سفارش امام علی به نظمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:امام علی (علیه السلام)، وصیت، نظم، تقوا.
پرسش : امام علی (علیه السلام) فرمود:«أُوصِیکُمَا وَ جَمِیعَ وَلَدِی وَ أَهْلِی وَ مَنْ بَلَغَهُ کِتَابِی‌ بِتَقْوَی اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِکُم». نظم در این حدیث به چه معنا است؟ چه رابطه ای با تقوا دارد؟ و چرا از بین این همه امور بر نظم تأکید شده است؟
پاسخ :


مقدمه

[ویرایش]

در معارف اسلامی ، نظم در کنار تقوا ذکر شده است؛ مانند آنچه که در سفارشات امام علی (علیه اسلام) می خوانیم:«أُوصِیکُمَا وَ جَمِیعَ وَلَدِی وَ أَهْلِی وَ مَنْ بَلَغَهُ کِتَابِی‌ بِتَقْوَی اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِکُم‌»؛ شما( حسن و حسین )، تمام فرزندان، خانواده و کسانی را که این نامه من به آنها می رسد، به تقوای الاهی و نظم در کارها سفارش می کنم.

معنای نظم

[ویرایش]

"نظم" در لغت، معنایی شبیه تقوا دارد، چنان که در لسان العرب بیان شده است. نظم؛ یعنی هر چیزی را در جای حقیقی خود قرار دادن، بر مقتضای عقل و بدون اختلاف در ترتیب.

رابطه نظم و تقوا

[ویرایش]

با توجه به معنای نظم این دو (نظم و تقوا) دارای رابطه ای نزدیک، لازم و ملزوم، و اثر گذار بر همدیگرند. آدم ‌های منظم هستند که می‌ توانند زندگی خود را مدیریّت کنند و از آن سو مهم ترین اصلی که ضامن نظم و ثبات اجتماعی است و میزان واقعی ارزش های انسانی را در برابر ارزش های دروغین مشخص می کند تقوا است.
از این رو امام صادق (علیه السلام) در معنای نظم می فرماید:«نظم‌؛ تدبیر ، حکمت ، اندازه‌گیری و هماهنگی در اشیایی است که عقل را به حیرت وامی دارد».
[۳] مصطفوی، حسن، مصباح الشریعة، ص ۲۶۸،‌ انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، تهران‌، چاپ اول‌، ۱۳۶۰ ش.
آن حضرت در راستای این گفتار می فرماید:«خداوند متعال همۀ موجودات را آفریده و سپس با نظم‌ و تدبیر کامل و حکمت تمام، جریان امور و برنامۀ بقا و زندگی آنها را معیّن فرموده است. مطابق با همین برنامه و نظم‌ تکوینی ؛ برای نوع انسان برنامۀ تکلیفی و احکام تشریعی مخصوصی تعیین نموده است».
[۴] مصطفوی، حسن، مصباح الشریعة، ص ۲۶۸،‌ انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، تهران‌، چاپ اول‌، ۱۳۶۰ ش.

احکام تشریعی در حقیقت برای روشن کردن خطّ مشی و مشخّص نمودن برنامۀ اساسی و تکوینی است، و با اجرای برنامۀ تشریعی، هدف و مقصود از آفرینش و تدبیر و حکمت در تکوین به دست می ‌آید. پس برنامۀ تشریع، نتیجه و محصول آفرینش و تدبیر و حکمت پروردگار است، و اگر خلل و نقصی در برنامۀ تشریع به هم رسد، اساس خلقت و برنامه و نظم در آفرینش بهم خورده، و نتیجۀ مطلوب حاصل نخواهد شد.
[۵] مصطفوی، حسن، مصباح الشریعة، ص ۲۳۷،‌ انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، تهران‌، چاپ اول‌، ۱۳۶۰ ش.

امام رضا (علیه السلام) نیز می فرماید:«اختلال که بهم خوردگی نظم‌ است، نمی گذارد که اعصاب وظیفۀ خود را طبیعی و کامل انجام دهد، افکاری که از مغز آلوده و اعصاب غیر منظّم پدید می‌آید، آلوده و غیر منظّم است».
[۶] . علی بن موسی، امام هشتم (ع)، طبّ الرضا علیه السلام، ترجمه، امیر صادقی‌، نصیر الدین، ص ۲۰۱-۲۰۲، معراجی،‌ تهران‌، چاپ ششم، ۱۳۸۱ش.‌

با بیان امامان معصوم(علیهمالسلام) رابطۀ عمیق بین تقوا و نظم معلوم شده به گونه ای که می توان گفت؛ این دو لازم و ملزوم اند. روشن است کسی که نظم در کار و امور عبادی خویش نداشته باشد، از انجام امور دنیوی و تکالیف شرعی خویش به صورت هدف مند باز می ماند و این امر به مرور، موجب سرخوردگی و کسالت او از امور دنیوی و اخروی می گردد و چنین شخصی نمی تواند به مراحل متعدّد و درجات مختلف تقوای الاهی برسد. به عبارت روشن تر، علت تقدیم نظم بر سایر امور دینی در کلام امام علی(علیه السلام) این است که انجام و رعایت تمام امور دینی فرع بر نظم هستند، اگر این اصل، از سوی کسی نادیده گرفته شود، دیگر امور دینی نیز خواه ناخواه نادیده گرفته می شود و شخص از رسیدن به تقوای الاهی محروم خواهد شد.
همچنان که امام باقر (علیه السلام) می فرماید:«من کسی را که در امور دنیوی کسل، تنبل و سست باشد دوست ندارم، و کسی که در امور دنیوی کسل و سست باشد، در امور اخروی سست تر خواهد بود».

پانویس

[ویرایش]
 
۱. سید رضی، نهج البلاغه، نامۀ ۴۷ از وصایای امام علی(ع) به امام حسن و امام حسین(ع).    
۲. ابن منظور، لسان العرب، ج ۱۲، ص ۵۷۸، دار صادر، بیروت، ۱۴۱۴ ق.    
۳. مصطفوی، حسن، مصباح الشریعة، ص ۲۶۸،‌ انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، تهران‌، چاپ اول‌، ۱۳۶۰ ش.
۴. مصطفوی، حسن، مصباح الشریعة، ص ۲۶۸،‌ انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، تهران‌، چاپ اول‌، ۱۳۶۰ ش.
۵. مصطفوی، حسن، مصباح الشریعة، ص ۲۳۷،‌ انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، تهران‌، چاپ اول‌، ۱۳۶۰ ش.
۶. . علی بن موسی، امام هشتم (ع)، طبّ الرضا علیه السلام، ترجمه، امیر صادقی‌، نصیر الدین، ص ۲۰۱-۲۰۲، معراجی،‌ تهران‌، چاپ ششم، ۱۳۸۱ش.‌
۷. کلینی، الاصول من الکافی، محقق، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۵، ص ۸۵، دار الکتب الإسلامیة، تهران‌، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق‌.    


منبع

[ویرایش]
پایگاهاسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | نظم




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار