اشکذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: اشک، اشک بر امام حسین، اشک از خوف خدا.

پرسش: آیا دلیلی بر افضلیت اشک برای امام حسین (علیه‌السلام) نسبت به اشک از خوف خدا داریم؟

پاسخ: روایات زیادی در فضیلت اشک خوف و گریه بر امام حسین (علیه‌السلام) که از روی شعور و معرفت باشد، وارد شده است و برای هر دو آثار زیاد فردی و اجتماعی بیان شده است، اما روایتی که صراحت بر افضلیت اشک بر امام حسین (علیه‌السلام) نسبت به اشک خوف از خدا داشته باشد مشاهده نشده، ولی می‌توان گفت: همه اعمال انسان در راستای رسیدن آدمی به مقام عبودیت و بندگی الهی است؛ چنان‌که بهترین تاج افتخار برای رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) عبد بودن و بندگی ایشان است و در تشهد نماز می‌خوانیم: «اشهد انّ محمداً عبده و رسوله». رسیدن به خوف و رجای الهی و اشک مخلصانه از خوف و خشیت خدا، یکی از مراتب عبودیت و بندگی و مقام کمال انسانی است. بنابراین، اشک برایامام حسین (علیه‌السلام) نیز یکی از اسباب و راه‌های رسیدن به آن کمال و مرتبه والای بندگی است.



اشک ریختن در عزاداری[ویرایش]

از شیوه‌های معمول در عزاداری و سوگواری، اشک ریختن است که به‌طور طبیعی هر انسانی در غم فراق عزیزی اندوهگین می‌شود و اشک می‌ریزد.
در روایات نقل شده است که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در مرگ فرزندش «ابراهیم» و یکی از صحابه جلیل‌القدر بنام «عثمان بن مظعون» [۱] و در شهادت «جعفر بن «ابی‌طالب» و «زید بن حارثه» گریه کرد. [۲]
گریه کردن بر مصائب امام حسین (علیه‌السلام) نیز از شیوه‌های معمول عزاداری است.
امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: «فَعَلَی مِثْلِ الْحُسَیْنِ فَلْیَبْکِ‌ الْبَاکُونَ‌؛ [۳] پس بر همانند حسین باید گریه‌کنندگان، گریه کنند.»

آثار گریه از خوف خدا[ویرایش]

گریه خوف از خدا دارای آثار فردی و اجتماعی فراوان است که به برخی از آن آثار که در روایات بیان شده‌اند، اشاره می‌کنیم:

← آثار فردی
نجات از آتش جهنم؛ ۲. پاداشی چون بهشت؛ ۳. بخشیده شدن گناهان؛ ۴. محشور شدن با پیامبران، صدیقین، شهدا و صالحان؛ ۵. جلب رحمت الهی؛ ۶. نورانی شدن قلب و ... . [۴]

← آثار اجتماعی
یکی از آثار اجتماعی اشک خوف، این است که اگر شخصی در یک گروه و امتی باشد و از ترس خداوند متعال اشک بریزد، خداوند به خاطر اشک او بر آن امت، نیز رحم می‌کند و اگر مستحق عذاب باشند، از عذابشان صرف نظر می‌کند و آنان را می‌بخشد. [۵]

آثار گریه بر امام حسین[ویرایش]

اما گریه بر امام حسین (علیه‌السلام) نیز هرگاه از روی شعور و معرفت باشد، علاوه بر داشتن آثار فردی که به آن اشاره خواهیم نمود، دارای آثار اجتماعی نیز می‌باشد که به‌عنوان نمونه به برخی آثار فردی و اجتماعی آن اشاره می‌کنیم.

آثار فردی[ویرایش]

اما گریه بر امام حسین (علیه‌السلام) آثار خاصی برای خود فرد دارد:

← شادی روز قیامت
سرور و شادی در روز قیامت و هم‌نشینی با امامان معصوم:
امام رضا (علیه‌السلام) می‌فرماید: «مَنْ کَانَ یَوْمُ عَاشُورَاءَ یَوْمَ مُصِیبَتِهِ وَ حُزْنِهِ وَ بُکَائِهِ یَجْعَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَةِ یَوْمَ فَرَحِهِ وَ سُرُورِهِ وَ قَرَّتْ بِنَا فِی الْجِنَانِ عَیْنُه‌؛ [۶]هرکس روز عاشورا روز مصیبت و اندوه و گریه‌اش باشد، خداوند (عزَّوجلَّ) روز قیامت را روز شادی و خوشحالی او قرار می‌دهد و چشمش با دیدن ما در بهشت روشن می‌شود.»

← بخشیده شدن گناهان
چنان‌که امام رضا (علیه‌السلام) می‌فرماید: «فَإِنَّ الْبُکاءَ عَلَیْهِ یَحُطُّ الذُّنُوبَ الْعِظامَ؛ [۷] گریه بر امام حسین (علیه‌السلام) گناهان بزرگ را از بین می‌برد.»

← پاداشی چون بهشت
ائمه اطهار (علیهم‌السلام) می‌فرمایند: «مَنْ بَکی وَ أَبْکی واحِدَاً فَلَهُ الْجَنَّةُ»؛ [۸] هرکس گریه کند و یا یک نفر را بگریاند پس بهشت برای اوست؛ و «مَنْ تَباکی‌ فَلَهُ الْجَنَّةُ»؛ [۹] هرکس خودش را در مصیبت آل رسول به‌صورت گریه‌کننده دربیاورد، پاداش او بهشت است.

آثار اجتماعی[ویرایش]

احیای نهضت عاشورا و حفظ مکتب اهل بیت (علیهم‌السلام) و تداوم بقای اسلام و تعظیم بزرگ‌ترین شعائر الهی از جمله آثار اجتماعی اشک بر امام حسین (علیه‌السلام) می‌باشد.

← احیای امر اهل‌ بیت
به اعتراف دوست و دشمن، مجالس عزای امام حسین (علیه‌السلام) فوق‌العاده نیرومندی برای بیداری مردم است و راه و رسمی است که آن‌ حضرت آن‌ را به پیروان خود آموخته تا ضامن تداوم و بقای اسلام باشد. به همین دلیل، برپایی این مجالس در روایات به‌عنوان «احیای امر اهل‌ بیت» تعبیر شده است:

←← حدیثی از امام صادق
امام صادق (علیه‌السلام) در مورد این‌گونه مجالس فرمود: «إِنَّ تِلْکَ الْمَجالِسَ أُحِبُّها فَأَحْیُوا أمْرَنا؛ [۱۰] این‌گونه مجالس (شما) را دوست دارم، از این طریق مکتب ما را زنده بدارید.»

← تعظیم شعائر الهی
هم‌چنین تردیدی نیست، امام حسین (علیه‌السلام) که تمام هستی خویش را یک‌جا با خداوند معامله کرد و با تمام اهل‌ بیت (علیهم‌السلام) و فرزندان در
قربانگاه عشق قدم نهاد و مخلصانه از همه چیزش در راه خدا گذشت، از عظیم‌ترین شعائر الهی است و برپایی مجالس عزا و گریه برای آن‌ حضرت، علاوه بر تجلیل از مقام شامخ آن امام همام، تعظیم یکی از بزرگ‌ترین شعائر الهی محسوب می‌شود.

←← سخن خداوند متعال
خداوند متعال می‌فرماید: «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ؛ [۱۱] هرکس شعائر الهی را بزرگ‌ دارد، این کار نشانه تقوای دل‌هاست».

نتیجه‌ بحث[ویرایش]

با بررسی روایات در باب اشک خوف و اشک بر امام حسین (علیه‌السلام) روایتی مشاهده نشده که صراحت در برتری اشک بر امام حسین (علیه‌السلام) نسبت به اشک از خوف خداوند متعال داشته باشد؛ اما می‌توان گفت: همه اعمال انسان در راستای رسیدن آدمی به مقام عبودیت و بندگی الهی است؛ چنان‌که بهترین تاج افتخار برای رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) عبد بودن و بندگی ایشان است و در تشهد نماز می‌خوانیم: «أشهد انّ محمداً عبده و رسوله» (شهادت می‌دهم به‌درستی که محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بنده و فرستاده خداست).
اشک مخلصانه از خوف و خشیت خدا، یکی از مراتب عبودیت و بندگی و مقام کمال انسانی است؛ چنان‌که در روایتی از امام علی (علیه‌السلام) آمده است:

← روایتی از امام علی
«عبودیت و بندگی خداوند متعال، در پنج چیز است که یکی از آن پنج چیز، «الْبُکَاءُ مِنْ خَشْیَةِ اللَّه؛ یعنی «گریه از ترس خداوند» می‌باشد. [۱۲] [۱۳]
بنابراین اشک برای امام حسین (علیه‌السلام) نیز یکی از اسباب و راه‌های رسیدن به آن کمال و مرتبه والای بندگی است.

پانویس[ویرایش]
 
۱. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۷۹، ص ۹۱، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۲. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۷۹، ص ۱۰۴، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۳. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۱۴، ص ۵۰۴، مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.    
۴. نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج ۱۱، ص ۲۴۱ ۲۴۷، مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.    
۵. کلینی، محمد، الکافی، ج ۲، ص ۴۸۲، محقق، مصحح، غفاری علی اکبر، آخوندی، محمد، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق.    
۶. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۱۴، ص ۵۰۴، مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.    
۷. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۱۴، ص ۵۰۴، مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.    
۸. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۴۴، ص ۲۸۸، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۹. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج ۴۴، ص ۲۸۸، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.    
۱۰. شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۱۴، ص ۵۰۱، مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.    
۱۱. حج (۲۲)، آیه ۳۲.    
۱۲. شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار، ص ۱۷۸، مطبعة حیدریة، نجف، چاپ اول، بی‌تا.    
۱۳. نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج ۱۱، ص ۲۴۴، مؤسسة آل البیت، قم، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «اشک»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۵/۲۱.    






جعبه‌ابزار