رسولان اولوالعزمذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: پیامبران اولوالعزم ، حکم، شریعت ، دین .
پرسش: پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا اولوالعزم نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوودـ علیهماالسلام ـ اولوالعزم نیستند؟
پاسخ: واژه اولوالعزم در آیه ۳۵ سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده‌اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: ۱. داشتن دعوت جهان‌شمول؛ ۲. داشتن شریعت و دین؛ ۳. داشتن کتاب الاهی.
به‌طور خاص، فقط پنج تن از پیامبران الاهی دارای چنین خصیصه‌هایی بوده‌اند؛ یعنی هم دعوت همگانی، هم شریعت و هم کتاب الاهی داشته‌اند. آن پنج تن، حضرت نوح، ابراهیم ، موسی ، عیسی ـ علیه‌السلام ـ و پیامبر اسلام حضرت محمد ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ هستند. در روایات از کتاب حضرت نوح و حضرت ابراهیم ـ علیهم‌السلام ـ به نام صحف یاد شده و تورات کتاب حضرت موسی، انجیل کتاب حضرت عیسی ـ علیه‌السلام ـ و قرآن کتاب پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است.


واژه اولوالعزم در قرآن

[ویرایش]

کلمه "اولوالعزم" یک بار در قرآن آمده است. خداوند می‌فرماید: "مانند رسولان اولوالعزم صبر کن و...".

معنای لغوی عزم

[ویرایش]

عزم به معنای اراده محکم و استوار است.

معنای عزم در مفردات

[ویرایش]

راغب در مفردات می‌گوید: عزم به معنای تصمیم گرفتن بر انجام کاری است.

معنای عزم در لسان العرب

[ویرایش]

در لغت‌نامه لسان العرب آمده است: رسولان اولوالعزم کسانی هستند که تصمیم بر انجام امر خدا که بر آن متعهد شده‌اند، گرفته‌اند.

معنای عزم در قرآن مجید

[ویرایش]

در قرآن مجید ، عزم گاهی به معنای صبر به کار رفته و گاه به معنای وفای به عهد.

دیدگاه مفسران در معنای اولوالعزم

[ویرایش]

در کتاب‌های تفسیری آمده است: با توجه به اینکه پیامبران صاحب شریعت جدید و آیین تازه با مشکلات و گرفتاری‌های بیشتری روبه‌رو بودند و برای مقابله با آن، عزم و اراده محکم‌تری لازم داشتند، به این دسته از پیامبران، اولوالعزم اطلاق شده است و اگر بعضی، عزم و عزیمت را به معنای حکم و شریعت تفسیر کرده‌اند، به همین مناسبت است؛ و گرنه عزم در لغت به معنای شریعت نیامده است.

رابطه اولوالعزم و شریعت

[ویرایش]

اولوالعزم بودن پیامبر، نشانه صاحب شریعت بودن آن پیامبر است. به عبارت دیگر، آن پیامبر، دارای دینی خاص است که پیامبران هم‌زمان او یا متأخر از او، باید دین او را ترویج دهند،
[۹] مصباح یزدی، اصول عقاید، ص ۲۳۹.
تا زمانی که پیامبری با آیین جدید و شریعت تازه ظهور کند.
خداوند هم در قرآن به تشریع دین و ابلاغ آن توسط پیامبران اشاره می کند و نام چهار پیامبر ـ غیر از پیامبر اسلام که آخرین دین الاهی توسط وی آورده شده و در این آیه مورد خطاب است ـ را که دارای دین و شریعتی خاص بودند، می‌آورد:"برایتان از دین همان را تشریع کرد که نوح ـ علیه‌السلام ـ را بدان توصیه فرمود، و آنچه ما به تو وحی کردیم و به ابراهیم ـ علیه‌السلام ـ و موسی ـ علیه‌السلام ـ و عیسی ـ علیه‌السلام ـ توصیه نمودیم این بود که دین را بپا دارید و در آن تفرقه نیندازید".

پیامبران اولوالعزم در روایات

[ویرایش]

اگرچه بعضی از مفسران عموماً غیر شیعه قرون اولیه اسلام، پیامبران اولوالعزم را کسانی دانسته‌اند که مأمور به جهاد بودند و یا مکاشفاتشان را اظهار کرده‌اند و در تعیین مصداق هم از نوح، ابراهیم، اسحاق، یعقوب، یوسف ، ایوب، یا ابراهیم، نوح، هود ـ علیهم‌السلام ـ و محمد ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ نام برده‌اند؛ ولی روایات ائمه علیهم‌السلام، هم به وجه تسمیه اولوالعزم صراحت دارد و هم به بیان صفات اولوالعزم و تعیین مصداق.

ویژگی‌های پیامبران اولوالعزم

[ویرایش]

صفات اولوالعزم در روایات این چنین بیان شده است:

← ۱. دعوت جهان‌شمول


دارای دعوت همگانی و جهان‌شمول برای انس و جن بوده‌اند.

← ۲. دین


دارای شریعت و دین مستقل و تازه‌ای بوده‌اند.
[۱۴] شیخ صدوق، علل الشرائع، ج ۱، ص ۱۴۹ ؟؟؟، باب ۱۰۱.


← ۳. کتاب الاهی


دارای کتاب آسمانی بوده‌اند.
در این سه مورد، به سه خصوصیت بارز این پیامبران اشاره شده است؛ یعنی دعوت جهان‌شمول، دین و کتاب الاهی. در روایتی از امام صادق ـ علیه‌السلام ـ شرط دوم و سوم کنار هم آمده است که برای جواب به قسمت بعدی سؤال (چرا بعضی از انبیا با اینکه کتاب داشته‌اند، ولی اولوالعزم نبوده‌اند؟) کفایت می‌کند.

وجه تسمیه اولوالعزم

[ویرایش]

امام رضا ـ علیه‌السلام ـ در جواب کسی که از ایشان می‌پرسد این پیامبران چگونه اولوالعزم شدند؟ می‌فرمایند:"چون که برانگیخته شدند (نوح و ابراهیم و...) به کتاب و شریعتی خاص".
پس داشتن کتاب یکی از شرایط پیامبران اولوالعزم است. اما دو شرط مهم دیگر نیز در اینجا وجود دارد که یکی داشتن دعوتی جهان‌شمول برای همه انسان‌ها و جنیان و دیگری داشتن شریعتی مستقل و تازه است.

معنای شریعت مستقل

[ویرایش]

باید توجه داشت معنای شریعت مستقل، این نیست که با شریعت پیامبران قبل کاملاً متفاوت باشد و با آن سازگاری نداشته باشد؛ بلکه معنایش این است که بنابر مقتضیات زمان شریعت‌ها هم متفاوت می‌شد که این امری طبیعی است.

← بیان چند نمونه


حضرت داود ـ علیه‌السلام ـ اگر چه دارای کتاب آسمانی است، ولی کتاب او، کتاب احکام و شریعت مستقل و تازه نبود؛ چنان‌که حضرت آدم ، شیث و ادریس ـ علیهم‌السلام ـ هم دارای کتاب بودند، ولی اولوالعزم نبودند.
[۱۷] طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، ج ۲، ص ۱۴۲ ؟؟؟.


← اسامی پیامبران اولوالعزم و کتاب‌هایشان


در روایات، به صراحت اسامی پیامبران اولوالعزم بیان شده است. از امام علی بن الحسین ـ علیه‌السلام ـ نقل شده که فرمودند: "اولوالعزم پنج نفرند: حضرت نوح، ابراهیم، موسی، عیسی ـ علیهم‌السلام ـ و حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله. همچنین این معنا از امام صادق و امام رضا ـ علیه‌السلام ـ
[۲۱] شیخ صدوق، علل الشرائع، ج ۱، ص ۱۴۹ ؟؟؟، باب ۱۰۱.
نیز رسیده است. در روایات، از کتب نوح و ابراهیم ـ علیهماالسلام ـ به نام "صحف" یاد شده است، گرچه در قرآن از کتاب موسی ـ علیه‌السلام ـ نیز به نام صحف نام برده شده است، ولی به مجموع آن صحیفه‌ها تورات می‌گویند. کتاب حضرت عیسی ـ علیه‌السلام ـ انجیل و کتاب حضرت محمد ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ هم قرآن است.
اما "اوستا" که کتاب زرتشتیان است، آیا همان کتاب آسمانی زرتشت باشد، جای تأمل است. در قسمت‌های مختلف اوستا نقل قول‌های وی و یا صحبت‌هایی که او با خدا یا مردم می‌کند، بیان شده است.
[۲۳] رابرت هیوم، ادیان زنده جهان، ص ۲۷۸.
[۲۴] همچنین برای توضیح بیشتر به "یسنا" قدیمی‌ترین و مهم‌ترین بخش اوستا، فصل ۴۶، بندهای ۲ و ۱ رجوع شود.
(برای توضیح بیشتر به "یسنا" (قدیمی‌ترین و مهم‌ترین بخش اوستا)، فصل ۴۶ بندهای ۲ و ۱، رجوع شود. گرچه بر طبق روایات، وی پیامبر الاهی و صاحب کتاب بوده است.
[۲۶] سفینة البحار، ج ۴، ص ۳۴۶.


پانویس

[ویرایش]
 
۱. احقاف (۴۶)، آیه ۳۵.    
۲. احقاف (۴۶)، آیه ۳۵.    
۳. مفردات راغب، واژه عزم.    
۴. لسان‌العرب، ج ۱۲، ص ۳۹۹؛ "و أُولُو العَزْمِ من الرُّسُلِ:الذینَ عَزَمُوا علی أَمرِ الله فیما عَهِدَ إلیهم.    
۵. شوری (۴۲)، آیه ۴۳.    
۶. طه (۲۰)، آیه ۱۱۵.    
۷. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، ج ۱۸، ص ۳۳۲؛ علامه طباطبایی می‌گوید:اینکه عزم به معنای "عزیمت" یعنی حکم و شریعت باشد، توسط روایات اهل بیت علیهم‌السلام تأیید شده است.    
۸. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ۲۱، ص ۳۷۹.    
۹. مصباح یزدی، اصول عقاید، ص ۲۳۹.
۱۰. شوری (۴۲)، آیه ۱۳.    
۱۱. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۳۵، چاپ بیروت، وفا.    
۱۲. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۳۲، چاپ بیروت، وفا.    
۱۳. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۳۴، چاپ بیروت، وفا.    
۱۴. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج ۱، ص ۱۴۹ ؟؟؟، باب ۱۰۱.
۱۵. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۳۵، چاپ بیروت، وفا.    
۱۶. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۵۶، چاپ بیروت، وفا.    
۱۷. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، ج ۲، ص ۱۴۲ ؟؟؟.
۱۸. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه المیزان، ج ۲، ص ۲۱۳.    
۱۹. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۳۲، چاپ بیروت، وفا.    
۲۰. علامه مجلسی، بحار الانوار، ج ۱۱، ص ۵۶، چاپ بیروت، وفا.    
۲۱. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج ۱، ص ۱۴۹ ؟؟؟، باب ۱۰۱.
۲۲. اعلی (۸۷)، آیه ۱۹.    
۲۳. رابرت هیوم، ادیان زنده جهان، ص ۲۷۸.
۲۴. همچنین برای توضیح بیشتر به "یسنا" قدیمی‌ترین و مهم‌ترین بخش اوستا، فصل ۴۶، بندهای ۲ و ۱ رجوع شود.
۲۵. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۳، ح ۱۶۷۸.    
۲۶. سفینة البحار، ج ۴، ص ۳۴۶.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : اولو العزم | کلام | نبوت عامه




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار