رابطه معرفت خدا و معرفت امام زمانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: معرفت خدا، معرفت امام زمان.

پرسش: چرا در برخی روایات معرفت خداوند به معرفت امام زمان (عج‌الله‌فی‌فرجه) در هر عصری تفسیر شده است؟

پاسخ: به نظر می‌رسد آنچه مورد نظر در این سوال است؛ روایتی است که شیخ صدوق در کتاب علل الشرایع نقل کرده است.



متن روایت

[ویرایش]

متن کامل روایت چنین است: «حدثنا أبی رضی الله عنه قال حدثنا أحمد بن إدریس عن الحسین بن عبید الله عن الحسن بن علی بن أبی عثمان عن عبد الکریم بن عبید الله عن سلمة بن عطا عن أبی عبد الله (علیه‌السلام) قال خرج الحسین بن علی (علیه‌السلام) على أصحابه فقال أیها الناس إن الله جل ذکره ما خلق العباد إلا لیعرفوه فإذا عرفوه عبدوه فإذا عبدوه استغنوا بعبادته عن عبادة من سواه فقال له رجل یا ابن رسول الله بأبی أنت و أمی فما معرفة الله قال معرفة أهل کل زمان إمامهم الذی یجب علیهم طاعته؛ امام حسین (علیه‌السلام) در میان یاران خود چنین فرمود: ای مردم خدای متعال بندگان را فقط برای این خلق کرد تا خدا را بشناسند، پس هنگامی که او را شناختند به عبادت او بپردازند، و هنگامی که خدا را عبادت کنند از عبادت غیر خدا بی‌نیاز می‌شوند. شخصی از امام (علیه‌السلام) می‌پرسد معرفت خدا چیست؟ امام (علیه‌السلام) فرمود: شناخت خدا همان شناخت مردم هر زمان، امام زمان خودشان است که اطاعت از او واجب است.»

تفسیر شیخ صدوق

[ویرایش]

شیخ صدوق در تفسیر این روایت می‌گوید: منظور این است که اهل هر زمان بدانند که خدا آنها را بدون امام رها نکرده است؛ زیرا هر کس خدا را بدون حجت از طرف او عبادت کند، گویا غیر خدا را عبادت کرده است. به نظر می‌رسد این تفسیر با توجه به قرائن موجود در روایت قابل پذیرش است؛ زیرا امام، معرفت خدا را مقدمه عبادت خدا قرار داده‌اند. چنان‌که در روایتی چنین آمده است:«سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ(علیه‌السلام) یَقُولُ إِنَّمَا یَعْرِفُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ یَعْبُدُهُ مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَ عَرَفَ إِمَامَهُ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ وَ مَنْ لَا یَعْرِفِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا یَعْرِفِ الْإِمَامَ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ فَإِنَّمَا یَعْرِفُ وَ یَعْبُدُ غَیْرَ اللَّهِ هَکَذَا وَ اللَّهِ ضَلَالًا؛ کسی خدا را می‌شناسد و او را عبادت می‌کند که معرفت به خدا و امام از اهل بیت (علیهم‌السلام) داشته باشد. کسی که معرفت به امام از اهل بیت (علیهم‌السلام) نداشته باشد، غیر خدا را می‌شناسد و غیر او را عبادت می‌کند».

تفسیر علامه مجلسی

[ویرایش]

علامه مجلسی این روایت: «بیان لعله (علیه‌السلام) إنما فسر معرفة الله بمعرفة الإمام لبیان أن معرفة الله لا یحصل إلا من جهة الإمام أو لاشتراط الانتفاع بمعرفته تعالى بمعرفته (علیه‌السلام)» را دو گونه توجیه و تفسیر می‌کند: ۱. معرفت خدا بدون معرفت امام به دست نمی‌آید. ۲. معرفت خدا در صورتی مفید است که همراه معرفت امام باشد.
در مورد تفسیر اول علامه مجلسی می‌توان گفت روایاتی این تفسیر را تأیید می‌کند. این روایات به گونه‌های مختلف وارد شده است. چند روایت را به عنوان نمونه متذکر می‌شویم: «سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ (علیه‌السلام) یَقُولُ بِنَا عُبِدَ اللَّهُ وَ بِنَا عُرِفَ اللَّهُ وَ بِنَا وُحِّدَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى وَ مُحَمَّدٌ حِجَابُ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى؛ خدا را از طریق ائمه (علیهم‌السلام) می‌توان شناخت».
«قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (علیه‌السلام) الْأَوْصِیَاءُ هُمْ أَبْوَابُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّتِی یُؤْتَى مِنْهَا وَ لَوْلَاهُمْ مَا عُرِفَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِهِمُ احْتَجَّ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى عَلَى خَلْقِهِ؛ اگر ائمه نبودند خدا شناخته نمی‌شد».
«السَّلَامُ عَلَى مَحَالِّ مَعْرِفَةِ اللَّهِ؛ ائمه (علیهم‌السلام) محل شناخت خدا هستند.»

دیدگاه اهل معرفت

[ویرایش]

البته از نظر عارفان و اهل معرفت، از یک سو ائمه (علیهم‌السلام) انسان‌های کامل هستند و انسان کامل، کامل‌ترین مظهر خدا است. از سوی دیگر، شناخت خدا فقط از راه شناخت مظاهر و تجلیات ممکن است؛ در نتیجه کامل‌ترین راه شناخت خدا، شناخت کامل‌ترین مظهر خدا یعنی شناخت ائمه (علیهم‌السلام) است.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. شیخ صدوق، محمد بن علی، علل الشرایع، ج ۱، ص ۹، مکتبة الداوری، قم، بی تا.    
۲. شیخ صدوق، محمد بن علی، علل الشرایع، ج ۱، ص ۹.    
۳. کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من الکافی، ج ۱، ص ۱۸۱، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ش.    
۴. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج۲۳، ص ۸۳، موسسة الوفاء، بیروت، ۱۴۰۴ق.    
۵. کلینی، محمد بن یعقوب،الاصول من الکافی، ج ۱، ص ۱۴۵، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ش.    
۶. کلینی، محمد بن یعقوب،الاصول من الکافی،ج۱، ص ۱۹۳، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ش.    
۷. کلینی، محمد بن یعقوب،الاصول من الکافی، ج ۲۴، ص ۵۷۹، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۶۵ش.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست، برگرفته از مقاله «رابطه معرفت خدا و معرفت امام زمان»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۵/۲۴.    


رده‌های این صفحه : امام شناسی | شئون امام | کلام




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار