اخلاقذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پرسش:باید چه کار کنم تا اخلاق و رفتار م با همه و مخصوصاً‌ با پدر و مادر بهتر شود؟
نمایه ها:اخلاق،پدر و مادر،رفتار
پاسخ :


مقدمه پاسخ[ویرایش]

در پاسخ به سؤال لازم است ابتدا به این مقدمه اشاره کنم که:
نوجوان به تدریج که از سرزمینی آرام و بی‌خیال کودکی به دشت‌های پرحادثة بلوغ می‌رسد، دگرگونی‌هایی را در خویش (هم در بُعد جسمانی و هم در بُعد رفتاری) احساس می‌کند، رفتارها، برخوردها و روابط نوجوان با اطرافیان گاه با مشکل روبرو می‌شود.

روانکاوی رفتار جوانان[ویرایش]

امّا باید توجه داشت که این رفتارها ی به ظاهر ناسازگار تا حدودی برخواسته از ویژگی‌های دوران نوجوانی است و نمی‌توان درباره آن قضاوت اخلاقی نمود.
امّا در عین حال به این معنا هم نیست که همه رفتارهای جوانان و نوجوانان را مطلوب و مقتضای دورة سنّی آنها دانست، بلکه در پاره‌ای از موارد واقعاً‌ رفتارهای نوجوانان و اخلاق اجتماعی آنان ناهنجار و ناپسند است که هم والدین و هم فرزندان باید در بهبود و اصلاح آن بکوشند.
در مورد شمااگر واقعاً‌ رفتار و برخوردهای شما با همه و مخصوصاً با پدر و مادرتان، رضایت‌بخش نیست و فکر می‌کنید که نیاز به اصلاح دارد،‌ باید به این نکته توجه داشته باشید که «رفتارها» و «برخوردها ی»‌ افراد با دیگران شدیداً‌تحت تأثیر «بینش‌ها» و «نگرش‌ها ی»‌افراد نسبت به دیگران است.
اغلب ما فکر می‌کنیم رفتار‌های ما واکنشی است که از حوادث بیرونی ناشی می‌شود، امّا در واقع شدیدترین ناراحتی یا خشنودی‌ها ناشی از بینش‌ها و باورهای ما هستند.
بنابراین اگر شما می‌خواهید رفتار خود را با پدر و مادر و دیگران بهتر و سالم‌تر نمائید. باید باورها و احساسات خود را نسبت به آن‌ها تغییر دهید.
مهم‌ترین عوامل که می‌تواند شما را در این امر یاری کند، توجه به سه نکته است:

توجه به مقام پدر و مادر[ویرایش]

۱. توجه به مقام ارزشمند پدر و مادر و اهمیت حُسن معاشرت با دیگران؛ خداوند متعال، در آیات متعدد به اطاعت از پدر و مادر و برخورد شایسته با آنان سفارش نموده است، بگونه‌ای که نیکی و برخورد شایسته با پدر و مادر را بعد از پرستش پروردگار دانسته است. [۱] در روابط با دیگران نیز توصیه به اخلاق شایسته و نیکو شده است [۲] [۳] لذا سعی کنید که نگرش و تصویر مثبت در مورد دیگران به خصوص پدر و مادر را در خود ایجاد نمائید.

توجه به فواید اخلاق[ویرایش]

۲. توجه به نتایج مطلوب و فواید اخلاق شایسته؛‌ علاوه برآن که آیات قرآن و روایات، از حُسن خُلق بالاترین ستایش‌ها شده است و از آن به نشانة کمال ایمان، [۴]کمال دین [۵]
، بهترین همنشینی و راه نزدیک شدن به خدا، یاد شده است،‌ تجربه نیز نشان داده است که خوش‌اخلاقی دارای آثار و فایده‌های فراوان فردی و اجتماعی، دنیایی و آخرتی است مانند: آسایش‌بخش زندگی، عامل نفوذ در قلب مردم، عزّت و سربلندی و بهره‌مندی از نعمت‌های بی‌کران الهی.

مقصر ندانستن دیگران[ویرایش]

۳. نباید همیشه دیگران را مقصر دانست؛ و نسبت به دیگران بدبین بود چون بدبینی نسبت به دیگران و تبیین رفتار دیگران با دید منفی، باعث می‌شود که انسان رفتار نادرست از خود نشان دهد، بلکه باید رفتار دیگران را با حُسن ظن و خوش‌بینی تبیین نمود، [۶]
در مواردی هم که واقعاً‌ برخورد اطرافیان با غرض سوء باشد، عفو و گذشت، بهتر از برخورد نادرست و عکس‌العمل نامطلوب نشان دادن است. [۷]
پس از آن‌که این سه نکته را به دقّت مورد توجه قرار دادید و بینش مثبت نسبت به اطرافیان برای‌تان حاصل شد، در مقام عمل و رفتار نیز موفق خواهید شد که با اطرافیان رفتار بهتری از خود نشان دهید. البتّه ابتدا باید تمرین کرد و رفتارهای شایسته را در موقعیت‌های مختلف باید تکرار نمود. بهتر‌ین کارهای عملی که بکارگیری آنها می‌تواند رفتار و روابط شما را با دیگران بهبود بخشد این است که به دستورات اخلاقی که در آیات و روایات آمده است، عمل نمائید.

عوامل مهم اصلاح اخلاق[ویرایش]

عمده‌ترین آنها عبارتند از:

← اظهار محبت به دیگران
سعی کنید به دیگرن به خصوص پدر و مادر، اظهار محبت کنید و از علاقة باطنی که نسبت به آنان دارید، پرده بردارید. [۸]

←← آثار اظهار محبت از منظر روانشناسی
تحقیقات روان‌شناختی نیز نشان داده است که اظهار محبت و علاقه به دیگران، باعث نفوذ و استحکام در روابط اجتماعی افراد خواهد شد.

← نیکو سخن گفتن
یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند رفتار شما را با دیگران بهبود بخشد. سعی کنید با دیگران همان‌گونه سخن بگوئید که دوست دارید دیگران با شما سخن بگویند. [۹]

← گشاده‌رویی
هر مسلمان وظیفه دارد با لبخند و چهرة گشاده با دیگران به خصوص پدر و مادر و خویشاوندان روبرو شود.
[۱۰]

← فروتنی و تواضع
در برابر دیگران فروتنی و تواضع از خود نشان دهید و به این نکته توجه داشته باشید که انسان‌های متواضع و فروتن را همگان دوست دارند، در روایتی از امام علی ـ علیه السّلام ـ آمده است: نتیجة تواضع، محبت است و نتیجة غرور و گردن‌کشی دشنام. [۱۱]

← عصبانی نشدن
توصیه می‌شود که هیچ‌گاه رفتار و یا سخنان حاکی از خشم و عصبانیت از خود نشان ندهید.
خشمگین شدن و پرخاشگری منشأ بسیاری از اختلافات خانوادگی است.
از این رو نمی‌توان امیدوار بود که جمعی از فامیل در کنار هم به مسالمت و امنیت زندگی کنند مگر آن‌که همة ایشان تصمیم بگیرند که هیچ‌گاه بر همدیگر خشمناک نشوند. لذا شما نیز سعی کنید که به همگان احترام بگذارید و حتی برخوردهای ناپسند دیگران را با رفتار شایسته پاسخ دهید وقتی دیگران رفتار شایسته را از شما مشاهده کردند، قطعاً‌ نظر و نحوة برخورد آنها نیز تغییر خواهد نمود.

← ارزیابی عملکرد خود
در تکمیل راهکارهای یاد شده و به منظور استفاده از یک روش نظام‌مند، بهتر است در مواقعی که تنها هستید و حوصله فکر کردن و برنامه‌ریزی دارید، همة آن موقعیت‌ها و صحنه‌هایی را که در برخورد با دیگران رفتار مناسب از خودتان نشان نداده‌اید، مجسّم نموده و نقاط ضعف رفتار خود را برشمارید، و روی کاغذ بنویسید، سپس برخورد مناسب با هر موقعیت را در مقابل آن یادداشت کنید، در ضمن پیامدهای رفتار مورد نظر را نیز ارزیابی کنید و تصمیم بگیرید یا حتی به خود تلقین نمائید که بعد از این باید اینگونه رفتار کنم، و برای هرگونه رفتار حتی رفتارهای نامناسب دیگران، چندین نوع پاسخ مناسب در نظر بگیرید، در موقعیت‌های عینی که با والدین و دیگر دوستان روبرو می‌شوید، سعی کنید آن برنامه از قبل تعیین شده را به خاطر آورده و نکات اصلی آن را رعایت کنید، ‌تمرین این برنامه رفتاری، بسیار مفید خواهد بود. .

معرفی منابع[ویرایش]

برای آشنایی با «برنامة‌تغییر رفتار» مراجعه شود به: علی‌اکبر سیف، تغییر رفتار و رفتار درمانی، نشر روان. ۱۳۷۹، فصل ۳.

پانویس[ویرایش]
 
۱. سوره اسراء(۱۷)،آیه۲۳.    
۲. سوره بقره(۲)آیه ۸۳.    
۳. سوره اسراء(۱۷)آیه۵۳.    
۴. محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج ۲، ص ۹۹.    
۵. محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج ۳۶، ص ۲۸۷.    
۶. سوره حجرات(۴۹)آیه۱۲.    
۷. سوره آل عمران(۳)،آیه ۱۳۴.    
۸. محمد بن یعقوب کلینی، الاصول من الکافی، ج ۲، ص ۶۴۴    
۹. محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج ۱، ص ۲۲۰.    
۱۰. . نهج‌البلاغه، حکمت ۳۲۵.
۱۱. . آمدی، غررالحکم، فصل ۲۳، حدیث ۲۷.


منبع[ویرایش]

سایت اندیشه قم    






جعبه‌ابزار