زنده به گور کردن دخترانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: دختر، جاهلیت، اعراب جاهلی، دختران، زنده به گور، تفسیر آیات ۵۸ و ۵۹ نحل.

پرسش: آیا اعراب جاهلی پیش از اسلام، همه دختران خود را زنده به گور می‌کرند؟ اگر این‌گونه بود، پس چگونه نسلشان ادامه می‌یافت؟!

پاسخ:



دختران در زمان جاهلیت[ویرایش]

آن‌چه از قرآن کریم و منابع تاریخی استفاده می‌شود، این است که بسیاری از مردم دوران جاهلیت ـ نه تمامشان ـ علاقه‌ای به فرزندان دختر نداشتند. برخی از آن‌ها دخترانشان را می‌کشتند و برخی نیز با قبول شرمندگی در جامعه، با ناراحتی دختران را نگه می‌داشتند.

← سخن خداوند متعال
قرآن کریم درباره آنان می‌فرماید: «وَ اِذا بُشِّرَ اَحَدُهُمْ بِالْاُنْثی‌ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ کَظیمٌ ٭ یَتَواری‌ مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ اَ یُمْسِکُهُ عَلی‌ هُونٍ اَمْ یَدُسُّهُ فِی التُّرابِ اَلا ساءَ ما یَحْکُمُون». ‌ [۱] درحالی‌که هر گاه به یکی از آن‌ها بشارت دهند دختر نصیب تو شده، صورتش (از فرط ناراحتی) سیاه می‌شود و به شدت خشمگین می‌گردد. به دلیل بشارت بدی که به او داده شده، از قوم و قبیله خود متواری می‌گردد (و نمی‌داند) آیا او را با قبول ننگ نگهدارد، یا در خاک پنهانش کند؟! چه بد حکم می‌کنند.

جریان زنده به گور کردن دختران[ویرایش]

قرآن کریم در این آیات به داستان زنده به گور کردن دختران در فرهنگ جاهلی قبل از اسلام اشاره می‌کند و می‌فرماید؛ اگر به یکی از آنان خبر داده می‌شد که همسرش دختری به دنیا أورده، آن‌چنان ناراحت می‌شد که از شدت خشم چهره‌اش سیاه می‌گشت و به زحمت خشم و‌ اندوه خود را فرو می‌برد. او با خود می‌اندیشید که آیا خواری و ننگ دختر داشتن را بپذیرد و آن دختر را نگه دارد، یا او را در زیر خاک پنهان سازد و زنده به گور کند؛ البته گاهی دختران را با تمام ناراحتی نگه می‌داشتند و گاهی هم آن‌ها را زنده به گور می‌کردند.

ادله[ویرایش]

این فرهنگ زشت عصر جاهلی، دلایل مختلفی می‌توانست داشته باشد.

← اسیر شدن دختران
۱. در جنگ‌ها اگر منجر به شکست می‌شد، دختران اسیر دشمن می‌شدند و این برای آنان مایه ننگ و عار بود.

← مصرف‌کننده بودن دختران
۲. در گذشته فرزندان پسر کار می‌کردند و با کار کردن در کنار پدر پشتوانه اقتصادی خانواده محسوب می‌شدند؛ درحالی‌که دختران فقط مصرف‌کننده بودند.

← ترس از فقر
۳. گاهی هم در عصر جاهلی، فرزندان را ـ چه پسر و چه دختر ـ به جهت فقر و تنگ‌دستی و از ترس این‌که نتوانند خوراک آنها را تأمین کنند می‌کشتند. [۲]

← به هم خوردن تناسب میان دختران و پسران
۴. وجود جنگ‌ها و نزاع‌های دائمی قبیلگی میان آن‌ها، سبب فقدان سریع مردان و پسران جنگ‌جو می‌شد و به طور طبیعی تناسب و تعادل میان تعداد دختران و پسران به هم می‌خورد، تا آن‌جا وجود پسران عزیز شده بود که تولد یک پسر، مایه مباهات بود و تولد یک دختر، مایه ناراحتی و رنج یک خانواده. [۳]

←← عکس‌العمل شوهر
عواملی که در بالا بیان شد، باعث می‌شد تا به محض این‌که حالت وضع حمل به زن دست می‌داد شوهر، از خانه متواری می‌گشت، مبادا دختری برای او بیاورد و او در خانه باشد. اگر به او خبر می‌دادند، مولود پسر است، با خوشحالی و هیجان وصف‌ناپذیری به خانه باز می‌گشت؛ اما اگر به او خبر می‌دادند که نوزاد دختر است، آتش خشم و‌ اندوه همه وجودش را دربر می‌گرفت. [۴]

←← دیدگاه قرآن کریم
با توجه به آن‌چه بیان شد، بسیاری از مردم دوران جاهلیت ـ نه تمامشان ـ علاقه‌ای به فرزندان دختر نداشتند. برخی از آن‌ها دخترانشان را می‌کشتند و برخی نیز با قبول شرمندگی در جامعه، با ناراحتی دختران را نگه می‌داشتند.
قرآن کریم شدیداً این کار را محکوم کرده و می‌گوید: «وَ اِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ بِاَیِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ»؛ [۵] در قیامت درباره دختران زنده به گور شده سؤال می‌شود که به چه گناهی آنها کشته شدند؟

آغاز دخترکشی[ویرایش]

اولین باری که این رسم غلط عملی شد، در واقعه جنگ بنی‌تمیم با کسرای ایران بود که در آن جنگ عده‌ای از زنان قبیله، اسیر لشکر کسری شدند و آنان را به اسیری به دربار کسری بردند، در آن‌جا دختران را به عنوان کنیز نگاه داشتند و پس از مدتی که میان دو طرف صلح برقرار شد، بنی‌تمیم اسیران خود را مطالبه کردند. دربار کسری آنان را مخیر کرد که می‌خواهند به قبیله خود برگردند، یا در دربار بمانند، عده‌ای از دختران از رفتن به قبیله خویش خودداری کردند. مردان قبیله غضبناک شده، تصمیم گرفتند از این پس اگر دختردار شدند، زنده زنده دفنشان کنند و همین کار را کردند، قبایل دیگر نیز از آن‌ها یاد گرفته، کم‌کم این جریان در همه جا منتشر شد و دخترکشی رواج پیدا کرد. [۶]

پانویس[ویرایش]
 
۱. نحل/سوره۱۶، آیه۵۸ ۵۹.    
۲. ‌جعفری، یعقوب، کوثر، ج‌۶، ص۱۵۴، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج‌۱۱، ص۲۷۱، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.    
۴. فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج۲۰، ص۲۲۵، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.    
۵. تکویر/سوره۸۱، آیه۹.    
۶. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۲، ص۲۷۷، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.    


منبع[ویرایش]


سایت اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «زنده به گور کردن دختران»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۱۱/۲۵.    



جعبه‌ابزار