شفاعت برای مروانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: مروان بن حکم، شفاعت، امام حسن علیه‌السلام، امام حسین علیه‌السلام.
پرسش: چرا امام حسن ـ علیه‌السلام ـ و امام حسین علیه‌السلام برای مروان حکم نزد امام علی ـ علیه‌السلام ـ واسطه شدند و شفاعت کردند؟
پاسخ:


خطبه ۷۲ نهج‌البلاغه

[ویرایش]

در خطبه ۷۲ نهج‌البلاغه چنین آمده است:
مروان بن حکم در جنگ جمل اسیر شد. امام حسن و امام حسین علیهماالسلام، نزد امیرالمؤمنین شفاعتش کردند و درخواست آزادی وی را نمودند گفتند که با تو بیعت کند. علی علیه‌السلام فرمودند: "مگر بعد از کشته شدن عثمان با من بیعت نکرد؟ مرا به بیعت او نیازی نیست. دست او در بی‌وفایی دست یهودی را ماند. اگر دست بیعت به من دهد، غدر کند و در نهان بیعت خویش بشکند. بدانید که او در آینده به امارت خواهد رسید؛ ولی مدت امارتش به همان کوتاهی است که سگی با زبان بینی خود را بلیسد. او پدر چهار فرمان‌رواست. زودا که امت اسلامی از او و فرزندانش روزی خونین را بینند."

استناد به روایات

[ویرایش]

لازم است توجه گردد که دو دسته روایات در این زمینه وجود دارد:

← روایت دسته اول


این روایت، شفاعت از جانب امام حسن و امام حسین ـ علیهماالسلام ـ را تأیید می‌کند.

← روایت دسته دوم


این روایت می‌گوید که ابن عباس بود که شفیع واقع شد.
[۱] همان، ص ۲۲۱؛ در کتاب بحارالانوار نقل شده، (ابن عباس) به‌عنوان شفیع معرفی شده است؛ چرا‌که در آن روایت به نقل از فردی از خاندان مرادی نقل شده است که در جنگ جمل، بعد از اتمام جنگ و به اسارت در آمدن مروان، در خدمت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ نشسته بودم که (ابن عباس) به خدمت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ وارد شده و در مورد مروان بن حکم شفاعت نموده و درخواست بیعت مروان با حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ را مطرح کرده و حضرت اجازه بیعت فرموده و شفاعت ایشان را قبول کرده‌اند.


شفاعت برای مروان

[ویرایش]

اگر بپذیریم که واسطه امام حسن و حسین ـ علیهماالسلام ـ بودند، در مورد این‌که چرا حسنین ـ علیهماالسلام ـ برای مروان شفاعت کرده و واسطه شده‌اند، لازم است به نکات مهمی که در زیر می‌آید، توجه کنیم:

← احتمال اول


ما از شرایط و جوی که در آن روز بر جامعه حاکم بود آگاهی کامل نداریم و نمی‌دانیم که چرا امامان ما به چنین عملی اقدام نمودند و این احتمال وجود دارد که واسطه شدن امامان قبل از اعلام عفو عمومی از جانب امام علی علیه‌السلام باشد.

← احتمال دوم


هر چند مروان حکم
[۲] هاشمی خوئی، میرزا حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج‌البلاغه، ج ۵، ص ۲۲۰، مکتبة الاسلامیة، ۱۴۰۰ ه ق؛ مروان بن حکم بعد از قتل عثمان با حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ بیعت کرده ولی چون شخصیتی دنیا طلب بوده و به‌واسطه حکومت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ به منصبی نرسیده بود، از بیعت خود صرف نظر کرده و در جنگ جمل، در صف مقابل حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ قرار گرفته است و توسط لشکریان حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ به اسارت درآمد.
از برپا کنندگان اصلی جنگ جمل علیه حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ بوده است، ولی از آن‌جا که این جنگ اولین جنگ میان مسلمانان بوده است و عده‌ای از مسلمانان فریب چهره‌های صاحب نام در اسلام را خورده بودند و هنوز چهره واقعی آنان برای مسلمانان آشکار نشده بود، به همین جهت حضرت پس از پایان جنگ فرمان عفو عمومی داده بودند، قهراً مروان هم مشمول عفو حضرت بود؛ وساطت امام حسن ـ علیه‌السلام ـ و امام حسین ـ علیه‌السلام ـ و یا در بعض روایات وساطت ابن عباس برای باز شدن راه بیعت مجدد و بازیابی موقعیت قبل جنگ برای مروان بوده است و امام علی ـ علیه‌السلام ـ با بیان جملاتی که نقل شده، خواستند چهره پنهان مروان را برای مردم آشکار کنند. بنابراین شفاعت امام حسن علیه‌السلام و امام حسین ـ علیه‌السلام ـ برخلاف میل و رضایت پدرشان نبوده است، علاوه این که حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ مظهر عفو و گذشت بوده و دنبال بهانه‌هایی بودند تا افراد خاطی را مورد عفو خود قرار دهند و در این روایت، در حقیقت حسنین ـ علیه‌السلام ـ بهانه‌ای شده‌اند تا حضرت علی علیه‌السلام مروان بن حکم را مورد عفو خود قرار دهد.

← احتمال سوم


احتمال دیگر این‌که آن دو امام به این وسیله می‌خواستند بیان کنند که مروان به درجه‌ای از پستی رسید که عفو عمومی حضرت شامل ایشان نمی‌شود؛ بلکه نیاز به وساطت خاص دارد.
در هر صورت این‌ها احتمالاتی بود که بیان شد؛ اما واقعیت این است که آن واقعه‌ای بود در شرایط خاص خودش که ما به‌روشنی از سر آن آگاهی نداریم.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. همان، ص ۲۲۱؛ در کتاب بحارالانوار نقل شده، (ابن عباس) به‌عنوان شفیع معرفی شده است؛ چرا‌که در آن روایت به نقل از فردی از خاندان مرادی نقل شده است که در جنگ جمل، بعد از اتمام جنگ و به اسارت در آمدن مروان، در خدمت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ نشسته بودم که (ابن عباس) به خدمت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ وارد شده و در مورد مروان بن حکم شفاعت نموده و درخواست بیعت مروان با حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ را مطرح کرده و حضرت اجازه بیعت فرموده و شفاعت ایشان را قبول کرده‌اند.
۲. هاشمی خوئی، میرزا حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج‌البلاغه، ج ۵، ص ۲۲۰، مکتبة الاسلامیة، ۱۴۰۰ ه ق؛ مروان بن حکم بعد از قتل عثمان با حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ بیعت کرده ولی چون شخصیتی دنیا طلب بوده و به‌واسطه حکومت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ به منصبی نرسیده بود، از بیعت خود صرف نظر کرده و در جنگ جمل، در صف مقابل حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ قرار گرفته است و توسط لشکریان حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ به اسارت درآمد.


منبع

[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار