چرا تقلید از مجتهد میت، جایز نیست؟ذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



پرسش: چرا تقلید از مجتهد میت، جایز نیست؟
نمایه: تقلید، فلسفه اجتهاد، مجتهد
پاسخ:


مقدمه[ویرایش]

گروهی از فقهای شیعه [۱] تقلید ابتدایی از مجتهد میت را جایز نمی دانند و می فرمایند: تقلید از مجتهد میّت تنها در بقای بر تقلید صحیح است؛ یعنی کسانی که در زمان حیات مجتهد از او تقلید می کرده اند پس از مرگ وی نیز می توانند با اجازه و فتوای یک مجتهد زنده بر تقلید خود باقی باشند.
اینکه فقهای ما یکی از شرایط مرجع تقلید را زنده بودن او دانسته و تقلید از میت را جایز نمی دانند، دلائل فقهی خاص خود را دارد که در مباحث فنی فقهی از آن بحث می شود و بیان آن از حوصله این جواب خارج است. اما آنچه در سؤال آمده به صورت دیگری نیز قابل طرح است و آن اینکه فایده چنین حکمی و در واقع فلسفه آن از دیدگاه این عده از فقها چیست؟

فلسفه عدم جواز تقلید از میت[ویرایش]

مقام پاسخ گویی به این پرسش، فقط به برخی از فواید این حکم اسلامی اشاره می کنیم:

← باز بودن راه اجتهاد و رونق حوزه علمیه
این نظریه باعث بقای حوزه های علمی دینی و رونق و پیشرفت روزافزون آنها می شود. چرا که بر طبق این نظریه راه اجتهاد باز بوده و با تربیت علمای دیگر در حوزه های علمیه مجتهدین و مراجع تقلید جدیدی در این عرصه حضور می یابند.

← باقی ماندن برخی مجهولات علمی و امید به کشف آن
بسیاری از مسائل و مجهولات و مشکلات گذشته به وسیله علمای بزرگوار آن زمان حل شده ولی بسیاری از مسائل هنوز باقی است که باید توسط آیندگان جواب داده شود و حتی در مسائل حل شده، با توجه به پیشرفت علوم در جهان، شاید جواب هایی بهتر و جامع تر از جواب های گذشتگان تهیه شود.

← پیشرفت و تکامل علوم اسلامی
با توجه به تدریس و آموزش علوم اسلامی نظیر تفسیر، فقه، اصول و... در حوزه های علمیه، این علوم، هم­پای دیگر علوم پیشرفت کرده و تکامل می یابد.

← پاسخ به مسائل مستحدثه
مسلمانان هر روز در زندگی شخصی و اجتماعی و امور داخلی و خارجی خود با مسائل جدیدی مواجه می شوند و این فقیه عالم به زمان است که باید تکلیف آنان را روشن نماید. و اصولاً رمز رجوع به مجتهدین که در روایات ما آمده است، همین است، امام زمان (علیه السلام) فرموده اند: «در مسائلی که برای شما پیش می آید (حوادث واقعه) به راویان حدیث ما رجوع کنید.» [۲]
«حوادث واقعه» همان مسائل مستحدثه یا جدید است که دوره به دوره و قرن به قرن و سال به سال و بلکه روز به روز و... پیش می آید و این فقیه زنده و آگاه به زمان است که می تواند به این مسائل پاسخ گوید. مطالعه کتاب های فقها نشان می دهد که تدریجاً و برحسب احتیاجات مردم، مسائل جدیدی وارد فقه شده و فقها نیز به آنها پاسخ گفته اند و پیشرفت های علم فقه، در طی سالیان متمادی و به دست فقهای عصرهای مختلف حاصل شده است.

← استخراج حکم موضوعات جدید
بسیاری از موضوعات زمان گذشته، تغییر یافته و به موضوعات دیگری تبدیل شده اند و این مجتهد زنده است که می تواند حکم موضوعات جدید را از ادله (آیات و احادیث) استخراج و بیان نماید. [۳]


پانویس[ویرایش]
 
۱. . به نظر ما اولا: تقلید ابتدایی از میت جایز و اگر میت اعلم از زنده باشد، واجب است، ثانیا در امور اجتماعی فقط باید از رهبری تقلید کرد و در غیر امور اجتماعی جایز است از غیر از رهبری تقلید کرد.
۲. . «و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواه حدیثنا»، احتجاج طبرسی، ج ۲، ص ۲۸۳.    
۳. . برای آگاهی بیشتر، نک: ده گفتار، استاد شهید مطهری(ره)، گفتار اصل اجتهاد در اسلام.



منبع[ویرایش]

سایت اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : تقلید




جعبه‌ابزار