عذاب روز قیامتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:

روز قیامت ، عذاب ، قرآن کریم.

پرسش:

علت تعبیرات مختلف از عذاب روز قیامت در قرآن چیست؟

پاسخ:

پیش از پرداختن به پاسخ ناگزیر از بیان مقدمه‌ای هستیم.


اهداف قرآن

[ویرایش]

هدف قرآن، آموزش تاریخ ، داستان ، رمان‌نویسی، و... نیست؛ گرچه برای رسیدن به هدفش به‌نحوی از همه اینها بهره می‌برد.

موضوعات قرآن

[ویرایش]

قرآن کتاب هدایت ، انسان‌سازی و تربیت است که دارای مواعظ و نصایح و انذار و تبشیر و... می‌باشد.

اشاره قرآن به کلیات نه جزئیات

[ویرایش]

از‌این‌رو می‌بینیم قرآن در نقل تاریخ یا داستان، مواد تاریخ و جزئیات داستان را نقل نمی‌کند و در نقل داستان‌ها هم برای بهره‌برداری تربیتی و اخلاقی قطعه‌ای از آن را در جایی و قطعه‌ای دیگر از آن را در جای مناسبی دیگر بیان می‌کند؛ "زیرا دأب و روش کلام خدای تعالی در آنجا که قصه‌ها را بیان می‌کند بر این است که به نکات برجسته و مهمی که در ایفای غرض مؤثر است، اکتفاء می‌کند و به جزئیات و تفصیل داستان نمی‌پردازد. از اول تا به آخر داستان را حکایت نمی‌کند".

قرآن، نشانه دقت و حکمت

[ویرایش]

به عنوان نمونه داستان حضرت یونس هم در سوره انبیاء آیه ۸۷ و هم در سوره صافات آیه ۱۳۹ ـ ۱۴۸ آمده است و این نه‌تنها ضعف و نقص به‌حساب نمی‌آید، بلکه نشانه دقت، حکمت و هدف‌مند بودن آن است؛ نظیر دانشمند فرهیخته و نویسنده‌ای که از یک مجموعه شعری در جاهای متعدد کتابش استفاده می‌کند؛ به‌نحوی که هر بیتی را در یک موضوعی مربوط، به کار می‌گیرد.
با توجه به این مقدمه اکنون به پاسخ پرسش می پردازیم.

استفاده قرآن از تعبیرهای گوناگون

[ویرایش]

اصطلاحات صاعقه ، رجفه ، طاغیه ، صیحه و یوم الظله ، هر‌چند تعابیر متعدد و در ظاهر متفاوتی هستند، اما با اندک توجه و تأمل در مفاهیم عنوان‌های یاد شده در آیات و تفاسیر که به عنوان عذاب برای یک قوم آمده‌اند؛ به دست می‌آید که هیچ‌گونه تهافت و تناقضی بینشان وجود ندارد.

نمونه‌هایی از این تعبیرها

[ویرایش]


← نمونه اول


مثلاً برای قوم ثمود در آیه ۷۸ سوره مبارکه اعراف ، رجفه؛
(زلزله) بیان شده است.

← نمونه دوم


اما در آیات ۱۳و ۱۷ سوره فصلت و آیه ۴۴ سوره ذاریات به صاعقه (عذاب نابود‌کننده، قطعه‌ای از آتش که براثر تصادم با ابرها جهیده می شود و با هرچه برخورد کند، آتش می‌زند، صدای هولناک و مرگ) تعبیر شده است.

← نمونه سوم


از طرفی، در آیه ۵ سوره حاقّه عذابشان، طاغیه (همان صاعقه یا چیزی که از حد طبیعی خود گذشته باشد) آمده است و در آیه ۶۷ سوره هود هم عنوان صیحه (به معنای عذاب) ذکر شده است.

← نمونه چهارم


همچنین برای قوم مدین در آیه ۹۴ سوره هود عذاب صیحه و در آیه ۹۱ اعراف رجفه بیان شده است.

← نمونه پنجم


در آیه ۱۸۹ سوره شعراء عذاب یوم ظله (سایبانی از ابر صاعقه خیز) آمده است.

تفسیرهایی درباره عذاب یوم ظله

[ویرایش]

در مورد عذاب یوم ظله در تفاسیر چنین آمده است:بعد از هفت روز که سراسر سرزمینشان را گرمای مفرط و سوزان فرا‌گرفته بود و به‌هیچ‌وجه نسیمی نمی‌وزید، به ناگاه قطعه ابری در آسمانشان ظاهر شد و نسیمی به وزیدن در گرفت. با مشاهده این قطعه ابر از خانه‌هایشان شتابان بیرون رفتند و سوی آن شتافتند که در این هنگام صاعقه‌ای مرگبار همراه با صدایی هولناک از آن برخاست و دنبالش آتشی فراوان از آن بر آنان فرو ریخت و نهایتاً زمین را به لرزه درآورد و همگی را هلاک ساخت.

تفسیرهایی درباره طاغیه و صاعقه

[ویرایش]

طاغیه از طرفی، همان‌طور که ذکر شد به خود صاعقه گفته می‌شود و از طرف دیگر، به‌معنای موجودی که از حد خود تجاوز کند هم، آمده است که در این صورت علاوه بر صاعقه با زلزله هم سازگار است و صیحه هم، باز همان‌طور که بیان شد، به‌معنای عذاب است و عذاب در معنای صاعقه هم بیان شده است.
علاوه بر این هر‌کدام از زلزله و طاغیه خود مصداق عذاب‌های شدید طبیعی هستند.

ارتباط عذاب قوم ثمود و عذاب اهل مدین

[ویرایش]

با توجه به آنچه بیان شد و تأمل در مفاهیم ذکرشده برای اصطلاحات به کار رفته که هرکدام در موارد جداگانه به‌عنوان عذاب برای قوم ثمود و مدین ذکر شده‌اند و همچنین، توجه به ارتباطی که بینشان وجود دارد، معلوم می‌شود که هیچ‌گونه تناقض و تضادی بینشان نیست؛ بلکه آنها لازم و ملزوم و در‌بردارنده معانی یکدیگر هستند.

علت تعبیرهای گوناگون از عذاب

[ویرایش]

اما تعابیر متعدد و مختلف از عذاب به اقتضای فصاحت قرآن و رساندن مطلب به غایت بلاغت برای تأثیر بیشتر در نفوس مردم صورت گرفته است.

مطالبی درباره شهادت

[ویرایش]

در مورد شهادت هم باید گفت:اگر شاهدی در یک مرحله از شهادتش چیزی بگوید و در مرحله بعدی گفته پیشین را نقض نماید و یا شاهدی دیگر بر‌خلاف او شهادت دهد، همه آنچه که گفته شد، از اعتبار ساقط خواهد بود؛ ولی اگر در هر مرحله از شهادت، بخشی از ماجرا و حقیقت بیان شود؛ به‌طوری‌که تناقضی بینشان نباشد با کنار هم قراردادن همه آنها می‌توان از آن بهره برد.

قیاس مع الفارق

[ویرایش]

علاوه بر این مقایسه این دو قیاس مع الفارق است و اساساً شرایطی که در محکمه برای پذیرش بینه و اقرار و... لازم است ربطی به کتاب تربیتی و انسان‌سازی مثل قرآن ندارد.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. محمدحسین، تفسیر المیزان، موسوی همدانی، سیدمحمدباقر، ج ‌۱۳، ص ۴۰۳، ناشر:دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، چاپ:پنجم‌، ۱۳۷۴ ش‌...    
۲. انبیاء (۲۱)، آیه ۸۷.    
۳. انبیاء (۳۷)، آیه ۱۳۹ ۱۴۸.    
۴. ابن منظور، لسان العرب، ج ۵، ص ۱۵۳، چاپ اول، احیاء تراث عربی، بیروت، ۱۴۰۸ ه ق.    
۵. ابن منظور، محمد بن مکرم‌، لسان العرب، ج ۷، ص ۳۴۸، ناشر:دار صادر، بیروت‌، چاپ سوم‌، ۱۴۱۴ ق.    
۶. ابن منظور، محمد بن مکرم‌، لسان العرب، ج ۸، ص ۱۷۰، ناشر:دار صادر، بیروت‌، چاپ سوم‌، ۱۴۱۴ ق.    
۷. ابن منظور، محمد بن مکرم‌، لسان العرب، ج ۷، ص ۴۴۰، ناشر:دار صادر، بیروت‌، چاپ سوم‌، ۱۴۱۴ ق.    
۸. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۱۵، ص ۳۳۹ و ۳۴۰، چاپ سیزدهم، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۴.    
۹. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۰، ص ۲۴۳ و ۲۴۴، چاپ سیزدهم، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۳۷۴.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئیست.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار