عزت نفسذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: عزت نفس.

پرسش: عزت نفس یعنی چه؟

پاسخ: عزت نفس به حالت شکست‌ناپذیری، نیرومندی و توان مقاومت گفته می‌شود که از شکست و ذلت انسان جلوگیری می‌کند. معیار عزت از نظر قرآن و اسلام، تقواست. هرکس تقوا داشت، عزیز است. عزت واقعی مخصوص متقین و پرهیزکاران است، نه کسانی دیگر؛ چراکه عزت با ذلت قابل جمع نیست و افراد غیر متقی به نظر واقع ذلیل‌اند یا در اسارت هوای نفس و شهوت یا حب دنیا و قدرت و ریاست گرفتارند.



مراد از عزت نفس[ویرایش]

عزت به معنای سربلندی و آبرومندی از ویژگی‌های انسان است؛ چون انسان به‌گونه‌ای آفریده شده که بالذات اقتضای چنین وصفی را دارد. انسان باید عزت نفس داشته باشد و همواره سربلند زندگی کند؛ چراکه او کرامت انسانی دارد و خداوند وی را مکرم داشته است و این کرامت می‌بایست در سایه عزت نفس و بزرگ داشتن خود حفظ شود. عزت در برابر ذلت در اصل از اوصاف خداوند است؛ ‌چون او عزیز و شکست‌ناپذیر واقعی است. خداوند چنان‌که خود عزیز است، عزت‌آفرین نیز می‌باشد؛ ‌چه این‌که یکی از صفات حق‌تعالی «ربّ العزّة» و عزت‌پرور است.

ملاک عزت از دیدگاه قرآن[ویرایش]

معیار عزت از نظر قرآن و اسلام، تقواست. هرکس تقوا داشت، عزیز است:
«اِنَّ اَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ اَتْقَاکُمْ»؛ گرامی‌ترین شما نزد خدا باتقواترین شماست.
عزت واقعی مخصوص متقین و پرهیزکاران است، نه کسانی دیگر؛ چراکه عزت با ذلت قابل جمع نیست و افراد غیر متقی به نظر واقع ذلیل‌اند یا در اسارت هوای نفس و شهوت یا حب دنیا و قدرت و ریاست گرفتارند: «... وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ».

معنای لغوی عزت نفس[ویرایش]

عزت نفس به حالت شکست‌ناپذیری، نیرومندی و توان مقاومت گفته می‌شود که از شکست و ذلت انسان جلوگیری می‌کند. [۱]

عزت نفس در روان‌شناسی[ویرایش]

عزت نفس (حرمت خود) در روان‌شناسی، به میزان ارزشی که شخص برای خود قائل است گفته می‌شود. [۲] پس عزت نفسی که انسان مؤمن در پرتو اطاعت از خدا و رسیدن به مقام بندگی و توجه دائمی به حضور خداوند و توجه به مقام او نزد خدا دارد، باعث ارزشمندی و شکست‌ناپذیری و اعتماد به نفس می‌گردد. کما این‌که این امر در زندگی ائمه (علیهم‌السّلام) و علمای ربانی روشن است، بالاترین نوع آن پیام امام حسین (علیه‌السّلام) است که با صلابت مقابل یزیدیان ایستاد و فرمود: «هیهات منا الذلّة؛ ذل و خواری از ما دور است».

احساس عزت نفس[ویرایش]

عزت نفس دو گونه است: واقعی و پنداری؛

← عزت نفس واقعی
عزت نفس واقعی ویژه مؤمنین و متقین است که با ذلت جمع نمی‌شود. هیچ مؤمنی ذلیل نیست و زیر بار ذلت نمی‌رود. هر نوع ذلتی که باشد و اگر این‌ها احساس عزت کنند، مطابق با واقع است؛

← عزت نفس پنداری
اما گاه ممکن است انسان احساس عزت نفس بکند، ‌ ولی در واقع عزیز نباشد؛ بلکه اسیر شهوات و غرایز باشد. در این صورت احساس عزت نفس با ذلت قابل جمع است که افراد بی‌ایمان احساس عزت نفس دارند، ولی در واقع ذلیل هستند.

چگونگی ایجاد عزت نفس[ویرایش]

بنابراین عزت نفس را باید در خود و در دیگران ایجاد نمود و آن را تثبیت کرد. راه ایجاد عزت، تحصیل تقوا و دوری از گناه و معصیت است؛ چنان‌چه در روایت آمده است که بنده‌ شهوت ذلیل‌تر از برده است؛ چراکه بنده عرفی تنها جسمش تابع مولی است؛ ولی آدم شهوت‌پرست روح و جسمش در اسارت و اطاعت غیر خداست. اگر انسان بخواهد عزتمند در دنیا و آخرت باشد و نفس خود را آزاد نگهدارد، باید به سوی تقوای الهی گام بردارد و از معصیت و گناه دوری جوید.

پانویس[ویرایش]
 
۱. شجاعی، محمدصادق، توکل به خدا راهی به سوی حرمت خود و سلامت روان، ص۳۰، قم، مرکز انتشارات مؤسسه امام خمینی (رحمة‌الله‌علیه)، ۱۳۸۳ ش.
۲. فرهنگ جامع روان‌شناسی و روان‌پزشکی، چ دوم، ۱۳۸۰ ش، فرهنگ معاصر بحثِ Self - esteem.


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «عزت نفس»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۳/۲۸.    



رده‌های این صفحه : مقالات ‌اندیشه قم




جعبه‌ابزار