• خواندن
  • نمایش تاریخچه
  • ویرایش
 

منظور از تسجیر در آیه ۶ سوره تکویر

ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: قیامت، تسجیر، مسجور، قرآن کریم.

پرسش: ریشه «سجر» ناظر به چه معنایی بوده و منظور از «تسجیر» و «مسجور» در قرآن کریم چیست؟

پاسخ اجمالی: «سجر» به معنای «پر کردن» و «مسجور» به معنای «انباشته شده» است.
آیه مذکور در بیان نشانه‌های برپایی قیامت است و مفسرین برای «وَ اِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت» معانی: فرو رفتن آب‌ دریاها به زمین؛ آمیخته شدن دریاها؛ تبخیر شدن آب دریاها ؛ تبدیل‌شدن دریاها به آتش؛ پر شدن و سرریز شدن دریاها و در آخر تبخیر شدن آنها در اثر حرارت را ذکر کرده‌اند.



«سجر» در عربی به معنای «پر کردن» و «مسجور» به معنای «انباشته شده» می‌باشد.
قرآن کریم در بیان یکی از نشانه‌های برپایی قیامت می‌فرماید: «وَ اِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت».
واژه «سُجِّرَتْ» در لغت به چند معنا آمده است؛ مانند: تشدید آتش، پُر و لبریز شدن، خشکیده شدن آب، و....


مفسران قرآن با توجه به معانی لغوی این واژه، در این‌که منظور از «تسجیر» دریاها چیست احتمالاتی را مطرح کرده‌اند:

۲.۱ - فرو رفتن آب‌ دریاها به زمین

منظور آن است که در آن‌ روز، آب‌ دریاها به زمین فرو می‌رود به گونه‌ای که حتی یک قطره از آن باقی نمی‌ماند.

۲.۲ - آمیخته شدن دریاها

رودها و دریاها، آب‌های شیرین و گوارا و آب‌های شور با هم آمیخته می‌شوند، و همه‌ دریاها یک دریا می‌شود.
بر اساس قرائت مشهور که به تشدید خوانده شد: «سُجِّرَتْ»، معنای آن شدت و پیوستگی فعل است؛ یعنی آن‌گاه که دریاها به هم پیوسته و به شدت و سراسر برافروخته گردد.
[۶] طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، ج۳، ص۱۷۳، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، ۱۳۶۲ش.


۲.۳ - تبخیر شدن آب دریاها

گویا در آستانه‌ قیامت همین‌ که خورشید با شعاع و قدرتش به هم پیچیده و تاریک شد، توازن جذب و دفع میان خورشید و زمین و در نتیجه تعادل در میان نیروی ثقل و فشار گازها و مواد گداخته درون زمین به هم می‌خورد و با انفجارهای شدید و همه‌جانبه، قشر فاصل و حافظ از میان می‌رود، کوه‌ها به حرکت در می‌آید و گازها و مواد داغ و گداخته، آب دریاها را به سرعت تبخیر می‌کند و دریاها را طوفان مواد مذاب و آتش فرامی‌گیرد.
[۷] طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، ج۳، ص۱۷۳،.


۲.۴ - تبدیل‌شدن دریاها به آتش

برخی گفته‌اند «وَ اِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت»، یعنی هنگامی که دریاها تبدیل به آتش و مشتعل شوند. البته از نظر علمی نیز این مطلب به اثبات رسیده است که آب از دو عنصر اکسیژن و هیدروژن تشکیل شده، اگر از یکدیگر جدا شوند، هیدروژن آن پس از مخلوط با اکسیژن مشتعل می‌شود و شعله و حرارت عظیم از آن به وجود می‌آید، و بیقین می‌توان گفت که خدای متعال در روز قیامت آن قدرت را دارد که با تاثیر فشار یا عاملی دیگر عناصر آب را از یکدیگر جدا کند و آنها را مشتعل سازد. به عبارت دیگر، از آن‌جا که خدای متعال قادر بر ویران کردن دنیا و برپاداشتن قیامت است، می‌تواند با دریاها هر کاری را که می‌خواهد بکند، از جمله گرم کردن و تغییر ماهیت دادن آب‌های آنها به آتش افروخته.

۲.۵ - تبخیر شدن دریاها در اثر حرارت

به نظر می‌رسد منظور از «وَ اِذَا الْبِحارُ سُجِّرَت»؛ همچنین «وَ اِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ»، جوشیدن و تبخیر شدن آنها در اثر حرارت باشد که در این صورت دیگر دریایی نخواهد ماند و همه تبخیر خواهند گردید و شاید منظور از انفجار و شکافتن نیز همان باشد که در آیه «وَ اِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ» آمده است، اقیانوس‌ها که کران تا کران سطح زمین را گرفته‌اند، (با شعله‌ور شدن و انفجار) به هوا می‌روند و بستر آنها آشکار می‌گردد.

۲.۶ - پر شدن و سرریز شدن دریاها

تسجیر به معنای پر شدن و سرریز کردن است تا این‌که به حالت انفجار برسد و سیلان پیدا کند، همان‌گونه خدای متعال در جایی دیگر فرمود: «وَ اِذَا الْبِحارُ فُجِّرَتْ». در عرب هم به چاهی که پر از آب باشد، می‌گوید: «ماءٌ مسجور». و قرآن نیز در توصیفی از دریا واژه «مسجور» را برای آن مورد استفاده قرار می‌دهد: «وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُور».


۱. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۴، ص۳۴۵، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴ق.    
۲. راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص۳۹۷، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، دمشق، بیروت، دارالقلم‌، الدار الشامیة، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.    
۳. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۴، ص۳۴۵.    
۴. ر.ک:ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، ج۲۰، ص۱۵۹، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق.    
۵. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، ج۲۰، ص۱۵۹.    
۶. طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، ج۳، ص۱۷۳، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، ۱۳۶۲ش.
۷. طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، ج۳، ص۱۷۳،.
۸. مدرسی، سید محمدتقی، تفسیر هدایت، ج‌۱۷، ص۳۵۴، گروه مترجمان، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، چاپ اول، ۱۳۷۷ش.    
۹. فخرالدین رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج‌۳۱، ص۶۵، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.    
۱۰. انفطار/سوره۸۲، آیه۳.    
۱۱. قرشی، سید علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ج‌۱۲، ص۱۰۲، تهران، بنیاد بعثت، چاپ سوم، ۱۳۷۷ش.    
۱۲. طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج‌۲۴، ص۲۴۳، بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.    
۱۳. طور/سوره۵۲، آیه۶.    



پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «منظور از تسجیر در آیه ۶ سوره تکویر» تاریخ بازیابی۱۳۹۹/۱۰/۶.    






جعبه ابزار