احادیث حضرت زهراذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: احادیث حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، احکام فقهی، فقها، استنباط.
پرسش: آیا فقها بر احادیث حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ برای استنباط احکام شرعی استناد کرده‌اند؟
پاسخ: روایات و فرازهایی از خطبه‌های حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ وجود دارد که به احکام فقهی اشاره دارند و فقها به پاره‌ای از سخنان حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ درباره برخی از مسائل فقهی استناد کرده‌اند؛ مانند: سخنان آن حضرت درباره فلسفه احکام، قاعده «ید»، محتوای یک وصیت‌نامه و ... .


احادیث حضرت فاطمه

[ویرایش]

روایات و فرازهایی از خطبه‌های حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها وجود دارد که به احکام فقهی اشاره دارند و فقها به پاره‌ای از سخنان حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ درباره برخی مسائل فقهی استناد کرده‌اند و در این باره کتاب‌هایی نیز به‌صورت اختصاصی نوشته شده است.
[۱] مانند: حسینی شیرازی، سید محمد، من فقه الزهراء (علیها السلام)، انتشارات رشید، قم، چاپ اول، ۱۴۲۸ق.
البته باید توجه داشت که خطبه‌های طولانی و مفصل حضرت فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ که مشتمل بر ابواب مختلف معرفتی است، در نگرشی فقاهتی می‌تواند در استنباط بسیاری از احکام مورد استفاده قرار گیرد که این امر نیازمند تلاش تخصصی و فقیهانه است. علاوه بر روایات و خطبه‌ها که می‌توان آنها را سنت گفتاری حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ نامید، سیره آن حضرت نیز که همان سنت فعلی است، به‌عنوان مصدری برای تشریع احکام می‌تواند به کار گرفته شود.

موضوعات برخی روایات فقهی

[ویرایش]

برخی روایات فقهی براساس موضوعات آنها بدین قرار است:

← فلسفه احکام


حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در بخشی از خطبه مفصل خود که در مسجد مدینه پس از وفات پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله ایراد فرمود، ‌ضمن اشاره به برخی احکام الهی، فلسفه وضع این احکام را بیان می‌کند. مسلماً توجه به حقیقت احکام و حدود الهی و علل تشریع آنها در بحث‌های فقهی راه‌گشاست.

←← فرازی از سخنان حضرت فاطمه


آن حضرت در قسمتی از خطبه می‌فرماید: «خداوند ایمان را سبب پاکی شما از شرک قرار داد، نماز را عاملی برای دوری و منزه گرداندن شما از تکبر، زکات را مایه تزکیه نفس و زیاد شدن رزق، روزه را برای تثبیت اخلاص،‌ حج را وسیله تقویت اسلام، و... مقرر داشت».
[۳] طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج علی أهل اللجاج، محقق و مصحح: خرسان، محمدباقر، ج ۱، ص ۹۹، نشر مرتضی، مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.


← روزه و شرایط حقیقی روزه‌دار


حضرت زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ در سخنی روح روزه و روزه‌داری را دوری از گناه بر‌می‌شمرد و می‌فرماید: «روزه‌دار هنگامی که زبان، گوش، چشم و جوارح خود را حفظ نکند، با روزه خود چه می‌خواهد بکند؟!».
[۴] ابن حیون مغربی، نعمان بن محمد، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، محقق و مصحح: فیضی، آصف، ج ۱، ص ۲۶۸،‌ مؤسسة آل البیت (ع)، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۵ق.


← محتوای یک وصیت‌نامه


حضرت‌ فاطمه سلام‌الله‌علیها پیش‌ از وفات‌ به‌طور کتبی‌ و شفاهی‌ به‌ امام علی علیه‌السلام وصیت‌ نمود. این ‌وصایا بیانگر مواردی‌ است‌ که‌ شخص‌ می‌تواند درباره‌ آنها وصیت‌ کند، از آن‌ جمله‌ محل‌ دفن‌، چگونگی‌ تشییع ‌جنازه‌، غسل‌ و غسل‌ دهندگان‌، برگزاری‌ نماز میت‌ و ... .
[۶] طباطبایی بروجری، آقا حسین طباطبایی، مترجمان: حسینیان قمی، مهدی، صبوری، م، منابع فقه شیعه (ترجمه جامع احادیث شیعه)، ج ۲۴، ص ۳۷۱ ـ ۳۷۲، انتشارات فرهنگ سبز، تهران، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.

درباره‌ وصیت‌های‌ حضرت‌ زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ روایات‌ بسیاری‌ نقل‌ شده‌ که‌ نیازمند بحثی‌ دقیق و جداگانه‌ است‌.

← مالکیت‌ و قاعده‌ «ید»


فاطمه‌ زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ در مناظره‌ای‌ که‌ با ابوبکر و عمر در قضیه‌ فدک‌ دارد، درباره‌ حق‌ خود نسبت‌ به ‌فدک‌ و مالکیت‌ آن‌ به‌ قاعده‌ «یَد» استشهاد می‌کند؛ آن حضرت فرمود: «آیا فدک‌ در دست‌ من‌ نبود؟ و وقتی‌ رسول ‌خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله زنده‌ بود، آیا نماینده‌ من‌ در آن‌ نبود و من‌ از محصول‌ آن‌ نمی‌خوردم‌؟ گفتند: آری‌، فرمود: پس‌ چرا درباره‌ آنچه‌ در دست‌ من‌ بوده‌، از من‌ شاهد و بینه‌ می‌طلبید؟!».

← استحباب خواندن قرآن برای میت


حضرت فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ ضمن وصیتی به امام علی علیه‌السلام سفارش فرمود: «پس از آن که مرا دفن کردی، برایم قرآن را بسیار تلاوت نما، و برایم دعا کن، چون که میت در چنان موقعیتی بیش از هر چیز نیازمند به اُنس با زندگان می‌باشد».
[۹] فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج ۱۱، ص ۵۴۱، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
[۱۰] اشتهاردی، علی پناه، مدارک العروة، ج ۸، ص ۴۶۹، دار الأسوة للطباعة و النشر، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.


← استحباب تشییع میت با پوشش کامل


حضرت فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ در آخرین روزهای عمر پر برکتش ضمن وصیتی به اسماء فرمود: «من بسیار زشت و زننده می‌دانم که جنازه زنان را پس از مرگ با انداختن پارچه‌ای روی بدنش تشییع می‌کنند. و افرادی اندام و حجم بدن او را مشاهده کرده و برای دیگران تعریف می‌نمایند. مرا بر تختی که اطرافش پوشیده نیست و مانع مشاهده دیگران نباشد قرار مده، بلکه مرا با پوشش کامل تشییع کن، خداوند تو را از آتش جهنم حفظ نماید».
[۱۳] اشتهاردی، علی پناه، مدارک العروة، ج ۷، ص ۳۸۹ ـ ۳۹۰، دار الأسوة للطباعة و النشر، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.

طبق این روایت، پوشش کامل جنازه زن تأکید شده است.

این‌ها برخی سخنان فقهی حضرت فاطمه زهرا ـ سلام‌الله‌علیها ـ بود که در منابع فقهی و حدیثی برای استنباط مواردی از احکام شرعی به‌عنوان شاهد و یا دلیل مورد بحث واقع شده است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مانند: حسینی شیرازی، سید محمد، من فقه الزهراء (علیها السلام)، انتشارات رشید، قم، چاپ اول، ۱۴۲۸ق.
۲. مکارم شیرازی، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن، ص ۴۰۸ ۴۱۸، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب (ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۲۷ق.    
۳. طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج علی أهل اللجاج، محقق و مصحح: خرسان، محمدباقر، ج ۱، ص ۹۹، نشر مرتضی، مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.
۴. ابن حیون مغربی، نعمان بن محمد، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، محقق و مصحح: فیضی، آصف، ج ۱، ص ۲۶۸،‌ مؤسسة آل البیت (ع)، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۵ق.
۵. خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ص ۱۷۸، البلاغ، بیروت، ۱۴۱۹ق.    
۶. طباطبایی بروجری، آقا حسین طباطبایی، مترجمان: حسینیان قمی، مهدی، صبوری، م، منابع فقه شیعه (ترجمه جامع احادیث شیعه)، ج ۲۴، ص ۳۷۱ ـ ۳۷۲، انتشارات فرهنگ سبز، تهران، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
۷. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۳۰، ص ۳۰۴، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۸. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۳۰، ص ۳۰۴، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۹. فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج ۱۱، ص ۵۴۱، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
۱۰. اشتهاردی، علی پناه، مدارک العروة، ج ۸، ص ۴۶۹، دار الأسوة للطباعة و النشر، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
۱۱. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، ج ۳، ص ۲۲۱، مؤسسة آل البیت (ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.    
۱۲. بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، محقق و مصحح:ایروانی، محمدتقی، مقرم، سید عبدالرزاق، ج ۴، ص ۸۹، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.    
۱۳. اشتهاردی، علی پناه، مدارک العروة، ج ۷، ص ۳۸۹ ـ ۳۹۰، دار الأسوة للطباعة و النشر، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : حدیث شناسی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار