نسبت دادن صفت ادراک به خداوندذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:صفات الهی، اسماء الهی، صفت ادراک.
پرسش: آیا ادراک از جمله صفاتی است که بتوان آن را به خدا نسبت داد؟
پاسخ : با توجه به آیات قرآن و روایات، مدرک از اسماء خداوند است.


مدرک در قرآن و روایات

[ویرایش]

با توجّه به آیۀ شریفۀ «لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطیفُ الْخَبیرُ»، «مُدرک» (به اسم فاعل ) از اسماء خداوند است. در قرآن کریم و روایات به اسم الاهی «مُدرِک» تصریح شده و خداوند «مُدرِک» است و فعل «یُدْرِکُ» در آیۀ شریفه، بیانگر همین اسم الاهی است.

معنای ادراک

[ویرایش]

در معنای ادراک میان متکلّمان اختلاف نظر وجود دارد که آیا وصف ادراک برای خداوند غیر از علم خداوند به امور کلّی و جزئی بوده و صفت دیگری است و یا منظور، همان علم و معنایی مترادف با آن است، و یا این که مقصود، علم خاصّ خداوند به موجودات به صورت جزئی و عینی است که بنابر این تعریف، مقصود از ادراک خداوند، شهود اشیای خارجی و تسلّط کامل خداوند بر اشیاء است.

اسماء و صفات توقیفی

[ویرایش]

گفتنی است؛ در جواز اطلاق صفات و اسمایى که شرع مقدس بر آنها اذن داده است بر خداوند و اتّصافِ خداوند به آن، و نیز در جایز نبودن اطلاق صفات و اسمائى که شارع منع کرده، اختلاف نظر نیست. تنها اختلاف نظر در صفات و اسمائى است که از سوى شارع نه به صورت آشکار منعی شده و نه بر جواز این اتصاف چیزی وارد شده است.
گروهى در این باره به توقیفى نبودن صفات و اسماء الهی حکم کرده ‌اند؛ یعنی لازم نیست که حتماً در بارۀ صفت و یا اسمی الاهی آیه و یا روایتی وارد شده باشد، بلکه همین قدر که معناى اسم و یا صفتی، موهوم نباشد و براى ذات بارى تعالی محالى پیش نیاورد، می توان خداوند را به آن اتصاف نمود، امّا گروهى دیگر، صفات و اسماء را توقیفى دانسته و معتقدند که خداوند را تنها به صفات و اسمائى مى ‌توان خواند که خود خوانده است یا پیامبر (صلی الله علیه وآله) و امامان معصوم (علیهم السلام). و گروه سوّم، میان صفات و اسماء فرق نهاده ‌اند و اسماء را توقیفى و صفات را غیر توقیفى شمرده ‌اند.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. سوره انعام/۶، آیه۱۰۳:«چشم ها او را نمی‌ بینند، ولی او همه چشم ها را می ‌بیند و او بخشنده (انواع نعمت ها، و با خبر از دقایق موجودات،) و آگاه (از همه) چیز است».    
۲. سبحانی، جعفر، ‌الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج ۱، ص ۱۶۳، المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة، قم، ۱۴۱۲ ق.‌    
۳. مانند:«وَ اللَّهِ‌ الَّذِی لا إِلهَ إِلَّا هُوَ... الْمُدْرِکُ‌ الَّذِی یَعْلَمُ السِّرَّ وَ الْعَلَانِیَةَ»؛ طوسی، محمد بن الحسن، تهذیب الأحکام، محقق و مصحح:موسوی خرسان، حسن، ج ۶، ص ۳۱۹،‌ دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.    
۴. سبحانی، جعفر، ‌الإلهیات علی هدی الکتاب و السنة و العقل، ج ۱، ص ۱۶۳، المرکز العالمی للدراسات الإسلامیة، قم، ۱۴۱۲ ق.    
۵. پژوهشکده تحقیقات اسلامی، فرهنگ شیعه، ص ۳۲۱، زمزم هدایت‌، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۶ش.    
۶. طباطبائی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۳۵۸ و ۳۵۹، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، ۱۳۷۴ش.    


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : اراده الهی | خداشناسی | صفات الهی | کلام




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار