اعتبار کتاب مصباح الهدایةذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: کتاب مصباح الهدایة، اعتبار، سند.

پرسش: آیا سند کتاب مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، صحیح و معتبر است؟

پاسخ: کتاب مصباح الهدایه، شرح کتاب مورد توجه عوارف المعارف است؛ ولی از نویسنده آن اطلاعات زیادی در دست نیست، بنابراین در رابطه با اعتبار یا عدم اعتبار آن، باید هر یک از مطالبش جداگانه مورد بررسی قرار گیرد؛ همان‌طور که در مورد سایر کتب روایی و ادعیه و غیره این‌گونه عمل می‌شود و این امر نیاز به تخصص ویژه‌ دارد.


کسب علم[ویرایش]

یکی از راه‌های به دست آوردن علم و دانش، پرسش و سؤال است؛

← حدیثی از پیامبر
در حدیثی از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) نقل شده است که آن حضرت فرمودند: «العلم خزائن و مفتاحها السؤال؛ علم، در خزینه‌ای قرار دارد که کلید درِ آن پرسش است». [۱]

کتاب مصباح الهدایه[ویرایش]

کتاب مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه تألیف عزالدین محمود بن علی نطنزی کاشانی، متوفی سال ۷۳۵ هجری است که ترجمه و شرح کتاب عوارف المعارف نوشته شهاب‌الدین ابی‌حفص عمروبن محمد سهرودی متوفی سال ۵۶۳ هجری است.

اهمیت کتاب نزد علما[ویرایش]

کتاب عوارف المعارف از کتب مورد توجه نزد علمای شیعه است؛

← روایتی از ابن طاووس
چون که سید بن طاووس که از علمای بزرگ شیعه است، از آن کتاب حدیثی را این چنین نقل می‌کند که: صاحب عوارف المعارف نقل کرده که پیامبر اکرم (صلی‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم) هر وقت به مسافرت می‌رفتند، چند چیز به همراه خود می‌بردند که از آن جمله: آیینه و مسواک بود. [۲]

← روایاتی از علامه مجلسی
هم‌چنین علامه مجلسی در کتاب بحار الانوار، جلد ۷۳، ص۲۳۹، حدیث ۲۱ و جلد ۹۷، ص۱۰۳، ذیل حدیث ۶ آن حدیث را از کتاب مزبور نقل نموده است. [۳] [۴]

← روایتی از حر عاملی
هم‌چنین مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب شریف وسائل الشیعه از کتاب عوارف المعارف با واسطه حدیث مزبور را نقل کرده. [۵]

← روایاتی از علامه طباطبایی
و علامه طباطبایی هم چندین بار در کتاب سنن النبی از آن کتاب روایاتی را نقل نموده است. [۶]
و نقل حدیث این بزرگان از کتاب مذکور نشانه توجه به علمای این کتاب است و مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه، شرح این کتاب است.

عمل به مطالب صحیح کتاب[ویرایش]

گرچه از احوالات و خصوصیات نویسنده، اطلاعات زیادی در دسترس نیست، ولی آن‌چه که از همه مهم‌تر است، این مطلب است که باید ببینیم مطالب آن کتاب و کتاب‌های دیگر چیست؛ اگر حرف درستی دارد بگیریم و عمل کنیم:

← روایاتی از امام علی
ــ به فرموده امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) «انظر الی ما قال و لا تنظر الی من قال. [۷] [۸] به مطالب گفته شده، نگاه کن نه به گوینده».
ــ امام در جای دیگر می‌فرماید: «الحکمة ضالة کل مؤمن فخذوها و لو من افواه المنافقین؛ [۹] حکمت، گمشده هر مؤمنی هست؛ پس بگیرید آن حکمت را ولو این‌که از زبان منافقین باشد».

بیان یک نکته[ویرایش]

اما نکته‌ای که بسیار مهم است آن است که از آن‌جایی که تشخیص صحت یا نادرستی این دو کتاب (اصل و شرح) به تخصص‌های ویژه‌ای نیازمند است، بنابراین مطالعه آن‌ها به همگان قابل سفارش نیست؛ لذا بهتر است از کتب معتبر و معروف که مؤلفان آن کاملاً مورد اعتماد هستند، استفاده بفرمایید.

نتیجه بحث[ویرایش]

کتاب مورد سؤال، شرح کتاب مورد توجه عوارف المعارف است؛ ولی از نویسنده آن اطلاعات زیادی در دست نیست، بنابراین در رابطه با اعتبار یا عدم اعتبار آن، باید هر یک از مطالبش جداگانه مورد بررسی قرار گیرد؛ همان‌طور که در مورد سایر کتب روایی و ادعیه و غیره این‌گونه عمل می‌شود و این امر نیاز به تخصص ویژه‌ دارد.

منابع[ویرایش]

۱.«الذریعة الی تصانیف الشیعه»، تألیف آقا بزرگ تهرانی، ج۲۱، ص۱۲۳، ناشر: دار الاضواء بیروت، چاپ دوم، سال ۱۴۰۳.
۲.کشف الظنون، ج۲، ص۱۷۷، ۱ و ۱۱۷۸، تألیف حاجی خلیفه، ناشر: دار احیاء تراث عربی.

پانویس[ویرایش]
 
۱. محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، ج۲، ص۱۲۱۶، دارالحدیث، چاپ اول.    
۲. ابن طاووس، سید علی بن موسی، الامان من اخطار الاسفار، ص۵۴۵۵، مؤسسة آل البیت، چاپ اول، ۱۴۰۹ هجری.    
۳. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۷۳، ص۲۳۹، بیروت، دارالاحیاء التراث، چاپ دوم، ۱۴۰۳ هجری.    
۴. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۷، ص۱۰۳، بیروت، دارالاحیاء التراث، چاپ دوم، ۱۴۰۳ هجری.    
۵. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۴۲۶، ح۱۵۱۶۷، مؤسسة آل البیت، چاپ دوم، ۱۴۱۴ هجری.    
۶. طباطبایی، سید محمدحسین، سنن النبی، ص۱۳۸، ح۶۸۷۰، جامعه مدرسین، ۱۴۱۶.    
۷. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، ص۱، ح۳۶۱، دفتر تبلیغات اسلامی.    
۸. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم، ص۵۸، ح۶۱۲، دفتر تبلیغات اسلامی.
۹. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم، ص۵۸، ح۶۱۳، دفتر تبلیغات اسلامی.


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «اعتبار کتاب مصباح الهدایة»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۰۲/۰۵.    



جعبه‌ابزار