ضرورت تبعیت از فقهاذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: اهل بیت ، تبعیت ، فقیه
پرسش: با وجود این که اهل بیت علیهم‌السلام اهل ذکرند؛ چرا تبعیت از فقها لازم است؟
پاسخ:اهل ذکر در آیه شریفه "فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْر"، به معصومان علیهم‌السلام تفسیر شده است که کامل‌ترین مصداق اهل ذکرند.


تفسیر آیه مزبور

[ویرایش]


← در نظر علامه طباطبایی


از آیه شریفه، انحصار استفاده نمی‌شود؛ زیرا معنای اهل ذکر، وسیع است و شامل تمام کسانی که علم و آگاهی بیش‌تری دارند می‌شود. علامه طباطبایی (ره) در تفسیر این آیه می‌گوید: آیه شریفه، ارشاد به یکی از اصول عقلایی و احکام عام عقلی است و آن عبارت از وجوب رجوع جاهل به عالم در هر فن و رشته است و به همین جهت روشن است که این دستور، یک دستور تعبدی نبوده و امر آن هم، امر مولوی نیست.

← در روایات


برای اطلاع بیش‌تر، خلاصه‌ای از آن‌چه را که دراین باره، در برخی تفاسیر به آن اشاره شده، بیان می‌نماییم:
۱) "روایات متعددی از جمله روایتی از امام رضا علیه‌السلام در تفسیر "فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْر" وارد شده است که آن حضرت فرمود: "مائیم اهل ذکر و مائیم پرسش‌ شوندگان. راوی می‌گوید عرض کردم: شما پرسش‌ شونده و ما پرسش‌ کننده‌ایم؟ فرمود: آری‌...
۲) در روایت دیگری امام صادق علیه‌السلام در تفسیر آیه فرمود: ذکر، قرآن است و اهل بیت پیامبر علیهم‌السلام اهل ذکرند و از آن‌ها باید سؤال کرد.
۳) در روایاتی نیز می‌خوانیم که "ذکر"، شخص پیامبر صلوات‌الله‌علیه است و اهل بیت او، اهل الذکر هستند. روایات متعدد دیگری نیز به همین مضمون رسیده است....

وسعت مصادیق ذکر

[ویرایش]

در روایاتی که در تفسیر آیات قرآن وارد شده است، بیان مصداق‌های معینی را می‌بینیم که مفهوم وسیع آیه را هرگز محدود نمی‌کند و همان گونه که گفتیم: ذکر به معنای هر گونه آگاهی و یاد آوری و اطلاع است و اهل الذکر، آگاهان و مطلعین را در همه زمینه‌ها دربر می‌گیرد.
ولی از آن جا که قرآن مجید ، نمونه بارز یادآوری و علم و آگاهی است؛ به آن "ذکر" اطلاق شده و همچنین شخص پیامبر صلوات‌الله‌علیه نیز مصداق روشن ذکر است، به همین ترتیب امامان معصوم که اهل بیت او و وارث علم او هستند، روشن‌ترین مصداق اهل ذکرند.
ولی قبول این مسئله هیچ گونه منافاتی با عمومیت مفهوم آیه و همچنین مورد نزول آن، که دانشمندان اهل کتاب است ندارد و به همین دلیل، علمای اصول و فقهای ما، در مباحث مربوط به اجتهاد و تقلید و پیروی ناآگاهان در مسائل دینی از آگاهان و مجتهدین به این آیه استدلال کرده‌اند.

رجوع به متخصص فن

[ویرایش]

به هر حال آیه فوق بیانگر یک اصل اساسی اسلامی در تمام زمینه‌های زندگی مادی و معنوی است و به همه مسلمانان تأکید می‌کند که آن‌چه را نمی‌دانند از مطلعین بپرسند و پیش خود در مسائلی که آگاهی ندارند دخالت نکنند.
به این ترتیب "مسئله تخصص" نه تنها در زمینه مسائل اسلامی و دینی از سوی قرآن به رسمیت شناخته شده، بلکه در همه زمینه‌ها مورد قبول و تأکید است و روی این حساب، بر جامعه اسلامی لازم است که در هر عصر و زمانی، افرادی آگاه و صاحب نظر در زمینه‌های مورد نیاز داشته باشند، که اگر کسانی مسائلی را نمی‌دانند به آن‌ها مراجعه کنند.

اهمیّت عدالت مرجع

[ویرایش]

ولی ذکر این نکته نیز لازم است که باید به متخصصان و صاحب‌ نظرانی مراجعه کرد که صداقت و درستی و بی ‌طرفی آن‌ها ثابت و محقق است، آیا ما هرگز به یک طبیب آگاه و متخصص در رشته خود که از صداقت و درستکاریش در همان کار خود نیز، مطمئن نیستیم مراجعه می‌کنیم؟! لذا در مباحث مربوط به تقلید و مرجعیت، صفت عدالت را در کنار اجتهاد و یا اعلمیت قرار داده‌اند، یعنی مرجع تقلید هم باید عالم و آگاه به مسائل اسلامی باشد و هم با تقوا و پرهیزکار.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. المیزان فی تفسیر القرآن، طباطبایی، سید محمد حسین، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ج ۱۲، ص ۲۵۹.    
۲. کافی، کلینی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ج ۱، ص ۲۱۰- ۲۱۱.    
۳. کافی، کلینی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ج ۱، ص ۲۱۱.    
۴. وسائل الشیعة، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، مؤسسة آل البیت (ع)، قم، ج ۲۷، ص ۷۳.    
۵. کافی، کلینی، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ج ۱،ص ۲۱۰.    
۶. تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، دار الکتب الإسلامیة، تهران، ج ۱۱، ص ۲۴۳-۲۴۴.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : تقلید | فقه




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار