شرح‌های حدیث من عرف نفسه عرف ربهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: حدیث، اسلام.

پرسش: آیا شرحی بر حدیث «مَن عَرَفَ نَفسَه عَرَفَ رَبَّه» نوشته شده است؟


رساله‌ها و مقالات این حدیث[ویرایش]

این حدیث شریف، از دیرباز مورد توجّه علمای اسلام، بویژه حکیمان و اهل عرفان بوده و رساله‌ها و مقالات فراوانی درباره آن، نگارش یافته است.
علاّمه تهرانی در الذریعة، پنج رساله در شرح این حدیث، معرّفی کرده است. [۱]
برخی شروح مستقل دیگر، عبارت‌اند از: [۲](این قسمت از دفتر اوّل میراث حدیث شیعه اخذ شده است.)
۱. الرسالة الوجودیة فی معنی قوله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): «من عرف نفسه فقد عرف ربه» (چاپ قاهره).
۲. رساله‌ای در شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از عماد الدین بن یونس پنجهزاری. این نسخه را حسن حسن زاده به طبع رسانده است. [۳] [۴]
۳. رساله‌ای در شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از عارف عبد اللّه بلیانی که در سال ۱۳۵۲ ش، با چند رساله دیگر به طبع رسیده است. [۵]
۴. رساله‌ای در شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از حسن حسن زاده آملی که در هزار و یک کلمه به طبع رسیده است. [۶]
۵. رساله‌ای در شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از حسن حسن زاده آملی که مخطوط است. [۷]
۶. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از احمد بن زین الدین احسایی. [۸] [۹]
۷. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از احمد بن صالح بن طوق قطیفی.
۸. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از صدر الدین کاشف دزفولی (۱۱۷۴-۱۲۵۶ ق).
۹. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از عماد الدین مازندرانی.
۱۰. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از علی بن احمد آل عبد الجبار قطیفی (م ۱۲۸۷ق).
۱۱. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، که مؤلف آن مجهول است. [۱۰]
۱۲. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، که مؤلف آن مجهول است. [۱۱]
۱۳. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از مولانا برهان الدین بغدادی. [۱۲]
۱۴. شرح حدیث: «اعلمکم بنفسه اعلمکم بربّه»، از ملاّ اسماعیل خواجویی مازندرانی. [۱۳]
۱۵. مرآت المحقّقین، در معنای: «من عرف نفسه»، از شیخ محمود شبستری. (این کتاب چندین بار به چاپ رسیده است.)
۱۶. زبدة الطریق در معنای «من عرف نفسه»، از درویش علی بن یوسف گوگَدی. [۱۴]
۱۷. معنی: «من عرف نفسه»، از شیخ حبیب عجمی. [۱۵]
۱۸. الغوثیة شرح «من عرف نفسه»، از عبد القادر گیلانی. [۱۶]
۱۹. الفصوص در قول: «من عرف نفسه»، از محیی الدین عربی. [۱۷]
۲۰. النوریة در حدیث: «من عرف نفسه»، از آقا شمس الدین. [۱۸]
۲۱.اسرار الدقایق شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از بدرالدین سماوی. [۱۹]
۲۲. شرح حدیث: «من عرف نفسه»، از امام محمّد غزالی. [۲۰]
۲۳. القول الاشبه فی حدیث: «من عرف نفسه»، از جلال الدین ابوبکر سیوطی. (این رساله، ضمن الحاوی للفتاوی بارها چاپ شده است.)
۲۴. نقطة الوحدة در معنی: «من عرف نفسه»، شیخ ابواسحاق (ترکی). [۲۱]
۲۵. معنی: «من عرف نفسه»، از امام محمّد غزالی (ترکی). [۲۲]
۲۶. رساله قبس المقتبس، از ملاّ حبیب الله شریف کاشانی. [۲۳]
۲۷. شرح حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربّه»، از سیّد محمّد مهدی تنکابنی. [۲۴]
بجز رساله‌های مستقل، شروح ضمنی نیز بر این حدیث، بسیار است که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
۱. صد کلمه، رشیدالدین وطواط. [۲۵]
۲. المیزان فی تفسیر القرآن، سیّد محمّد حسین طباطبایی. [۲۶]
۳. صد کلمه، حسن حسن زاده آملی. [۲۷]
۴. هزار و یک نکته، حسن حسن زاده آملی. [۲۸] [۲۹] [۳۰]

پانویس[ویرایش]
 
۱. آقا بزرگ الطهرانی، الذریعة الی تصانیف الشّیعة، ج۱۳، ص۲۰۸-۲۰۹.    
۲. مهریزی، مهدی، میراث حدیث شیعه، دفتر اوّل، ص۱۴۴-۱۴۶.
۳. حسن‌زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، ج۳، ص۱۹۷.
۴. حسن‌زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، ج۳، ص۲۱۷-۲۲۸.
۵. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۸، ص۶۲.
۶. حسن‌زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، ج۳، ص۱۸۹-۲۲۷.
۷. حسن‌زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، ص۱۹۸.
۸. فهرست کتب مشایخ، ص۱۵.
۹. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه گلپایگانی، مجموعه، ش ۴، ص۷۱۴.
۱۰. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۳، ص۳۳۶.
۱۱. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه مسجد اعظم، ص۵۸۹.
۱۲. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۳، ص۳۳۵.
۱۳. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۳۲۹.
۱۴. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۸.
۱۵. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۳۹.
۱۶. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۶.
۱۷. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۶.
۱۸. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۷.
۱۹. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۷.
۲۰. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۶.
۲۱. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۵۰.
۲۲. فهرست نسخ خطّی کتاب خانه آیة اللّه مرعشی، ج۱۴، ص۱۴۹.
۲۳. فصل نامه علوم حدیث، ش ۴، ص۱۲۵.
۲۴. میراث حدیث شیعه، دفتر اوّل، ص۱۵۰-۱۷۲.
۲۵. وطواط، رشیدالدین، صد کلمه،کلمه ششم، ص۵-۶.
۲۶. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۶، ص۱۶۹-۱۷۶.    
۲۷. حسن زاده آملی، حسن، صد کلمه، کلمه ۲۶.
۲۸. حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، نکته۱۰۵.
۲۹. حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، نکته۱۲۸.
۳۰. حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک نکته، نکته۵۴۱.


منبع[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «شرح‌های حدیث من عرف نفسه عرف ربه» تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۱/۱۹.    



جعبه‌ابزار