شکرگزاریذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: شکرگزاری، نعمت، خداوند، شکر منعم، شکر عملی، شکر قلبی، شکر زبانی،
پرسش: بهترین راه شکرگزاری از نعمت‌های خداوند چیست؟
پاسخ:


شکر عملی

[ویرایش]

شکر عملی،شکر کامل و ثمره دو مرحله شکر قلبی و زبانی است. به عبارت دیگر، وقتی انسان، به وسیله دل، نعمت بودن نعمتی را فهمید و به زبان آن را اظهار کرد و شکر منعم را به‌جای آورد، حق بر این است که در عمل نیز شکر خدا را آشکار کند. بنابراین شاکر حقیقی باید نعمت‌های الهی را صرف رضا و مقصود مُنعِم نماید و همواره باید آگاه باشد که از نعمت‌های خدا در چه مسیری استفاده کند تا مرتکب کفران نعمت نگردد.

← حدیثی از امام صادق


امام صادق علیه‌السلام فرمود: «شُکْرُ النِّعْمَةِ اجْتِنَابُ الْمَحَارِمِ‌، وَ تَمَامُ الشُّکْرِ قَوْلُ الرَّجُلِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ»؛ شکر نعمت، اجتناب و پرهیز کردن از کارهای حرام است؛ و تمام شکر، آن است که کسی بگوید: «ستایش خدا را که پروردگار جهانیان است».

مراد از گفتن «اَلْحَمدللّه»

[ویرایش]

به‌یقین، منظور از گفتن «اَلْحَمدللّه»، تنها لَقْلَقَه زبان نیست؛ بلکه منظور حمدی است که از عمق جان و درون دل برخیزد. چه بسیارند کسانی که با زبان شکر خدا می‌گویند، ولی در عمل، کفران می‌کنند؛ ازاین‌رو خداوند متعال می‌فرماید: «وَ قَلِیلٌ مِنْ عِبادِیَ‌ الشَّکُورُ»؛ عده کمی از بندگان من شکرگزارند، که ناظر به شکر عملی است.
[۳] قرشی، سید علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج ۴، ص ۶۳، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش.


بهترین اقسام‌ شکر

[ویرایش]

انسان هرچه تلاش و کوشش نماید، از ادای کامل شکر پروردگار برنمی‌آید؛ لذا بهترین اقسام‌ شکر، اعتراف تام است به تقصیر و عجز از ادای شکر، و تصدیق به این‌که توفیق شکر، نعمتی است از نعمت‌های الهی.
[۴] گلستانه، سید علاء‌الدین محمد، منهج الیقین (شرح نامه امام صادق ـ علیه‌السلام ـ به شیعیان)، محقق و مصحح: صحفی، مجتبی، صدرایی خویی، علی، ‌ص ۵۴، دارالحدیث، قم، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.


مصادیق شکر عملی

[ویرایش]

اما شکر عملی دارای افراد و مصادیق فراوانی است که برای نمونه برخی مصادیق آن،‌ با استناد به روایات، بیان می‌شود:

← سجده و نماز شکر


سجده شکر، نماز شکر، احسان و ولیمه دادن برخی مصادیق شکر عملی هستند.
[۵] گلستانه، سید علاء‌الدین محمد، منهج الیقین (شرح نامه امام صادق ـ علیه‌السلام ـ به شیعیان)، محقق و مصحح: صحفی، مجتبی، صدرایی خویی، علی، ‌ص ۵۴، دارالحدیث، قم، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
نقل شده است که:

←← روایتی درباره پیامبر


«وقتی برای پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله چیزی به‌ وجود می‌آمد که موجب خوش‌حالی یا حتی موجب نگرانی آن حضرت می‌شد، به سجده می‌رفت و برای خدا سجده شکر به‌جا می‌آورد».
[۶] علامه حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص ۴۳۲، دارالکتاب اللبنانی، بیروت، چاپ اول، ۱۹۸۲م.


← عفو و گذشت


عفو و گذشت در مقابل پیروزی بر دشمن از دیگر مصادیق شکر عملی است.

← حدیثی از امام علی


همان‌گونه که امیرمؤمنان علی علیه‌السلام می‌فرماید: «اِذا قَدَرْتَ عَلی عَدُوِّکَ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُکْراً لِلْقُدْرَةِ عَلَیْهِ»؛ «هنگامی که بر دشمنانت پیروز شدی، عفو و بخشش را شُکرانه این پیروزی قرار بده».

