صحیحذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: صحیح بخاری، حدیث ثقلین، اهل سنت.
پرسش: در خصوص حدیث ثقلین جست‌و‌جویی انجام دادم و در صحیح بخاری نتوانستم حدیث مورد نظر را بیابم. آیا صحیح بخاری یک منبع موثق و قابل اطمینان است؟

پاسخ:


صحیح بخاری[ویرایش]

از دیدگاه اهل سنت، صحیح بخاری معتبرترین کتاب حدیثی بوده و از دیدگاه شیعیان نیز بسیاری از روایات آن شباهت‌های لفظی یا معنوی با احادیث شیعه داشته و بر همین اساس، قابل استناد است.

بیان دو نکته[ویرایش]


← نکته اول
البته این بدان معنا نیست که اگر روایتی در صحیح بخاری وجود نداشت، دیگر به‌هیچ‌وجه، آن حدیث قابل اعتماد نخواهد بود؛ زیرا خود اهل سنت نیز چنین اعتقادی ندارند، وگرنه باید در دانش‌های فقهی، کلامی و ... خود، به روایتی جز از این کتاب استفاده نکرده و کتاب‌های حدیثی دیگر خود را به موزه‌ها بسپارند؛ درحالی‌که با مطالعه‌ای در روش دانشمندان آنان که تا‌کنون نیز ادامه دارد، خلاف این مطلب را مشاهده کرده و استنادات فراوانی را به کتاب‌های دیگر روایی ملاحظه می‌کنیم.

← نکته دوم
از طرف دیگر، اهل سنت نمی‌توانند تمام احادیث موجود در صحیح بخاری را بپذیرند؛ چون در این فرض باید روایات تحریف قرآن را که در این کتاب وجود دارد، مورد پذیرش خود قرار دهند!

دلیل نبودن حدیث ثقلین در صحیح[ویرایش]

با توجه به مقدمات فوق، باید گفت: درست است که بخاری، در کتاب خود به حدیث متواتر ثقلین اشاره نکرده است، اما فقدان این حدیث در این کتاب، کوچک‌ترین خدشه‌ای به اعتبار آن، حتی بر‌اساس معیارهای پذیرفته شده توسط اهل سنت وارد نخواهد کرد؛ چراکه از یک‌سو این حدیث در صحاح دیگر و نیز سایر کتب معتبر آنان وجود دارد که به‌عنوان نمونه، به چند مورد آن اشاره می‌کنیم:

وجود حدیث ثقلین در صحاح و کتب معتبر[ویرایش]


۱. صحیح ترمذی، ج ۵، ص ۳۲۸، حدیث ۳۸۷۴. [۱]

۲. صحیح مسلم، ج ۷، ص ۱۲۳. [۲]

۳. سنن دارمی، ج ۲، ص ۴۳۲. [۳]

۴. مسند احمدبن حنبل، ج ۳، ص ۱۴ و ۱۷ و ۲۶ و ۵۹؛ ج ۴، ص ۳۷۱. [۴] (لازم به ذکر است که تاریخ تألیف این کتاب که از ارزش خاصی نیز نزد اهل سنت برخوردار است، قبل از زمان تألیف صحیح بخاری بوده است).

سخن حاکم نیشابوری درباره حدیث ثقلین[ویرایش]

از سوی دیگر، حاکم نیشابوری، در کتاب المستدرک علی الصحیحین که به عبارتی تکمیل‌کننده صحیح بخاری و صحیح مسلم است، ذیل این حدیث و سند آن بیان کرده: "ذا حدیث صحیح الاسناد علی شرط الشیخین و لم یخرجاه"؛ [۵] یعنی این حدیث، براساس مبانی علمی بخاری و مسلم، حدیثی صحیح است؛ اما آن دو از آوردن آن در کتاب خویش خودداری کرده‌اند! (البته همان‌گونه که بیان شد، مسلم، این حدیث را با سند دیگری در صحیح خود آورده است).

نتیجه بحث[ویرایش]

بر همین اساس، نمی‌توان این احتمال قوی را از نظر دور داشت که بخاری نه به‌دلیل ضعف سند حدیث ثقلین، بلکه به دلیل تعصب‌های سیاسی، مذهبی، از گنجاندن آن در کتاب خویش خودداری کرده باشد.


پانویس[ویرایش]
 
۱. دارالفکر، بیروت، ۱۴۰۳ ه ق.
۲. دارالفکر، بیروت.
۳. مطبعة الاعتدال، دمشق.
۴. دار صادر، بیروت.
۵. ج ۳، ص ۱۴۸، دارالمعرفة، بیروت، ۱۴۰۶ ه ق.


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه‌ابزار