شانه‌ زدنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: شانه زدن، پاکیزگی، آراستگی.

پرسش: آیا درباره شانه زدن موی سر حدیثی وجود دارد؟

پاسخ: یکی از سفارش‌های اخلاقی دین اسلام، رعایت نظافت و پاکیزگی در همه جا و برای همه افراد، اعم از زن و مرد است؛ ازجمله آن سفارش‌ها، شانه زدن‌ و آراسته بودن است.



رعایت نظافت و پاکیزگی

[ویرایش]

مکتب حیات‌بخش اسلام دین جامع و کاملی است. بدیهی است که با این ویژگی تمام نیازهای مختلف زندگی انسان در آن لحاظ شده و برای تمام مسائل مورد نیاز زندگی فردی و اجتماعی وی مقررات و قوانینی دارد.
یکی از آن قوانین، رعایت نظافت و پاکیزگی در همه جا و برای همه افراد (اعم از زن و مرد) است؛ از جمله آن سفارش‌ها، شانه زدن‌ و آراسته بودن است. در مورد شانه زدن مو، فواید و آداب آن، روایات زیادی از پیشوایان دین به ما رسیده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی منابع روایی، فصلی با عنوان «شانه زدن» (التمشط) تنظیم شده که بیانگر اهمیت آن است. در این فرصت به تعدادی از این روایات اشاره می‌شود.

اهمیت شانه زدن

[ویرایش]

با بررسی روایت به اهمیت شانه زدن پی می‌بریم:

← آراسته به مسجد رفتن


امام صادق (علیه‌السلام) در تفسیر این آیه قرآن کریم که می‌فرماید: «یا بَنی‌ آدَمَ خُذُوا زینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِد؛ ای فرزندان آدم! زینت خود را هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید!»، فرمود: منظور از زینت در این‌جا شانه است. یعنی موهای خود را شانه کنید و با موی آراسته و مرتب به مسجد بروید.

← مرتب کردن مو با مدری


شیوه پیغمبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) این بود که شانه می‌زد و با مدری (سیخ که به جای شانه از آن استفاده می‌کردند) سرش را مرتب می‌کرد.
[۳] مجلسی، محمدباقر آداب و سنن (ترجمه ج ۷۳ بحار الأنوار)، کمره‌ای، محمد‌باقر، ص۷۵، اسلامیه، تهران، چاپ اول، ۱۳۶۵ ش.‌


← نگهداری از موی بلند


پیامبر اسلام درباره نظافت و نگهداری مو فرمود: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی‌الله‌علیه‌وآله) مَنِ اتَّخَذَ شَعْراً فَلْیُحْسِنْ وِلَایَتَهُ أَوْ لِیَجُزَّهُ؛هر کس موی سرش را بلند می‌گذارد، خوب نگهداری یا کوتاهش کند.»

← شانه زدن پس از نمار


امام کاظم (علیه‌السلام) فرمود: «...امام صادق را شانه‌ای بود در نمازخانه که چون نمازش تمام می‌شد با آن شانه می‌زد».

← شانه زدن مو برای هر نماز


از امام رضا (علیه‌السلام) در مورد فرمایش خدای عزّوجل: «خُذُوا زِینَتَکُمْ عِنْدَ کُلِّ مَسْجِدٍ؛ (ای فرزندان آدم! زینت خود را هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید!» پرسیده شد، آن‌ حضرت در پاسخ فرمود: «ازجمله آن زینت‌ها، شانه زدن بر موی برای هر نمازی است».

آداب شانه زدن

[ویرایش]

البته ابزار و وسایل بهداشت و پاکیزگی امروزه نسبت به گذشته تفاوت‌های قابل توجهی نموده است. امروزه وسایلی برای شانه کردن مو اختراع شده است که در زمان پیامبر و ائمه (علیهم‌السلام) وجود نداشته؛ ازاین‌رو وسایلی را که آنها برای شانه زدن مو استفاده می‌کردند، شاید در این زمان چندان موضوعیت نداشته باشد؛ اما آداب و روش‌هایی را که آن بزرگواران بدان عمل می‌کردند و پای‌بند بودند، به‌یقین دارای حکمت‌هایی بوده که آن آداب امروزه نیز هم‌چنان کار آمد خواهد بود.

← شانه زدن در حالت ایستاده


«عَنْ عَلِیٍّ (علیه‌السلام) قَالَ فِی حَدِیثٍ وَ التَّمَشُّطُ مِنْ قِیَامٍ یُورِثُ الْفَقْرَ؛ امام علی (علیه‌السلام) فرمود: ایستاده شانه زدن فقر آورد.»

← دعا کردن هنگام شانه زدن


هرگاه خواستی شانه بزنی، شانه را به دست راست بگیر و بگو بسم‌الله و آن را بر فرق سر بگذار و جلوی سر را شانه بزن و بگو: بار خدایا! موی و پوستم را زیبا کن، زندگیم را خوب کن و بدی را از من دور ساز، سپس سر را شانه بزن و بگو بار خدا مرا واپس برمگردان و نیرنگ شیطان را از من برگردان و او را نسبت به منش توانایی مده، سپس دو ابرویت را شانه کن و بگو بار خدایا! از من غم و اندوه و وسوسه دل‌ها را بزدا و شانه را بکش بزیر دو گوشت، سپس گلاب به رویت بزن که پدرم از امام ششم روایت کرد: هر که خواهد به دنبال حاجتی رود و گلاب به رویش زند، هلاک نشود، حاجتش برآید و تنگی و خواری به او نرسد.
[۹] مجلسی، محمدباقر، آداب و سنن (ترجمه ج ۷۳ بحار الأنوار)، کمره‌ای، محمد‌باقر، ص۷۷، اسلامیه، تهران، چاپ اول، ۱۳۶۵ ش.‌


فواید شانه زدن

[ویرایش]

درباره فایده‌های شانه زدن مو، روایات متعددی از معصومان وارد شده است که برخی از آنها از این قرار است:

← ریشه‌کنی وبا


«قَالَ الصَّادِقُ علیه‌السلام: مَشْطُ الرَّأْسِ یَذْهَبُ بِالْوَبَاءِ وَ مَشْطُ اللِّحْیَةِ یَشُدُّ الْأَضْرَاس‌؛ امام صادق فرمود: شانۀ سر، وبا را می‌برد و شانه ریشه دندان‌ها را محکم می‌کند.»

← رفع بلغم


آن حضرت در حدیثی دیگر فرمود: «عَنْهُ عَنْ أَبِیهِ قَالَ کَثْرَةُ التَّمَشُّطِ تُقَلِّلُ الْبَلْغَمَ؛ زیاد شانه زدن، بلغم را از بین می‌برد.»

← زیبایی مو و برطرف شدن نیاز


امام صادق (علیه‌السلام) هم‌چنین فرمود: شانه‌، روزی را جلب و مو را زیبا و نیاز را برطرف ... و بلغم‌ را قطع می‌کند. پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) زیر ریش خود را چهل مرتبه و بالای آن را هفت مرتبه شانه می‌کرد و می‌فرمود: شانه ذهن را می‌افزاید و بلغم‌ را قطع می‌کند.

منابعی برای مطالعه بیش‌تر

[ویرایش]

۱. کتاب خصال، شیخ صدوق، «بَابُ التَّمَشُّطِ».
۲. کافی، کلینی، «بَابُ التَّمَشُّطِ».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. اعراف (۷)، آیه ۳۱.    
۲. شیخ صدوق، محمد بن علی، خصال، ج۱، ص۲۶۸.‌    
۳. مجلسی، محمدباقر آداب و سنن (ترجمه ج ۷۳ بحار الأنوار)، کمره‌ای، محمد‌باقر، ص۷۵، اسلامیه، تهران، چاپ اول، ۱۳۶۵ ش.‌
۴. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۶، ص۴۸۵، دار‌الکتب الاسلامیة تهران، ۱۳۶۵ش.    
۵. کلینی، کافی، ج۶، ص۴۸۸، دار‌الکتب الاسلامیة تهران، ۱۳۶۵ش.    
۶. اعراف (۷)، آیه ۳۱.    
۷. شیخ صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح:غفاری، علی‌اکبر، ج۱، ص۱۲۸، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.    
۸. حر عاملی، وسائل الشیعة، ج۲، ص۱۲۵، آل البیت، قم، ۱۴۰۹ق.    
۹. مجلسی، محمدباقر، آداب و سنن (ترجمه ج ۷۳ بحار الأنوار)، کمره‌ای، محمد‌باقر، ص۷۷، اسلامیه، تهران، چاپ اول، ۱۳۶۵ ش.‌
۱۰. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج۲، ص۱۲۴، آل البیت، قم، ۱۴۰۹ق.    
۱۱. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۶، ص۴۸۹، دار‌الکتب الاسلامیة تهران، ۱۳۶۵ش.    
۱۲. شیخ صدوق، محمد بن علی، خصال، ج۱، ص۳۹۱.‌    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «شانه‌ زدن»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۶/۴.    


رده‌های این صفحه : آراستگی | اخلاق اسلامی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار