ابن الرضاذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ابن الرضا، امام جواد علیه‌السلام، امامت.
پرسش: ابن الرضا کدام امام را می‌گویند و چرا؟ و امام جواد در چند سالگی به امامت رسید؟ لطفاً یک کتاب معتبر در زندگی آن حضرت معرفی کنید؟
پاسخ: لازم است بدانیم که چند تن از ائمه ـ علیهم‌السلام ـ به ابن الرضا معروف بودند؛ چون امامان بعد از امام رضا ـ علیه‌السلام ـ همه از نسل پاک امام رضا ـ علیه‌السلام ـ هستند؛ چنان‌که همه امامان از نسل پاک حسین بن علی ـ علیه‌السلام ـ هستند.


ابن الرضا[ویرایش]

یکی از امامانی که معروف به ابن الرضا بوده است، امام جواد علیه‌السلام، فرزند بزرگوار امام رضا ـ علیه‌السلام ـ است. [۱] شاید بنی‌عباس با این اسم این ائمه را یاد می‌نمود؛ چنان‌که در منابع آمده است، [۲] [۳] امام جواد ـ علیه‌السلام ـ و امام هادی و امام عسکری ـ علیهماالسلام ـ در دوران بنی‌عباس به این عنوان نامیده شده‌اند. حتی موسی المبرقع فرزند امام جواد که قبرش در قم است، نیز بدین عنوان نامیده شده است. [۴] [۵]

علت ملقب شدن به ابن الرضا[ویرایش]

علت خاصی شاید نداشته است، شاید به این خاطر بوده است که چون امام رضا ـ علیه‌السلام ـ مدتی ولایت‌عهدی را در زمان مأمون قبول کرد و شهرت امام با لقبشان که (الرضا) می‌باشد، سبب شد فرزندانش بعد از آن به ابن الرضا معروف باشند؛ چنان‌که تصریحاً در بحار چنین آمده است: «و کان هُوَ و ابوه و جدُّهُ یُعرَف کلُّ منهم فی زمانه بابن الرضا»؛ [۶] [۷] یعنی امام عسکری و پدرش امام هادی و جدش امام جواد همه‌شان در زمان خود معروف به ابن الرضا ـ علیه‌السلام ـ بودند. شاید علت این معروفیت به‌خاطر این بوده است که علویان از شاخه‌های مختلف زیاد بوده‌اند، و سادات جلیل القدر متعدد بودند، که به‌خاطر مشخص شدن آنها و ممتاز بودنشان و حساسیت موقعیت آنها از لحاظ سیاسی برای دستگاه خلافت معروف به ابن الرضا شده بودند.

← سخن آیت‌الله شبیری زنجانی
حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی می‌فرمودند: مرحوم آیت‌الله حجت ـ رضوان‌الله‌تعالی‌علیه ـ احتمال داده‌اند که اینها (بنی‌عباس) خواسته‌اند با این لقب نشان بدهند که چون امام رضا ـ علیه‌السلام ـ ولایت‌عهدی را قبول نمود، اینها به دنیا گرایش داشتند (یعنی فرزندان امام رضا علیه‌السلام)، فلذا بیشتر بنی‌عباس این‌طور می‌گفتند، خود آیت‌الله شبیری فرمودند: چون امام رضا ـ علیه‌السلام ـ با تمام فرقه‌های مذهبی و علمی و کلامی مناظره نموده و در میان تمام فرقه‌ها مشهور شد، فلذا شهرت امام رضا ـ علیه‌السلام ـ در بین تمام فرقه‌ها به‌خاطر مقام رفیع علمی‌شان سبب شده بود که فرزندان آن حضرت به این عنوان «ابن الرضا» مشهور باشند، و به این عنوان شناخته شوند.

←← دیدگاهی درباره سخن آیت‌الله شبیری
به نظر می‌رسد این احتمال قریب به ثواب باشد؛ چون ائمه در بین شیعیان و علمای شیعه شناخته شده بودند و بنی‌عباس هم آنها را به‌عنوان علویان می‌شناختند؛ لذا این فرقه‌های دیگر مذهبی و علمی بودند که بعد از مناظرات علمی با امام رضا ـ علیه‌السلام ـ آشنا شدند و تحت تأثیر مقام علمی و معنوی امام قرار گرفتند؛ لذا فرزندان آن حضرت به ابن الرضا معروف شدند، بعد از شناخته و معروف شدن امام رضا علیه‌السلام. [۸]

امامت امام جواد[ویرایش]

امامت امام جواد ـ علیه‌السلام ـ بعد از شهادت پدر بزرگوارش امام رضا ـ علیه‌السلام ـ آغاز شد، براساس سنت الهی امامت هر امامی بعد از وفات امام قبل از خود آغاز می‌شد و زمانی که امام رضا ـ علیه‌السلام ـ در مرو به شهادت رسید، تنها فرزند خردسالش امام محمدتقی جانشین او شد، [۹] [۱۰]

← سن امام جواد هنگام شهادت پدر
در آن زمان امام جواد در مدینه بود و در سن نوجوانی که حدوداً نُه سال گفته‌اند؛ براساس کلام شیخ مفید آن حضرت در سال ۱۹۵ متولد شده و در سال ۲۲۰ شهید شده است. [۱۱]

←← دوران حیات امام جواد
بنابراین دوران حیات آن حضرت ۲۵ سال بوده است، [۱۲]

←← دیدگاه شیخ مفید
شیخ مفید سن امام جواد را در هنگام شهادت امام رضا ـ علیه‌السلام ـ هفت سال و یک ماه می‌داند. [۱۳]

←← دیدگاه برخی دیگر
در سالی که امام رضا ـ علیه‌السلام ـ شهید شد (۲۰۳)، [۱۴] [۱۵] دوران امامت امام جواد آغاز شد؛ بنابراین طبق برخی از نظرها امام جواد در ۹ سالگی به امامت رسید؛ یعنی هنگام شهادت پدرش ۹ ساله بود [۱۶] [۱۷] ولی طبق نظر علمای بزرگی چون شیخ مفید در ۷ سالگی به امامت رسید.

نتیجه بحث[ویرایش]

بنابراین امام جواد ـ علیه‌السلام ـ مانند حضرت عیسی و یحیی که در کودکی پیامبر شدند [۱۸] [۱۹] در سن نوجوانی به امامت رسید؛ همان‌طوری که امام زمان ـ علیه‌السلام ـ نیز در همین سنین به امامت رسیده‌اند. [۲۰]

پانویس[ویرایش]
 
۱. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۸.    
۲. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۸.    
۳. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۸، ج ۵۰، ص ۷۴.    
۴. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۸.    
۵. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۸، ج ۵۰، ص ۷۴.    
۶. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۸، ج ۵۰، ص ۲۳۶.    
۷. مفید، نیز در کتاب خود مکرراً این عنوان «ابن الرضا» را آورده است؛ آنچه مسلم است این است که آن حضرات معروف به ابن الرضا ـ علیه‌السلام ـ بودند.
۸. با تصرف در عبارت به نقل از حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی.
۹. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۷۰.    
۱۰. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۷۱.    
۱۱. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۹۵.    
۱۲. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۹۵.    
۱۳. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۷۱.    
۱۴. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۴۶.    
۱۵. قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، هجرت، چاپ سوم، ۱۳۷۶، ج ۲، ص ۵۷۵.
۱۶. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۲۴۶.    
۱۷. قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، هجرت، چاپ سوم، ۱۳۷۶، ج ۲، ص ۵۷۵.
۱۸. مریم(۱۹)، آیه ۱۲.    
۱۹. مریم(۱۹)، آیه ۲۹.    
۲۰. مفید، محمد، الارشاد، قم، آل‌البیت، ۱۴۱۴، ج ۲، ص ۳۳۹.    


منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم    



رده‌های این صفحه : تاریخ معصومان | امام جواد




جعبه‌ابزار