← انفاق


انفاق کردن بخشی از اموال در راه خدا نیز از مصادیق شکر عملی است.

← حدیثی از حضرت علی


امام علی علیه‌السلام می‌فرماید: «اَحْسَنُ شُکْرِ النِّعَمِ اَلانعامُ بِها»؛ «بهترین شکر نعمت‌ها، بخشیدن آن است».
[۸] تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح:رجائی، سید مهدی،‌ ص ۱۹۵، دارالکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.


← عبادت و نیایش


عبادت و نیایش در برابر پروردگار نیز طریقه دیگری برای شکر گزاری عملی است.

←← عبادت در سخن امام علی


«اِنَّ قَوْمَاً عَبَدوُهُ شُکْرَاً فَتِلْکَ عِبادَةُ الاحْرارِ ِ وَ هِیَ أَفْضَلُ الْعِبَادَةِ.»؛ در سخن امام علی علیه‌السلام، عبادت به انگیزه شکر، به عبادت آزادگان و افضل اعمال تعبیر شده است.

← آموختن علم به دیگران


آموختن علم خویش به دیگران و عمل به آن، شکر نعمت علمی است که خداوند به عالم عنایت فرموده است.
=

← حدیثی از امام علی

=
امیرمؤمنان علی ـ علیه‌السلام ـ در این‌باره می‌فرماید: «شُکْرُ الْعالِمِ عَلی عِلْمِهِ، عَمَلُهُ بِهِ وَ بَذْلُهُ لِمُسْتَحَقِّهِ»؛ «شکرگزاری عالم در برابر علمی که دارد این است که به آن عمل کند و به نیازمندان بذل نماید (به آنها آموزش دهد)».
[۱۰] تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح:رجائی، سید مهدی،‌ ص ۴۰۷، دارالکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.


← شکر در برابر افراد


شکر در برابر افراد، به اعتبار مراتب و جایگاهشان متفاوت است.

←← روایتی از امام علی


امام علی ـ علیه‌السلام ـ در حدیث کوتاه و پُر معنایی می‌فرماید: «شُکْرُ اِلهِکَ بِطوُلِ الثَّناءِ، شُکْرُ مَنْ قَوْقَکَ بِصِدْقِ الْوَلاءِ، شُکْرُ نَظیرِکَ بِحُسْنِ الاخاءِ، شُکْرُ مَنْ دوُنَکَ بِسَیْبِ الْعَطاءِ»؛ «شکر پروردگارت این است که دائماً ثنایش‌ گویی، شکر کسی که بالای دست تو است، به این است که در پی‌روی از او صادق باشی، شکر هم‌ردیفت آن است که مراتب اخوت و برادری را به‌خوبی انجام دهی و شکر کسانی که زیر دست تو هستند به این است که از بخشش به آنها مضایقه نکنی».
[۱۱] تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح:رجائی، سید مهدی،‌ ص ۴۰۶، دارالکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح:غفاری، علی‌اکبر، آخوندی، محمد، ج ۲، ص ۹۵، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.    
۲. سبأ (۳۴)، آیه ۱۳.    
۳. قرشی، سید علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج ۴، ص ۶۳، دارالکتب الإسلامیة، تهران، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش.
۴. گلستانه، سید علاء‌الدین محمد، منهج الیقین (شرح نامه امام صادق ـ علیه‌السلام ـ به شیعیان)، محقق و مصحح: صحفی، مجتبی، صدرایی خویی، علی، ‌ص ۵۴، دارالحدیث، قم، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
۵. گلستانه، سید علاء‌الدین محمد، منهج الیقین (شرح نامه امام صادق ـ علیه‌السلام ـ به شیعیان)، محقق و مصحح: صحفی، مجتبی، صدرایی خویی، علی، ‌ص ۵۴، دارالحدیث، قم، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
۶. علامه حلی، حسن بن یوسف، نهج الحق و کشف الصدق، ص ۴۳۲، دارالکتاب اللبنانی، بیروت، چاپ اول، ۱۹۸۲م.
۷. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج ۱۲، ص ۱۷۱، مؤسسة آل البیت (ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.    
۸. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح:رجائی، سید مهدی،‌ ص ۱۹۵، دارالکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
۹. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله)، محقق و مصحح:غفاری، علی‌اکبر، ص ۲۴۶، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.    
۱۰. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح:رجائی، سید مهدی،‌ ص ۴۰۷، دارالکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
۱۱. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح:رجائی، سید مهدی،‌ ص ۴۰۶، دارالکتاب الإسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | شکر




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار