تقواذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پرسش: تقوا یعنی چه؟
پاسخ: تقوا، مراقبه، خویشتن داری،دوری از گناهان، تقوی


معنای تقوا[ویرایش]

"تقوا" در اصل از ماده "وقی یقی وقایه" به معنای قرار دادن خویش در پناهگاه است. [۱] و در اصطلاح شرع، به معنای خویشتن داری در برابر گناهان است.
به عبارت دیگر تقوی یک نیروی بازدارنده ای است که به صورت یک ملکه نفسانی و نیروی درونی است در وجود انسان به وجود می آید و او را در برابر طغیان شهوات و ارتکاب کارهای خلاف حفظ می‌کند. کمال تقوا آن است که علاوه بر دوری از گناهان و محرمات، از مشتبهات نیز اجتناب شود.

تشبیه تقوا در آیات و روایات[ویرایش]

در آیات و احادیث، از جمله در کلمات امام علی (علیه السلام) تشبیهات فراوانی برای تقوا بیان شده است که به بعضی از آنها اشاره می شود:

← زاد و توشه
قرآن تقوا را به زاد و توشه تشبیه کرده و آن را بهترین زاد و توشه شمرده و می فرماید:" توشه بر گیرید پس به درستی که بهترین توشه تقوا است". [۲]

← لباس
قرآن تقوا را به لباس تشبیه کرده و آن را بهترین لباس دانسته است: " لباس تقوا، بهترین لباس برای انسان است. [۳]

← دژ نیرومنددر برابر خطرات گناه
امام علی (علیه السلام) می فرماید " ای بندگان خدا بدانید که تقوا دژی مستحکم و غیر قابل نفوذ است". [۴]

← مرکب راهوار
مولای متقیان در کلام دیگری می فرماید: "تقوا مانند مرکبی راهوار است که کنترل آن در دست صاحبی است که بر آن سوار است و تا دل بهشت او را پیش می‌برد." [۵]

← احتیاط در کارها
بعضی از بزرگان، تقوا را به حالت کسی تشبیه کرده‌اند که از یک سرزمین پر از خار عبور می‌کند، سعی دارد دامن خود را کاملا برچیند و با احتیاط گام بردارد مبادا نوک خاری در پایش بنشیند، و یا دامنش را بگیرد. [۶] [۷] از این تشبیه به خوبی استفاده می‌شود که تقوا به این نیست که انسان انزوا و گوشه گیری انتخاب کند، بلکه باید در دل اجتماع باشد و اگر اجتماع آلوده بوده خود را حفظ کند. [۸]
تقوا، نشانه ایمان به" مبدء" و" معاد" یعنی خدا و رستاخیز و معیار فضیلت و افتخار انسان و مقیاس سنجش شخصیت او در اسلام محسوب می‌شود [۹]
از نظر قرآن "تقوا" نور الاهی است که هر جا راسخ شود، علم و دانش‌ می‌آفریند. [۱۰]

مراحل تقوا[ویرایش]

تقوا دارای مراحلی است. بعضی از بزرگان برای تقوی سه مرحله قائل شده‌اند:
۱- نگهداری نفس از عذاب جاویدان از طریق تحصیل اعتقادات صحیح.
۲- پرهیز از هر گونه گناه اعم از ترک واجب و فعل معصیت.
۳- خویشتن داری در برابر آن چه قلب آدمی را به خود مشغول می‌دارد و از حق منصرف می‌کند، و این تقوای خواص بلکه خاص الخاص است. [۱۱] [۱۲]

شاخه های تقوا[ویرایش]

تقوا دارای شاخه‌ها و شعبه های متعددی است، که از آن میان می توان به شاخه های زیر اشاره کرد: تقوای مالی و اقتصادی، تقوای جنسی، اجتماعی، و تقوای سیاسی و تقوای اخلاقی و... انسان با تقوا شخصی است که تقوا را در تمام این جهات رعایت کند.

آثار تقوا[ویرایش]

تقوا آثار مثبت زیادی در زندگی انسان دارد که به بعضی از آنها اشاره می کنیم:

← انسان سازی
امام علی (علیه السلام) می فرماید: تقوا یک خصلت روحی و یک تربیت معنوی است که در پرتو آن جان انسان ساخته و پرداخته می شود. [۱۳]

← مسؤلیت پذیری
فرد با تقوا از زیربار مسئولیت های شرعی شانه خالی نمی کند و مشتاقانه می پذیرد و سختی ها و مشکلاتش را هموار می کند.

← آزادگی
تقوا وسیله آزادی انسان از هر بندگی است کسی که دارای تقوا است در برابر شهوات به زانو در نمی آید؛ در برابر مقام و دیگر تمایلات نفسانی تسلیم نمی شود، بنابر این از هر هلاکتی در امان است.

← رستگاری در آخرت
تقوا کلید هدایت است و فرد با تقوا با انجام کارهای مثبت و گام برداشتن در مسیر هدایت علاوه بر سعادت در دنیا به کسب پاداش های اخروی و ذخیره آن برای روز معاد موفق می شود.


پانویس[ویرایش]
 
۱. . راغب اصفهانی حسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، ج۱،ص ۸۸۱ ماده،"وقی"؛ دارالعلم الدار الشامیه، دمشق، بیروت‌، ۱۴۱۲ ق‌.
۲. . بقره(۳) آیه ۱۹۷، "وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیرَ الزَّادِ التَّقْوی".    
۳. . اعراف(۷) آیه ۲۶،" وَ لِباسُ التَّقْوی‌ ذلِک خَیرٌ".    
۴. . نهج البلاغه خطبه ۱۵۷:"اعلموا عباد اللَّه ان التقوی دار حصن عزیز".
۵. . نهج البلاغه خطبه ۱۶."... الا و ان التقوی مطایا ذلل، حمل علیها اهلها و اعطوا ازمتها، فاوردتهم الجنه...".
۶. . ابو الفتوح رازی، حسین بن علی‌، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، ج ۱، ص ۱۰۱، ‌بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی‌، مشهد، ۱۴۰۸ ق.‌
۷. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‌۱، ص ۸۰، دار الکتب الإسلامیه، چاپ اول، تهران‌، ۱۳۷۴ ش‌.    
۸. . تفسیر نمونه، ج ‌۲۲، ص ۲۰۴.    
۹. . حجرات(۴۹) آیه ۱۴،" إِنَّ أَکرَمَکمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکمْ".    
۱۰. . بقره(۳) آیه ۲۸۲ " اتَّقُوا اللَّهَ وَ یعَلِّمُکمُ اللَّهُ ".    
۱۱. . تفسیر نمونه، ج ‌۲۲، ص ۲۰۵.    
۱۲. علامه مجلسی، بحار الانوار" ج ۷۰، ص ۱۳۶، مؤسسه الوفاء، بیروت - لبنان، ۱۴۰۴ ه ق.    
۱۳. . نهج البلاغه خطبۀ متقین.



منبع[ویرایش]

سایت اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | فضائل اخلاقی | تقوا




جعبه‌ابزار