قوانین الاهیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: قوانین، اسباب ، معجزه ، علل، قانون علیت.
پرسش: آیه ۴۸ سورهُ آل‌عمران به شرح معجزات حضرت عیسی می‌پردازد. چگونه خداوند که به همه چیز علم مطلق دارد، گاهی برای خشنودی عده‌ای نادان آنچه را میلیاردها سال روال طبیعی خود را طی می‌کرده، به ناگاه تغییر جهت داده و تنها یک‌بار و فقط یک‌بار از علل نامعلوم راه خود را می‌رود. اگر قوانین خدا لایتغیر است، معجزه را چگونه توجیه می‌کنید؟
پاسخ: برای دست‌یابی به پاسخی مناسب، در سه بخش مفهوم معجزه، هدف معجزه و منافات نداشتن معجزه با قوانین الاهی بحثمان را پی بگیریم.


مفهوم معجزه

[ویرایش]

دانشمندان اسلامی در تعریف معجزه گفته‌اند:
[۲] علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، با تعلیق و تصحیح آیت الله حسن‌زاده آملی، ص ۳۵۰ ـ ۳۵۳، و تعلیقات آیت الله حسن‌زاده بر کشف المراد، ص ۵۹۵.
[۳] رهبران بزرگ و مسئولیت‌های بزرگ‌تر، ص ۱۱۹ ـ ۱۵۳.
[۴] مطهری، مرتضی، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، چاپ جامعه مدرسین، ۱۳۶۲، ص ۱۷۹ و ۲۰۸.
[۷] انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه، ص ۸ ـ ۲۱.
[۸] ملک‌شاهی، ترجمه و شرح اشارات ابن سینا، ص ۴۶۶ ـ ۴۹۱.
[۹] ملاصدرا، شواهد الربوبیة، ص ۳۴۰ ـ ۳۴۹، با حواشی مرحوم سبزواری و تعلیق و تصحیح و مقدمه سیدجلال آشتیانی چاپ دوم.
[۱۰] ملاصدرا، فصل فی اصول المعجزات وخوارق العادات، مبدأ و معاد، ترجمه احمد بن محمد الحسینی اردکانی به کوشش عبدالله نورانی، ص ۵۳۸ ـ ۵۴۹.
"معجزه، امر خارق عادتی است که مقرون به تحدی باشد و از طرفی مطابقت با ادعا داشته باشد".

خوارق عادات

[ویرایش]

خوارق عادات، رویدادهایی هستند که برخلاف عادت امور و اشیا و عملکرد معهود قوانین طبیعی می‌باشند.
[۱۱] نمایه "معجزه حضرت یوسف و تعبیر خواب" شماره سؤال ۳۲۰۰ (سایت:۳۴۶۰).


اهداف معجزه

[ویرایش]

برای معجزه هدف‌های بزرگ و بسیاری مترتب است و هدف از این معجزات حکمتی برتر بوده و نه صرفاً اجابت خواسته عده‌ای نادان؛ همچنان‌که در بسیاری از جاها پاسخی به این خواسته‌ها داده نشده است. در زیر به برخی از آنها اشاره می‌نماییم.

← ۱. قدرت خداوند


نشان از قدرت بی‌انتهای الاهی است.
[۱۲] قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج ‌۳، ص ۲۴۶، ناشر:مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن‌، مکان چاپ:تهران‌، سال چاپ:۱۳۸۳ ش‌.


← ۲. اثبات نبوت پیامبران


هدف پیامبران از آوردن معجزه اثبات نبوت خود است، از این رو همیشه همراه با ادعای نبوت است.
[۱۳] جعفری، یعقوب‌، کوثر، ج ‌۳، ص ۲۹۸.


← ۳. وجود رابطه‌ای خاص بین خدا و رسول


هدف از آوردن معجزه، اعلام رابطه خاص میان خدا و رسول است.
[۱۴] قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج ‌۳، ص ۲۴۶، ناشر:مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن‌، مکان چاپ:تهران‌، سال چاپ:۱۳۸۳ ش‌.


← ۴. هدایت و راهنمایی


هدف از آوردن معجزه، هدایت ، راهنمایی و ارشاد مردم است.

← ۵. اتمام حجت بر مردم


گاهی معجزه برای اتمام حجت بر مردم است و البته گاهی برای اتمام حجت ، معجزه درخواستی مردم را می‌آورده‌اند، نه خشنودی و برآوردن تمایلات بی‌پایان مردم لجوج (به تعبیر نادرست شما نادان).

رابطه معجزه و بعثت پیامبران

[ویرایش]

هدف معجزه از هدف بعثت پیامبران جدا نیست؛ بلکه در همان راستاست.

منافات نداشتن معجزه با قوانین الاهی

[ویرایش]

آیا خداوند متعال معجزه را بدون به جریان انداختن اسباب مادی و علل طبیعی انجام می‌دهد و یا آن‌که در مورد معجزه نیز پای اسباب را به میان می‌آورد؛ ولی علم ما به آن اسباب احاطه ندارد و خدا خودش بدان احاطه دارد و به‌وسیله آن اسباب ، کاری را که می‌خواهد انجام می‌دهد؟
هر دو طریق، احتمال دارد، جز این‌که جمله آخری آیه سوم سوره طلاق « قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدْراً » ، که مطالب ما قبل خود را تعلیل می‌کند و می‌فهماند به چه جهت (خدا به کارهای متوکلین و متقین می‌رسد؟) دلالت دارد بر این‌که احتمال دوم صحیح است؛ چون به‌طور عموم فرموده:خدا برای هر چیزی که تصور کنی، حدی و اندازه‌ای و مسیری معین کرده، پس هر سببی که فرض شود، چه از قبیل سرد شدن آتش بر ابراهیم و زنده شدن عصای موسی، زنده شدن مردگان توسط عیسی و امثال آنها باشد، که اسباب عادیه اجازه آنها را نمی‌دهد و چه اموری مانند سوختن هیزم باشد، که خود، مسبب یکی از اسباب عادی است، در هر دو مسبب خدای تعالی برای آن مسیری و اندازه‌ای و مرزی معین کرده و آن مسبب را با سایر مسببات و موجودات مربوط و متصل ساخته، در مورد خوارق عادات آن موجودات و آن اتصالات و ارتباطات را طوری به کار می‌زند، که باعث پیدایش مسبب مورد اراده‌اش (نسوختن ابراهیم و اژدها شدن عصا و امثال آن) شود؛هرچند که اسباب عادی هیچ ارتباطی با آنها نداشته باشد، برای این‌که اتصالات و ارتباط‌های نامبرده ملک موجودات نیست، تا هر جا آن‌ها اجازه دادند، منقاد و رام شوند و هر جا اجازه ندادند، یاغی گردند؛ بلکه مانند خود موجودات، ملک خدای تعالی و مطیع و منقاد اویند.

عالم بودن خداوند به تمام علل و اسباب

[ویرایش]

بنابراین آیه شریفه دلالت دارد بر این‌که خداوند متعال بین تمام موجودات اتصال‌ها و ارتباط‌هایی بر قرار کرده، هر کاری بخواهد می‌تواند انجام دهد و این نفی علیت و سببیت میان اشیا نیست و نمی‌خواهد بفرماید اصلاً علت و معلولی در بین نیست؛ بلکه می‌خواهد آن را اثبات کند و بگوید: زمام این علل همه به دست خداست و به هرجا و به هر نحو که بخواهد به حرکتش درمی‌آورد، پس میان موجودات، علیت حقیقی و واقعی هست و هر موجودی با موجوداتی قبل از خود مرتبط است و نظامی در میان آنها برقرار است؛ اما نه با آن نحوی که از ظواهر موجودات و به حسب عادت درمی‌یابیم، (که مثلاً همه جا سرکه صفرابر باشد)، بلکه به‌نحوی دیگر است که تنها خدا بدان آگاه است، (دلیل روشن این معنا این است که می‌بینیم فرضیات علمی موجود قاصر از آن‌اند که تمام حوادث وجود را تعلیل کنند).

خارج نبودن معجزه از قوانین الاهی

[ویرایش]

بنابراین معجزه خارج از قوانین الاهی نیست؛ بلکه جزء قوانین لا یتغیر الاهی است و این‌که گفته شد: معجزه خارق عادت است، نه بدین معناست که معجزه، استثنایی است از قانون علیت. معجزه ، نفی علل نیست؛ چون قانون علیت ، هم مورد پذیرش برهان است و هم قرآن .
[۱۷] نمایه "معجزه حضرت یوسف و تعبیر خواب" شماره سؤال ۳۲۰۰ (سایت: ۳۴۶۰).


پانویس

[ویرایش]
 
۱. آل‌عمران (۳)، آیه ۴۸.    
۲. علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، با تعلیق و تصحیح آیت الله حسن‌زاده آملی، ص ۳۵۰ ـ ۳۵۳، و تعلیقات آیت الله حسن‌زاده بر کشف المراد، ص ۵۹۵.
۳. رهبران بزرگ و مسئولیت‌های بزرگ‌تر، ص ۱۱۹ ـ ۱۵۳.
۴. مطهری، مرتضی، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، چاپ جامعه مدرسین، ۱۳۶۲، ص ۱۷۹ و ۲۰۸.
۵. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱، ص ۵۸ ۹۰.    
۶. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، موسوی همدانی، سیدمحمدباقر، ج ۱، ص ۹۳ ۱۴۰.    
۷. انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه، ص ۸ ـ ۲۱.
۸. ملک‌شاهی، ترجمه و شرح اشارات ابن سینا، ص ۴۶۶ ـ ۴۹۱.
۹. ملاصدرا، شواهد الربوبیة، ص ۳۴۰ ـ ۳۴۹، با حواشی مرحوم سبزواری و تعلیق و تصحیح و مقدمه سیدجلال آشتیانی چاپ دوم.
۱۰. ملاصدرا، فصل فی اصول المعجزات وخوارق العادات، مبدأ و معاد، ترجمه احمد بن محمد الحسینی اردکانی به کوشش عبدالله نورانی، ص ۵۳۸ ـ ۵۴۹.
۱۱. نمایه "معجزه حضرت یوسف و تعبیر خواب" شماره سؤال ۳۲۰۰ (سایت:۳۴۶۰).
۱۲. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج ‌۳، ص ۲۴۶، ناشر:مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن‌، مکان چاپ:تهران‌، سال چاپ:۱۳۸۳ ش‌.
۱۳. جعفری، یعقوب‌، کوثر، ج ‌۳، ص ۲۹۸.
۱۴. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج ‌۳، ص ۲۴۶، ناشر:مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن‌، مکان چاپ:تهران‌، سال چاپ:۱۳۸۳ ش‌.
۱۵. طلاق (۶۵)، آیه ۳.    
۱۶. طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، موسوی همدانی، سیدمحمدباقر، ج ‌۱، ص ۱۲۰ و ۱۲۱، ناشر:دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، چاپ:پنجم‌، ۱۳۷۴ ش‌.    
۱۷. نمایه "معجزه حضرت یوسف و تعبیر خواب" شماره سؤال ۳۲۰۰ (سایت: ۳۴۶۰).


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار