راه‌های مقابله با ترسذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: ترس، مقابله با ترس، شکست، توکل به خدا.

پرسش: من آدم خیلی ترسویی هستم، آیا راه‌حل برای شکست این ترس هست؟ خیلی هم بر خدا توکل می‌کنم، نمی‌شود؟

پاسخ:



مقدمه

[ویرایش]

قبل از بیان راهکارهای مقابله با ترس و درمان آن، لازم است عواملی را که باعث شدت یا ضعف ترس می‌شوند، بیان نماییم.

عوامل مؤثر در شدت و ضعف ترس

[ویرایش]

برخی عوامل مؤثر در شدت و ضعف ترس، عبارت‌اند از:

میزان رشد شناخت و معرفت

[ویرایش]

ترس انسان در هر موردی، به میزان «شناخت عواقب خطر» بستگی دارد. کسانی که به دلیل ضعف شناخت، به نتایج خطر پی نبرده‌اند، هرگز هراسی در دل نمی‌نمایند. به همین دلیل کودکان در اوایل طفولیت ترسی از آتش نداشته و به‌راحتی به اشیای سوزان دست می‌زنند؛ اما پس از مدتی و درک نتایجِ آن، یاد می‌گیرند که از این عمل اجتناب نمایند. هم‌چنین کسانی که خدای را شناخته و آثار ارتباط با او را درک کرده‌اند و به خطرات مخالفت با وی آگاه باشند، از سرپیچی دستورات او هراس دارند.
جوانان، مردان و زنانی که در ارتکاب گناهان نه‌تنها احساس ترس از خداوند ننموده، بلکه با خوشحالی و افتخار از دستورات خداوند سرپیچی می‌نمایند، رشد شناختی و معرفت الهیِ ضعیف و کودکانه‌ای دارند.
[۱] مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۰، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.


← میزان ترس از خدا


در انسان هر چه‌قدر ترس از قدرت و عظمت الهی بیش‌تر باشد، ترس از غیر خدا به همان میزان کمتر خواهد شد. بدین معنا که هرقدر معرفت الهی بیش‌تر گردد ترس از غیر خدا (مانند حوادث، دردها و مشکلات) کاهش می‌یابد تا آن‌جا که به صفر می‌رسد؛ چون همه قدرت‌ها از اوست و اگر با او باشیم، هیچ قدرتی یارای مقابله با ما را ندارد.
[۲] مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۱، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.


← شرایط اجتماعی و الگوها


انسان باید با کسانی که ترسو هستند معاشرت و دوستی نکند وحتی با آن‌ها مشورت هم نکند؛ چون این‌گونه افراد انسان را هم ترسو می‌کنند و برعکس اگر دوست انسان شجاع باشد، در انسان نیز تأثیر گذاشته و به‌تدریج انسان ترس را کنار می‌گذارد و مثل دوستش شجاع می‌شود.
[۳] مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۲، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.


← میزان عجز و ناتوانی


اساساً ترس ناشی از احساس ناتوانی و ضعف در برابر فرد یا موقعیتی است که انسان توانایی مقابله با آن را ندارد. ما در کارهایمان باید، توانایی و قدرت کمک از افراد مورد اعتماد، مطالعه روش‌های مقابله با ترس و حوصله‌مان را در نظر بگیریم و سعی کنیم کار را به آخر برسانیم تا این احساس در ما به وجود نیاید که ما هیچ کاری را به پایان نمی‌توانیم برسانیم و عجز و ناتوانی در ما پیدا نشود.
[۴] مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۴، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.


روش‌های مقابله با ترس

[ویرایش]

روش‌های مقابله با ترس، عبارت‌اند از:

← شرطی‌سازی تقابلی


یکی از روش‌هایی که روان‌شناسان برای معالجه ترس، پیشنهاد می‌کنند؛ کم کردن قدرت انگیزه ترس‌آور و به عبارت دیگر، همراه ساختن محرک ترس با یک چیز نشاط‌آور است.این کار سبب می‌شود که از قدرت انگیزه ترس‌آور، کاسته شود.
[۵] بهشتی، احمد، تربیت کودک در جهان امروز، ص۱۵۶، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۷۷ ش.


← تلقین


تلقین نیز وسیله خوبی است برای مبارزه با ترس. اگر انسان به خود تلقین کند ترسو نیست، دلیر و شجاع است، بسیار مفید خواهد بود. هر موقع در کاری ترسیدیم، به خود بگوییم شجاع هستیم و می‌توانیم هر کاری را که بخواهیم انجام دهیم. اگر بخواهیم و به خدا توکل کنیم، هیچ قدرتی نمی‌تواند جلوی ما را بگیرد.
[۶] بهشتی، احمد، تربیت کودک در جهان امروز، ص۱۵۸، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۷۷ ش.


← الگوی مناسب


انسان اگر در زندگی خودش از یک الگوی مناسب پیروی کند، الگویی که خیلی شجاع و نترس باشد و در کارهایش موفق باشد خیلی راحت‌تر می‌تواند با تمسک به این الگو که در دل انسان جای دارد، بر روحیه ترس غالب آید؛ مثلاً اگر دوستی دارید که یک فرد کامل است، سعی کنید از رفتارهای او الگوبرداری کنید و همان کارها را انجام دهید تا مثل او بشوید. در این صورت خواهید دید که به‌راحتی شما تبدیل به یک جوان شجاع و نمونه برای همسالان خود می‌شوید.
[۷] مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۷، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.


← ایمان به خالق هستی


ترس، ناشی از احساس عجز در برابر قدرتی است که سبب سلب نعمت یا لذتی از فرد گردیده و یا او را به رنج و سختی می‌کشاند؛ در‌حالی‌که انسان عارف و با ایمان، آن‌چه در راه خدا از دست می‌دهد، از بین رفته نمی‌داند و رنجی را که در این راه متحمل می‌شود، بی‌ثمر نمی‌داند و بدین ترتیب دلیلی برای وجود ترس در او باقی نمی‌ماند. کسی که تنها تکیه‌اش مادیات و لذایذ مربوط به آن است، همیشه در معرض ترس از دست دادن آن‌هاست و از این‌که مبادا از برخی لذایذ محروم گردد و یا برای رسیدن به آن‌ها با خطری مواجه شود در هراس است؛ اما کسی که تکیه‌گاه اصلی او وجودی است که هیچ‌گونه تغییر و تزلزلی در او راه ندارد و هدف اصلی او جلب رضای خالق هستی و قرب معنوی به اوست، از مواجهه با نوسانات در امور مادی و لذایذ آن هراسی به دل راه نمی‌دهد، او برخورداری و یا سلب نعمت از بندگان را به دست توانای پروردگار و برای آزمایش بندگان می‌داند.
[۸] مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۷۱، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.


← آمادگی پیش از انجام کار


پیش از آن‌که آمادگی کاری را پیدا کنیم، به آن کار اقدام نکنیم تا دچار ترس و دلهره نشویم.
[۹] رشیدپور، مجید، تربیت کودک از دیدگاه اسلام، ص۳۳، ناشر سازمان انجمن اولیا و مربیان، چاپ ششم، ۱۳۷۸ ش.


← گزینش مناسب کارها


سعی کنیم کارهایی را انجام دهیم که در صورت عدم توانایی مورد مؤاخذه قرار نگیریم.
[۱۰] رشیدپور، مجید، تربیت کودک از دیدگاه اسلام، ص۳۳، ناشر سازمان انجمن اولیا و مربیان، چاپ ششم، ۱۳۷۸ ش.


معرفی منابع

[ویرایش]

۱. مارکارت‌هاید، ترس و ترسهای مرضی، ترجمه شمس زند، انیس.
۲. هربرت فنسترهایم، آموزش کنترل ترس روش جدید برای غلبه بر ترس، ترجمه مهدی قراچه داغی، انتشارات علمی.
۳. ترس را تجربه کنیم، دکتر سوزان جفرز، ترجمه گنجی‌زاده، نشر نسل‌اندیس، ۱۳۷۹ س.
۴. روان‌شناس ترس، محمدباقر کجباف، انتشارات آوای نور.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۰، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.
۲. مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۱، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.
۳. مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۲، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.
۴. مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۴، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.
۵. بهشتی، احمد، تربیت کودک در جهان امروز، ص۱۵۶، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۷۷ ش.
۶. بهشتی، احمد، تربیت کودک در جهان امروز، ص۱۵۸، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۷۷ ش.
۷. مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۶۷، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.
۸. مصباح، علی، و دیگران، روان‌شناسی رشد، ج۱، ص۴۷۱، ‌ناشر سمت، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش.
۹. رشیدپور، مجید، تربیت کودک از دیدگاه اسلام، ص۳۳، ناشر سازمان انجمن اولیا و مربیان، چاپ ششم، ۱۳۷۸ ش.
۱۰. رشیدپور، مجید، تربیت کودک از دیدگاه اسلام، ص۳۳، ناشر سازمان انجمن اولیا و مربیان، چاپ ششم، ۱۳۷۸ ش.


منبع

[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «راه‌های مقابله با ترس»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۳/۰۸.    



رده‌های این صفحه : مقالات ‌اندیشه قم




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار