شهیدذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پرسش: منظور قرآن از این که می فرماید: «شهیدان زنده اند» چیست؟ چه کسانی شهید نامیده می شوند؟


معنای شهید[ویرایش]

پاسخ:
واژه شهید به معنای حضور و دیدن گرفته شده است، و صفت مشبّه و دلالت بر ثبوت دارد. [۱]

واژه شهید در قرآن[ویرایش]

واژه شهید در قرآن کریم به عنوان گواه و شاهد (گواهان اعمال) آمده است.

شهیدان در قرآن[ویرایش]

قرآن کریم دربارة شهید و شهیدان می فرماید: «وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ» [۲]هرگز کسانی را که در راه خدا کشته شده اند، مرده مپندار، بلکه زنده اند که نزد پروردگارشان روزی داده می شوند.»
منظور از حیات، همان حیات واقعی است و در نقطه مقابل در آیات دیگری خداوند متعال حیات کافران را پس از مرگ، هلاکت و نابودی شمرده است. [۳]بنابراین، حیات شهیدان و زنده بودن آنها سعادتمندی است که همه مؤمنان از آن بهره مند خواهند شد.
از طرفی برخی از مردم تصور می کردند که کسانی که در راه خدا جهاد می کنند و به شهادت می رسیدند، نابود شده و از بین رفته اند، به همین جهت قرآن کریم برای زدودن چنین تصوری می فرماید: کسانی که در راه خدا کشته می شوند، زنده اند، و نزد پروردگار خویش از روزی بهره مند می شوند. [۴] [۵]

معنای شهادت در فرهنگ اسلامی[ویرایش]

شهادت در فرهنگ دین مقدس اسلام دو معنای متفاوت دارد.

← معنای خاص
که همان کشته شدن در معرکه و میدان جنگ در راه خدا است که دارای احکام ویژه ای در فقه اسلامی است. مثلاً می گویند: شهید نیاز به غسل و کفن ندارد، بلکه با همان لباس خونین دفن می شود.

← معنای گسترده و عام
که انسان در مسیر انجام دادن وظیفه الهی کشته شود و یا بمیرد. پس هر کس در حین ادای وظیفه ای به هر صورت از دنیا برود، شهید است.

شهید در روایات[ویرایش]

در روایات اسلامی نیز آمده که چند گروه شهید از دنیا می روند: ۱. کسی که در طریق تحصیل علم از دنیا برود. ۲. کسی که در بستر از دنیا برود، ولی به حق پروردگار و پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ و اهل بیت آن حضرت معرفت داشته باشد. ۳. کسی که برای دفاع از مال خویش در برابر مهاجمان ایستادگی کند و کشته شود.
بنابراین، کسانی که عقیدة حق داشته و در مسیر حقیقت گام بر می دارند و در همین راه از دنیا می روند، براساس اشاره قرآن کریم و روایات اسلامی در زمرة شهدا قرار دارند، و اجر شهداء را می برند. خداوند متعال می فرماید: «وَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِکَ هُمُ الصِّدِّیقُونَ وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ» و آنان که به خدا و رسولانش ایمان آورند، به حقیقت راستگویان عالمند و برایشان نزد خدا اجر شهیدان است، پاداش اعمال و نور ایمانشان را (در بهشت) می یابند.» [۶] [۷]در روایت آمده که شخصی به امام صادق ـ علیه السلام ـ عرض کرد: «از خدای بخواه که شهادت را برای من روزی کند. امام ـ علیه السلام ـ فرمود: «مؤمن شهید است» سپس آیه ۱۹، سوره حدید را تلاوت کرد. [۸]
حضرت امام باقر ـ علیه السلام ـ می فرماید: آن کس از شما که به مسأله ولایت آشنا باشد، و در انتظار ظهور مهدی (علیه السلام) به سر،برد و خود را آمادة (حکومت عدل جهانی او) سازد، مانند کسی است که با مهدی آل محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ با سلاحش جهاد کرده باشد. سپس فرمود: «بلکه به خدا سوگند مانند کسی است که همراه رسول الله با سلاحش جهاد کرده باشد.» و برای مرتبه سوم بیان داشت: «بلکه به خدا سوگند همانند کسی است که با رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ در خیمة او شهید شده باشد.» بعد فرمود: «دربارة شما آیه ای از قرآن نازل شده است.» راوی می گوید: پرسیدم کدام آیه؟ فرمود: آیه ۱۹، سوره حدید...» [۹]
پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ می فرماید: «اذا جاء الموت لطالب العلم و هوی علی هذا الحال مات شهیدا؛ کسی که در راه تحصیل علم از دنیا برود، شهید مرده است.» [۱۰]
امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرماید: کسی که برای دفاع از مال خود (در برابر مهاجمان) ایستادگی کند و کشته شود، شهید است.» [۱۱]
پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ در جایی دیگر می فرماید: «هر مؤمنی از امت من راستگو و شهید است...» [۱۲] و نیز فرمود: «من مات علی حب آل محمد ـ صلی الله علیه و آله ـ مات شهیدا؛ [۱۳]هر کس بمیرد و حب آل محمد ـ صلی الله علیه و آله ـ در دلش باشد، شهید است.»

بالاترین مرتبه شهادت[ویرایش]

شهادت مراتبی دارد که والاترین درجة آن شهادت در معرکة نبرد با دشمنان اسلام است.

معرفی منابع بیشتر[ویرایش]

۱. ناصر مکارم شیرازی و همکاران، نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۳۶۷، ج۲۳، ص۳۴۹-۳۵۴.
۲. مرحوم طبرسی، مجمع البیان، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۳۷۹ ق، ج ۵، ص ۲۳۸.
۳. سیدمحمد حسین طباطبایی، المیزان، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۹۷ ق، ج۱۹، ص۱۸۶.

پانویس[ویرایش]
 
۱. مجمع البحرین؛ ج۳، ص۸۰، ذیل واژه شهد.
۲. آل عمران/سوره۳، آیه۱۶۹.    
۳. ابراهیم/سوره۱۴، آیه۲۸.    
۴. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۴۳۹.    
۵. تفسیر المیزان، ج۴، ص۶۰-۶۲.    
۶. تفسیر نمونه، ج۲۳، ص۳۴۹-۳۵۰.    
۷. تفسیر نمونه، ج۲۳، ص۳۵۵.    
۸. الجمعه العروسی الحویزی، عبدعلی؛ نورالثقلین، ج۵، ص۲۴۴.    
۹. نورالثقلین، ج۵، ص۲۴۴.    
۱۰. بحارالانوار، ج۱، ص۱۸۶.    
۱۱. محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، الطبعة الاولی، ۱۴۱۹ ق، ج۵، ص۱۹۸.
۱۲. بحارالانوار، ج۹۷، ص۵۰.    
۱۳. بحارالانوار، ج۲۳، ص۲۳۳.    


منبع[ویرایش]

اندیشه قم.    


رده‌های این صفحه : قرآن شناسی | تفسیر | معاد شناسی | برزخ




جعبه‌ابزار