غضنفرذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: غضنفر، امام علی علیه‌السلام، شیر شجاع.
پرسش: چرا به امیرالمومنین ـ علیه‌السلام ـ غضنفر می‌گویند؟ چرا اطلاع‌رسانی درباره این لقب حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ کم است؟
پاسخ: غضنفر به معنای غلظت، ضخامت و درشتی است. به شیر به‌دلیل هیکل درشت و شجاعتش غضنفر می‌گویند و مجازاً به انسان‌هایی که شجاع و دارای بدن و جثه‌ای قوی و نیرومند باشند غضنفر گفته می‌شود. در بسیاری از عبارات و اشعار، لغاتی چون "لیث"، "زبر" و "غضنفر" که تمامشان به معنای شیر شجاع می‌باشد، جهت توصیف وجود مبارک امام علی علیه‌السلام به‌کار گرفته شده؛ اما این نام، از اسامی آن حضرت نیست.


معنای غضنفر[ویرایش]

غضنفر به معنای غلظت، ضخامت و درشتی است. شیر را به‌دلیل هیکل درشت و شجاعتش غضنفر می گویند و مجازاً به انسان‌هایی که شجاع و دارای بدن و جثه ای قوی و نیرومند باشند، غضنفر گفته می‌شود. [۱] [۲] [۳]

نام‌های گوناگون شیر[ویرایش]

در کتاب
نصاب الصبیان درباره نام‌های متعدد شیر می‌گوید:
غضنفر و اسد و لیث و حارث و دلهاث ••• هزبر و قسوره و حیدر است و ضیغم شیر.

وجود القاب مختلف برای یک فرد[ویرایش]

القاب متعدد برای یک فرد و یا یک موجود، نشانگر اهمیت و ارزش خاص و بیانگر زوایای وجودی و شخصیتی اوست.

علت فراوانی القاب امام علی[ویرایش]

یکی از شخصیت‌هایی که دارای لقب‌هایی متعدد است، حضرت علی علیه‌السلام است. این القاب به‌خاطر وجود با عظمت و صفات فراوانشان به آن حضرت نسبت داده شده است.

لقب عضنفر[ویرایش]


← سازگاری با ویژگی‌های جسمی و روحی امام
از جمله توصیفاتی که برای آن حضرت بیان شده است، غضنفر است که این لقب هم از نظر جسمی و هم از نظر روحی با آن حضرت کاملاً سازگار است. از نظر روحی کاملاً مشخص است که آن حضرت بسیار شجاع و قدرتمند و نترس بودند و هرگز به دشمنان پشت نکرده بوده‌اند. در عرف معمولاً شیر را موجودی شجاع می‌دانند و انسان شجاع را هم شیر می‌خوانند. از این نظر، غضنفر که از نام شیر عاریت گرفته شده، برای حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ لقب مناسبی است؛ همان‌طوری که یکی از لقب‌های دیگر حضرت اسدالله است که آن هم به همین مناسبت است.

← سازگاری با ویژگی‌های جسمی
اما از نظر جسمی هم در تاریخ بیان شده است که آن حضرت دارای بدنی قوی و هیکلی درشت بوده است، که از این جهت هم وجه تسمیه خوبی بوده و اسم با مسما مناسبت دارد.

کاربرد لقب غضنفر[ویرایش]


← روایات
ولی نکته قابل توجه این است که تا آن‌جایی که ما تحقیق کردیم، در میان روایات معصومان ـ علیهم‌السلام ـ کلمه غضنفر در میان القاب آن حضرت ذکر نشده است.

← تاریخ
البته در تاریخ آمده است که وقتی اشعار حسان بن ثابت انصاری درباره کشته شدن عمروبن عبدود به قبیله بنی‌عامر رسید، جوانی از آنان در جواب گفت: شما مردم مدینه نباید کشتن عمرو را به خود نسبت دهید و آن را هنر خودتان بدانید؛ زیرا او را شیری کشته است.
فلم تقتلوا عمرو بباسکم ••• ولکنه الکفوء الهزبر الغضنفر [۴] [۵]

← توصیف امام علی
خطیبان و شاعران نسل‌های بعد نیز واژه غضنفر را در توصیف امام علی ـ علیه‌السلام ـ به‌کار گرفته‌اند، از جمله:

←← مصباح کفعمی
در
مصباح کفعمی هم خطبه‌ای از یکی از دانشمندان نقل کرده و در آن از امام علی ـ علیه‌السلام ـ با لقب الشجاع الغضنفر (شیر شجاع) نام برده است.

←← مناقب ابن شهرآشوب
در
مناقب'' ابن شهرآشوب از ابن طوطی چند بیت شعر درباره لیلة‌المبیت و فضیلت و شجاعت حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ نقل کرده و در آن از لقب لیث غضنفر برای آن حضرت استفاده کرده است:
فصال علی بالحسام علیهم کما صال فی العریس لیث غضنفر ••• فولوا سراعا نافرین کأنما هم حمر من قسور الغالب تنفر [۶]
به این مضمون که وقتی علی علیه‌السلام در آن شب به‌جای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله خوابید و مشرکا ن خانه را محاصره کرده بودند، علی ـ علیه‌السلام ـ با شمشیر به آنها حمله کرده؛ همان‌طوری که شیری شجاع بپرد و آنها به‌سرعت از او فرار کردند؛ همان‌گونه که گورخران از شیر فرار می‌کنند.

نتیجه بحث[ویرایش]

در نهایت می‌توان نتیجه گرفت که "غضنفر" همچون "ابوتراب"، "ابوالحسن" و... در شمار نام‌های شناخته شده امیرالمؤمنین ـ علیه‌السلام ـ نیست و به همین دلیل شما نمی‌توانید با جست‌و‌جوی این کلمه در نرم‌افزارها و پایگاه‌های اسلامی پاسخ‌های فراوانی را مشاهده کنید؛ ولی با این وجود، باید به این نکته اشاره کرد که شاعران و سخن‌ورانی چه در زمان حیات و چه بعد از شهادت مولای متقیان، حضرتش را با این عبارت توصیف کرده و بدین وسیله، ایشان را به شیر شجاعی تشبیه کرده‌اند.

پانویس[ویرایش]
 
۱. ابن منظور، لسان العرب، ج ۵، ص ۲۵.    
۲. ازهری، تهذیب اللغة، ج ۳، ص ۱۱۱.    
۳. الصحاح فی اللغة، ج ۲، ص ۲۰.
۴. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل‌ ابی‌طالب، ج ۲، ص ۳۱۲، انتشارات علامه، قم، ۱۳۷۹ق.    
۵. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل‌ ابی‌طالب، ج ۲، ص ۳۲۳، انتشارات علامه، قم، ۱۳۷۹ق.    
۶. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل‌ ابی‌طالب، ج ۱، ص ۳۳۷، انتشارات علامه، قم، ۱۳۷۹ق.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه‌ابزار