را ه های از بین بردن بد خلقیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



‌کلیدواژه: خوش خلقی، بد خلقی.
پرسش: چه راه حل‌هایی جهت از بین بردن بدخلقی به کار ببریم و خوش خلقی را سرمشق زندگی قرار دهیم؟
پاسخ: برای از بین بردن بدخلقی راه هایی از جملخ موارد زیر وجود دارد: در عواقب شوم آن تفکر و اندیشه کنند، از عوامل بوجود آورند بدخلقی دوری کنند، تلقین مثبت کنند، از رفیقان و دوستان بدخلق دوری جوید و...


مقدمه

[ویرایش]

در رابطه با این سئوال مناسب است به تبیین چند مطلب پرداخته شود.
الف) معنای خوش خلقی و بدخلقی. ب) اهمیت خوش خلقی در روایات و آیات قرآن. ج) آثار و پیامدهای حسن خلق. د) درمان سوء خلق.

معنای خوش خلقی و بدخلقی

[ویرایش]

حسن خلق به معنی خاص، آن است که انسان با گشاده‌رویی و چهره شاد و زبان نرم و ملایم با مردم روبرو شود، و در هر جا و با هر کسی با خوش‌رویی برخورد کند، به عکس، کج خلقی و ترش‌رویی آن است که سخنان خشن و خشک و فاقد لطف و محبت داشته باشد و طوری برخورد کند که باعث نفرت عموم مردم باشد.
[۱] علی مشکینی، درس‌های اخلاق، انتشارات الهادی، ۱۳۷۶.

در حدیث جامع و جالبی از امام صادق ـ علیه‌السلام ـ در تعریف حسن خلق چنین آمده است، یکی از یاران امام پرسید: «ما حَدّ‌ حسنِ الخلقِ؛ تعریف حسن خلق چیست؟» امام ـ علیه السلام ـ فرمود: «تَلینُ جانبک و تُطَیِب کلامُکُ و تلقی اَخاکُ بِبشرٍ حَسَنٍ؛ با نرمش و مدارا با مردم رفتار کنی و سخن خویش را پاکیزه گردانی، و برادرت را با خوش رویی ملاقات کنی».

اهمیت خوش خلقی در روایات و آیات قرآن

[ویرایش]

در زمینه خوش خلقی و برخورد خوب با همه مردم، روایات فراوانی در منابع اسلامی وجود دارد.

← احادیث و روایات


در حدیثی از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ می‌خوانیم که فرمود: «اَکثَر ما تَلِج بِهِ اُمتی الجَنَّة التقوی و حُسن الخلق؛ بیش‌ترین چیزی که امت من به سبب آن وارد بهشت می‌شوند تقوی و حسن خلق است».
[۳] اصول کافی، ج۲، ص۱۰۰، ح۶.

در حدیث دیگری حضرت علی ـ علیه‌السلام ـ فرمود: «اَکمَلُکم ایماناً اَحسُنکم خُلقاً؛ کامل‌ترین شما از نظر ایمان کسی است که اخلاقش نیکوتر باشد».
[۴] بحار الانوار، ج۶۸، ص۲۸۷، ح۳۴.

در حدیثی از پیامبر گرامی اسلام می‌خوانیم که فرمود: «حسن خلق محبت و دوستی را تثبیت می‌کند و دل‌های پراکنده را به هم پیوندی می‌زند».
و در حدیث دیگری از مولای متقیان علی ـ علیه‌السلام ـ است که فرمودند: «حسن خلق روزی‌ها را فراوان می‌کند و بر محبت دوستان می‌افزاید».
[۶] غرر الحکم، ج۶، ص۳۹۹.


← آیات قرآن


قرآن کریم می‌فرماید: «وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَ أَقِیمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ؛ با مردم با نیکی و خوبی برخورد کنید و نماز را بپا دارید و زکات را بدهید».

آثار و پیامدهای حُسْن خلق

[ویرایش]

از آثار و برکات حسن خلق این است که مایه جلب محبت و صفا می‌شود و دیگر اینکه حسن خلق و خوشرویی شهرها را آباد و عمرها را زیاد می‌کند چرا که ویرانی آبادی‌ها بر اثر کشمکش‌ها و پرخاشگری است. هرگاه پرخاشگری جای خود را به خوش‌رویی و حسن خلق دهد، الفت و مودت و اتحاد که سرچشمه هر گونه آبادی و خیر و برکتی است حاصل می‌شود.
افزون بر آن خوش خلقی باعث آرامش روح و مانع بروز فشارهای روحی می‌باشد و از طرف دیگر ثواب حسن خلق همسان با مجاهد در راه خداست و در روایات آمده که ثواب اخلاق نیکو همانند کسی است که همیشه روزه دار است، حسن خلق باعث موفقیت در مدیریت منزل، اجتماع، اداره و غیره است و رمز موفقیت مدیران توانا به خاطر حسن خلق آنان است.
و در مقابل سوء خلق از مهم‌ترین عوامل نفرت و انزجار و پراکندگی است و کسانی که به این درد مبتلا هستند غالباً در جامعه منزوی می‌شوند و در روایات شریف مذمت زیادی از سوء خلق شده است.
[۹] مولی مهدی نراقی، جامع السعادات، (مترجم جلال الدین مجتبوی) انتشارات حکمت، ۱۳۶۶.

در حدیثی از پیامبر گرامی اسلام ـ صلّی الله علیه و آله ـ آمده که فرمود: «از سوء خلق پرهیز کنید که این عمل سرانجام صاحب خود را به آتش دوزخ گرفتار می‌کند».
و در روایتی نورانی از علی ـ علیه‌السلام ـ می‌خوانیم که فرمود: «لا وحشَةَ اَوحَشُ مِن سْوءِ الخُلق؛ وحشتی بدتر از سوء خلق نیست».
[۱۱] شرح غرر، ج۶، ص۴۰۰.


درمان سوء خلق

[ویرایش]

سوء خلق یکی از بدترین و مزاحم‌ترین صفات است که آثار مرگ‌باری در زندگی انسان و اطرافیان او دارد و افق زندگی را تیره و تار و شهد حیات را در کام انسان مبدل به شرنگ می‌کند بنابراین کسانی که گرفتار این رذیله اخلاقی هستند باید هر چه زودتر اقدام کنند از جمله اینکه:
۱. مبتلایان به این صفت باید همه روزه در عواقب شوم آن تفکر و اندیشه کنند و روایات مطرح شده درباره بداخلاقی را مکرر مرور کنند و آثار شوم بداخلاقی را در زندگی مبتلایان به آن مشاهده کنند که چگونه مردم از آن‌ها متنفر می‌شوند، و دیگر اینکه خوش خلقی را هر چند بصورت تصنعی ـ پیشه خود سازند تا این امر عادت و ملکه شود و بدخلقی‌های خود را هر روز یادداشت کرده و سعی کنند هر روز یکی را حذف کنند.
۲. و سعی کنند از عوامل بوجود آورند بدخلقی دوری کنند و به اموری دیگر مشغول شوند و برای خود سرگرمی داشته باشند و توجه زیادی به نکات ریز زندگی کنند.
۳. دیگر اینکه همه روزه به خود تلقین کنند که من بداخلاق نیستم و دارای حسن خلقم این تلقین تدریجاً اثری می‌گذارد و جوانه‌های حسن خلق نمایان می‌شود.
۴. از رفیقان و دوستان بدخلق دوری جوید و قطع رابطه کند و سعی کند با افراد با حوصله و خوش اخلاق ارتباط ایجاد کند.
۵. و دیگر اینکه سعی کند بیشتر از توان خود کار نکند و گرسنگی نکشد چون این‌ها باعث پرخاشگری می‌شود.
[۱۲] ناصر مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ج۳، انتشارات مدرسة امام علی بن ابیطالب ـ علیه‌السلام ـ، ۱۳۸۰.

۶. و سعی کند اراده قوی داشته باشد و تصمیم بر ترک این عادت بگیرد.
۷. سعی کنید از کارها و فکرها و مکان‌هایی که غضب او را بر می‌انگیزد و ناراحتش می‌کند پرهیز کند.
۸. و سعی کند در مسائل ریز و جزئی زندگی وارد نشود تا باعث تحریک هیجاناتش بشود .
۹. و خود را با مسائل معنوی مشغول کنند .
۱۰. و همواره به این فکر باشد که نکند من الآن بمیرم و اطرافیان به خاطر بدخلقی من از من راضی نباشند.

منابع برای مطالعه بیشتر

[ویرایش]

• محمد رضا مهدوی کنی، نقطه‌های آغاز در اخلاق اسلامی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۴.
• ناصر مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ج۳، انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب، ۱۳۸۰.
• علی مشکینی، درسهای اخلاق، نشر الهادی، ۱۳۷۶.
• فیض کاشانی، راه روشن‌، (ترجمه کتاب محجة البیضاء)، ج۵، انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۷۲.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. علی مشکینی، درس‌های اخلاق، انتشارات الهادی، ۱۳۷۶.
۲. بحار الانوار، ج۶۸، ص۳۸۹، ح۴۲.    
۳. اصول کافی، ج۲، ص۱۰۰، ح۶.
۴. بحار الانوار، ج۶۸، ص۲۸۷، ح۳۴.
۵. بحار الانوار، ج۷۴، ص۱۴۸، ح۷۱.    
۶. غرر الحکم، ج۶، ص۳۹۹.
۷. بقره/سوره۲، آیه۸۳.    
۸. ناصر مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ج۳، انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب علیه‌السلام، ۱۳۸۰.    
۹. مولی مهدی نراقی، جامع السعادات، (مترجم جلال الدین مجتبوی) انتشارات حکمت، ۱۳۶۶.
۱۰. بحار الانوار، ج۶۸، ص۳۸۳.    
۱۱. شرح غرر، ج۶، ص۴۰۰.
۱۲. ناصر مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ج۳، انتشارات مدرسة امام علی بن ابیطالب ـ علیه‌السلام ـ، ۱۳۸۰.


منبع

[ویرایش]

اندیشه قم.    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | بد خلقی | رذائل اخلاقی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار