نفس مطمئنهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلید واژه: نفس مطمئنه ، اماره، لوامه
پرسش: در مورد نفس مطمئنه كمي برايم توضيح دهيد؟


متن کامل پرسش

[ویرایش]

در مورد نفس مطمئنه كمي برايم توضيح دهيد؟ آيا انسان هاي عادي داراي آن هستند؟

پاسخ

[ویرایش]

نفس ناطقه را به اعتبارات مختلف اماره و لوامه و مطمئنه گويند و باعتبار آنكه متجلى به فضائل و خالى از رذائل بوده و با مقتضيات شهوات اندر معارضه افتد مطمئنه گويند.

نیرو و قوّه روح انسان

[ویرایش]

روح انسان كه موضوع علم اخلاق است داراى سه نيرو يا قوّه است كه عبارتند از:
۱.«توانايى شناخت»،
۲.«توانايى جذب»،
۳.«توانايى دفع».

← توانایی شناخت


روح را به جهت نيروى شناخت «نفس مطمئنه» يا داراى قوه ناطقه گويند،

← توانايى جذب


و با توجه نيروى جذب « نفس اماره » يا داراى قوه شهویه مى‌نامند،

← توانايى دفع


و با در نظر گرفتن نيروى دافعه «نفس لوامه » يا داراى قوه غضبیه مى‌نامند.
[۱] شيخ طبرسي،الآداب الدينية للخزانة المعينية، ترجمه احمد عابدى،زائر، قم، ۱۳۸۰ش، ص ۱۹۶


نفس مطمئنه

[ویرایش]

در كتاب فرهنگ معارف اسلامى چنين آمده: نفس ناطقه را به اعتبارات مختلف اماره و لوامه و مطمئنه گويند و باعتبار آنكه متجلى به فضائل و خالى از رذائل بوده و با مقتضيات شهوات اندر معارضه افتد مطمئنه گويند.
نفس مطمئنه تارك هواى نفسانى و لذات فانيه دنیا است و راضیه و مرضیه است به آنچه خدا خواهد كه فرمود «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى‌ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً»
[۳] سيد جعفر سجادى‌، ‌فرهنگ معارف اسلامى، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۳ش، ج‌۳، ص ۲۰۲۷

نفسي كه راضی و خشنود و خالى از هم و غم
[۴] جميل صليبا- منوچهر صانعى دره بيدى‌، فرهنگ فلسفى، حكمت، تهران،۱۳۶۶ش، ص۴۴۷
و منقاد عقل باشد و طلب خير ملکه او شده را نفس مطمئنّه گويند.
[۵] خواجه نصير الدين طوسى‌، اوصاف الاشراف، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى‌، تهران،۱۳۷۳ش، النص، ص ۳۶


شئون و مراتب نفس

[ویرایش]

پس نفس انسان داراى شؤون و مراتبى است.

← پایین ترین مرتبه نفس


پايين‌ترين مرتبه آن، نفس اماره بالسوء است كه مربوط به حالت نقص نفس و مرحله‌اى است كه انسان از درون ميل به كج‌روى و افراط و تفریط در امور زندگى و گرايش به بدى و شرور دارد و از خیر و حالت تعادل در انتخاب و گرايش منحرف مى‌شود.

← مرتبه دوم نفس


مرتبه دوم نفس كه مربوط به نفوس در حال كمال و خود ساخته است - نفس لوامه مى‌باشد. نفس آدمى در اين مرحله، بيشتر ميل به خیر و نيكى و اعتدال دارد و چنانچه انسان احيانا دچار انحراف ، بدى و افراط و تفریط شود، از درون او را ملامت و سرزنش مى‌كند تا دوباره او را به طرف اعتدال و خير وادار نمايد.

← مرتبه سوم نفس


مرتبه سوم نفس(مرحله کمال نفس آدمى) نفس مطمئنه است. انسان با رسيدن به نفس مطمئنه، کمال و سعادت و آرامش حقيقى زندگى خود را پيدا مى‌كند و صاحب نفس راضيه و مرضيه مى‌شود؛ يعنى، هم او از خدا راضى مى‌گردد و هم حق‌تعالى از او رضايت دارد.

نفس ناطقه

[ویرایش]

نفس ناطقه همان حقيقت و هويّت انساني است كه در هر انسان وجود دارد و مايه تشخيص و تميّز انسان از ساير حيوانات است. «ناطقه» به معني سخن گفتن نيست، بلكه به معني ادراك كليّات و تعقّل است. انسان در صورتي به كمال ميرسد كه بر مبناي تعقّل عمل كند. عقل - طبق روايتي از امام صادق(ع) چيزي است كه خداوند با آن پرستش مي شود و بهشت به وسیله او به دست مي آيد: «اَلْعَقلُ ماعُبِدَ بِهِ الرحمن وَاكْتُسِبَ بِه الجِنان».
نفس ناطقه در صورتي به کمال خود مي رسد كه انسان ، بنده کامل خدا شود و وظايف عبودیّت را به طور كامل انجام دهد و براي انجام تکالیف تلاش كند.
پس در نهاد هر انساني نفس مطمئنه بصورت بالقوه وجود دارد و هر كه در راه بندگي تلاش كند به فعليت خواهد رسيد.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. شيخ طبرسي،الآداب الدينية للخزانة المعينية، ترجمه احمد عابدى،زائر، قم، ۱۳۸۰ش، ص ۱۹۶
۲. فجر (۸۹) آیه ۲۷ و ۲۸    
۳. سيد جعفر سجادى‌، ‌فرهنگ معارف اسلامى، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۳ش، ج‌۳، ص ۲۰۲۷
۴. جميل صليبا- منوچهر صانعى دره بيدى‌، فرهنگ فلسفى، حكمت، تهران،۱۳۶۶ش، ص۴۴۷
۵. خواجه نصير الدين طوسى‌، اوصاف الاشراف، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى‌، تهران،۱۳۷۳ش، النص، ص ۳۶
۶. شیخ کلینی، اصول کافی، اسلامیه‌، تهران‌، ۱۳۶۲ ش‌، ج ۱، ص ۱۱    


منبع

[ویرایش]
سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار