قتل عثمانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: عثمان، قتل، عایشه، نعثل.

پرسش: آیا عایشه در قتل عثمان نقش داشته است؟

پاسخ: قتل عثمان حوادث مختلفی را موجب شد؛ از جمله دو جنگ در زمان خلافت امام علی (علیه‌السلام) که به بهانه ریخته شدن خون عثمان بوده است. علاوه بر این، موضع افراد مختلف پیرامون عثمان نیز بحث‌های زیادی را به وجود آورد. بسیاری از افراد مخالف عثمان به صورت مستقیم در قتل او شرکت نداشته‌اند؛ اما راضی به این امر بوده و قبل و بعد از قتل بر مخالفت یا قتل عثمان، تاکید می‌کردند.
برخی افراد نیز تا مرگ عثمان فریاد کشتن او را سر می‌دادند؛ اما پس از عثمان، پرچم خون‌خواهی او را بلند کرده و با پیراهن خونین عثمان، به دنبال منافع خود رفتند و سبب شکل‌گیری جنگ‌هایی شدند.


مخالفت با عثمان[ویرایش]

قتل عثمان از جمله مسائل مهم تاریخی بوده که حوادث مختلفی را موجب شد؛ از جمله دو جنگ در زمان خلافت امام علی (علیه‌السلام) که به بهانه ریخته شدن خون عثمان بوده است. علاوه بر این، موضع افراد مختلف پیرامون عثمان نیز بحث‌های زیادی را به وجود آورد. بسیاری از افراد مخالف عثمان به صورت مستقیم در قتل او شرکت نداشته‌اند؛ اما راضی به این امر بوده و قبل و بعد از قتل بر مخالفت یا قتل عثمان، تاکید می‌کردند.
برخی افراد نیز تا مرگ عثمان فریاد کشتن او را سر می‌دادند؛ اما پس از عثمان، پرچم خون‌خواهی او را بلند کرده و با پیراهن خونین عثمان، به دنبال منافع خود رفتند و سبب شکل‌گیری جنگ‌هایی شدند.

نقش عایشه[ویرایش]

عایشه که همسر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) بود و حرف‌های او در میان عموم مردم پخش می‌شد و تا حدودی تأثیر داشت، بنا بر منابع تاریخی، تا زمان مرگ عثمان، علیه او صحبت می‌کرده و مردم را بر ضدش تحریک می‌کرد؛ ولی پس از قتل عثمان و به حکومت رسیدن امام علی (علیه‌السلام)، فریاد خون‌خواهی عثمان سر داد.

بررسی مباحث یادشده[ویرایش]

در ذیل به بررسی این دو امر می‌پردازیم:

← جمله معروف عایشه
جمله معروف عایشه «اقتلوا نعثلا فقد کفر» (او نعثل را جهت تحقیر به عثمان می‌گفت) از جمله‌های معروفی است که در منابع اهل سنت نقل شده است:

←← بیان روایت
«ثمّ خرجت من مکّة ترید المدینة. فلمّا کانت بسرف لقیها رجل من اخوالها من بنی لیث یقال له عبید بن ابی‌سلمة، و هو ابن‌ام کلاب، فقالت له: مهیم؟ قال: قتل عثمان و بقوا ثمانیا. قالت: ثمّ صنعوا ما ذا؟ قال: اجتمعوا علی بیعة علیّ. فقالت: لیت هذه انطبقت علی هذه ان تمّ الامر لصاحبک! ردونی ردونی! فانصرفت الی مکّة و هی تقول: قتل و الله عثمان مظلوما، و الله لاطلبن بدمه! فقال لها: و لم؟ و الله ان اوّل من امال حرفه لانت، و لقد کنت تقولین: اقتلوا نعثلا فقد کفر.قالت: انّهم استتابوه ثمّ قتلوه، و قد قلت و قالوا، و قولی الاخیر خیر من قولی الاول‌...» .

←← ترجمه روایت
«هنگام محاصره عثمان، عائشه به مکه مسافرت کرد و بعد از آن از مکه خارج شد و مدینه را قصد کرد؛ چون به محل سرف‌ رسید، مردی از بنی‌لیث خویشان مادرش که عبید بن ابی‌سلمه نام داشت و مادرش‌ ام‌کلاب بود، او را دید. عایشه به او گفت چه خبر داری؟ گفت: عثمان کشته شد و مردم هشت روز [بدون خلیفه] ماندند. عایشه پرسید بعد از آن، چه شد؟ گفت: مردم به اتفاق با علی بیعت کردند. گفت‌ ای کاش! آن بر این فرود می‌آمد. سپس گفت: مرا به مکه برگردانید. او را به مکه بردند؛ در حالی‌که می‌گفت به خدا عثمان مظلوم کشته شده. به خدا من به خون‌خواهی او قیام خواهم کرد.آن مرد گفت چرا و برای چه؟ به خدا سوگند ! نخستین کسی که با عثمان مخالفت و ستیز کرد تو بودی.
تو همیشه می‌گفتی: نعثل (عثمان) را بکشید، او کافر شده. گفت: مردم از او توبه خواستند و او توبه کرد و بعد از توبه او را کشتند. من گفتم و آن‌ها گفتند و گفتة آخر من بهتر از اول است‌». [۱] [۲] [۳]
بنابراین عایشه چنین جمله‌ای گفته بود و از دعوت‌کنندگان به قتل عثمان بود و بر انتساب این جمله به خود هیچ انکاری نداشت.
همچنین این داستان در منابع شیعه نیز نقل شده است. [۴]

← مخالفت عایشه با امام علی
مخالفت عایشه با امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) از مسلمات تاریخی بوده و او همراه طلحه و زبیر به بهانه انتقام عثمان به جنگ امام رفته و جنگ جمل را به وجود آوردند [۵] [۶]
و این‌گونه، یکی از مخالفان سرسخت عثمان تبدیل به خون‌خواه عثمان گردید.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۲۰۶، بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق.    
۲. طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک (تاریخ طبری)، ج۴، ص۴۵۹ تحقیق، ابراهیم، محمد ابوالفضل، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.    
۳. ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، ج۲، ص۴۳۷، تحقیق، شیری، علی، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱ق.    
۴. ابن الطقطقی، محمد بن علی بن طباطبا، الفخری فی الآداب السلطانیة و الدول الاسلامیة، ص۹۰، تحقیق، محمد مایو، عبدالقادر، بیروت، دارالقلم العربی، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
۵. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۲۲، تحقیق، زکار، سهیل، زرکلی، ریاض، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.    
۶. جَمَلٍ ابن کثیر دمشقی‌، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج۷، ص۲۳۰، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۷ق.    


منبع[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «قتل عثمان»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۶/۷.    



جعبه‌ابزار