ؟؟؟، ص ۱۹۷، انتشارات فراهانی، تهران، ۱۳۶۰ ش.
۱۱. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۹، ص ۳۷۴، دار الکتب الإسلامیة، تهران‌، ۱۳۷۴ ش.‌    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئیست.    






جعبه‌ابزار