اربعین حسینیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلید واژه: اربعین، سیدالشهدا، حسین
پرسش: فلسفه اربعین برای سیدالشهدا چیست؟
پاسخ: اربعین شهادت امام حسین (ع) یکی از روزهایی است که به فضیلت زیارت آن حضرت از دور و نزدیک شناخته می شود و در این مساله تفاوتی بین این روز و روزهای زیارتی دیگر نیست و نباید برای آن به دنبال فلسفه خاصی بود. اما در این که شهرت و علاقه زیاد شیعیان به زیارت در این روز به چه بر می گردد و آیا منشا این امر زیارت کاروان اسرای کربلا در این روز بوده است.


مقدمه

[ویرایش]

اربعین شهادت امام حسین (ع) یکی از روزهایی است که به فضیلت زیارت آن حضرت از دور و نزدیک شناخته می شود و در این مساله تفاوتی بین این روز و روزهای زیارتی دیگر نیست و نباید برای آن به دنبال فلسفه خاصی بود.

منشأ شهرت اربعین از کلام علمای شیعه

[ویرایش]

اما در این که شهرت و علاقه زیاد شیعیان به زیارت در این روز به چه بر می گردد و آیا منشا این امر زیارت کاروان اسرای کربلا در این روز بوده، مورد اختلاف است؛

← شهید مطهری


مثلا شهید مطهری در این خصوص که اهل بیت امام حسین در روز اربعین به کربلا آمده اند باور دارد که آن را عقل تایید نمی کند و در منابع دسته اول و معتبر نیامده است.
برخی دیگر از مورخان هم به طور صریح و هم غیر صریح این مطلب را انکار نموده‌اند.

← شیخ مفید


شیخ مفید در « مسار الشیعه » آورده است:
«روز اربعین، روزی است که اهل بیت امام، از شام به سوی مدینه مراجعت کردند. نیز روزی است که جابر بن عبدالله برای زیارت امام حسین(ع) وارد کربلا شد».

← شیخ طوسی و ابن عثم


شیخ طوسی در « مصباح المتهجّد »
[۳] مصباح المتهجد،الشیخ الطوسی، ص ۷۸۷،چاپ:اول،سال چاپ:۱۴۱۱ - ۱۹۹۱ م،ناشر:مؤسسة فقه الشیعة - بیروت - لبنان
و ابن اعثم در الفتوح
[۴] ابن اعثم کوفی، احمد، ترجمه محمد بن محمد بن مستوفی هروی، تهران، انتشارات آموزش و انقلاب اسلامی، ۱۳۷۲، ص ۹۱۶
نیز همین مطلب (روز اربعین، روزی است که اهل بیت امام، از شام به سوی مدینه مراجعت کردند. نیز روزی است که جابر بن عبدالله برای زیارت امام حسین(ع) وارد کربلا شد) را ذکر کرده‌اند.

← میرزا حسین نوری


میرزا حسین نوری می‌نویسد:
«از عبارت شیخ مفید و شیخ طوسی استفاده می‌شود که روز اربعین روزی است که اسرا از شام به مقصد مدینه خارج شدند. نه آن که در آن روز به مدینه رسیدند. »
[۵] النوری، لولو و مرجان، تهران، فراهانی، ۱۳۶۴، ص ۱۵۴


← سید بن طاوس


در این میان سید بن طاوس در « لهوف »، اربعین را روز بازگشت اسرا از شام به کربلا ذکر کرده است. ایشان می‌نویسد:
«وقتی اسرای کربلا از شام به طرف عراق بازگشتند، به راهنمای کاروان گفتند: ما را به کربلا ببر. بنابراین آن‌ها به محل شهادت امام حسین آمدند. سپس در آن جا به اقامه عزا و گریه و زاری برای اباعبدالله پرداختند...»

← ابن نما حلی


ابن نما حلی نیز روز اربعین را روز بازگشت اسرا از شام به کربلا و ملاقات آن‌ها با جابر و عده‌ای از بنی هاشم ذکر کرده است. میرزا حسین نوری پس از از نقل قول سید بن طاوس به نقد آن پرداخته است.
[۸] نوری، پیشین، ص ۱۵۲


← رسول جعفریان و دیگر علما


رسول جعفریان می‌نویسد: «شیخ مفید در ارشاد ، ابومخنّف در مقتل الحسین ، بلاذری در انساب الاشراف ، دینوری در اخبار الطوال و أبن سعد در الطبقات الکبری ، اشاره‌ای به بازگشت اسرا به کربلا نکرده‌اند».
[۹] جعفریان، تأملی در نهضت عاشورا، قم، ص ۲۱۶. ناشر:انصاریان
شیخ عباس قمی هم داستان آمدن اسرای کربلا را در اربعین از شام به کربلا بسیار بعید می‌داند.
[۱۰] قمی، منتهی الامال، ج۱، ص ۵۲۵. موسسه انتشارات هجرت، قم، ۱۳۷۸
محمدابراهیم آیتی
[۱۱] آیتی، بررسی تاریخ عاشورا، ص۱۳۹. ناشر:کتابخانه صدوق
و شهید مطهری (ره) نیز آمدن اسرای در روز اربعین به کربلا، را انکار کرده‌اند.

ورود جابر بن عبدالله به کربلا

[ویرایش]

امّا در خصوص ورود جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین سال ۶۱ هجری به کربلا، به نظر می‌رسد بین منابع تاریخی چندان اختلافی نباشد. شیخ طوسی می‌نویسد:
«روز اربعین روزی است که جابر بن عبدالله انصاری صحابی رسول خدا(ص) از مدینه برای زیارت قبر امام حسین (ع)به کربلا آمد. او اولین زائری بود که قبر شریف آن حضرت را زیارت کرد».
[۱۳] طوسی، پیشین، ص ۷۸۷

مرحوم آیتی می‌نویسد:«جابر بیستم ماه صفر ، درست چهل روز بعد از شهادت امام وارد کربلا شد. سنت زیارت اربعین امام به دست او تأسیس گردید».
[۱۴] آیتی، پیشین، ص ۲۳۱-۲۳۰


پانویس

[ویرایش]
 
۱. شهید مطهری، حماسه حسینی، ناشر:صدرا، تهران، ج ۱،ص ۳۰    
۲. مسار الشیعة (المجموعة)،الشیخ المفید،ص۲۶،سال چاپ:۱۴۰۶،ناشر:مکتب آیة الله العظمی المرعشی النجفی - قم    
۳. مصباح المتهجد،الشیخ الطوسی، ص ۷۸۷،چاپ:اول،سال چاپ:۱۴۱۱ - ۱۹۹۱ م،ناشر:مؤسسة فقه الشیعة - بیروت - لبنان
۴. ابن اعثم کوفی، احمد، ترجمه محمد بن محمد بن مستوفی هروی، تهران، انتشارات آموزش و انقلاب اسلامی، ۱۳۷۲، ص ۹۱۶
۵. النوری، لولو و مرجان، تهران، فراهانی، ۱۳۶۴، ص ۱۵۴
۶. اللهوف فی قتلی الطفوف،السید ابن طاووس، ص۱۱۴،چاپ:اول،سال چاپ:۱۴۱۷،ناشر:أنوار الهدی - قم - ایران    
۷. مثیر الأحزان، ابن نما الحلی، ص۸۶،سال چاپ:۱۳۶۹ - ۱۹۵۰ م،ناشر:المطبعة الحیدریة - النجف الأشرف    
۸. نوری، پیشین، ص ۱۵۲
۹. جعفریان، تأملی در نهضت عاشورا، قم، ص ۲۱۶. ناشر:انصاریان
۱۰. قمی، منتهی الامال، ج۱، ص ۵۲۵. موسسه انتشارات هجرت، قم، ۱۳۷۸
۱۱. آیتی، بررسی تاریخ عاشورا، ص۱۳۹. ناشر:کتابخانه صدوق
۱۲. شهید مطهری، حماسه حسینی، ناشر:صدرا، تهران، ج ۱،ص ۳۰    
۱۳. طوسی، پیشین، ص ۷۸۷
۱۴. آیتی، پیشین، ص ۲۳۱-۲۳۰


منبع

[ویرایش]
سایت:مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی    



جعبه ابزار
جعبه‌ابزار