راهکارهای آموزش احکامذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: آموزش احکام .
پرسش: آیا برنامه‌های آموزش احکام در رسانه‌ها و یا کتاب‌های آموزشی احکام را کارساز می‌دانید یا نه؟ چه راه‌کارهایی را ارائه می‌فرمائید؟
پاسخ: این سوال در واقع دارای دو بخش است. الف) ارزیابی برنامه‌های آموزشی احکام به وسیله رسانه‌ها و کتاب‌های آموزشی. ب) ارایه راه‌کارهای دیگر در آموزش احکام.


مقدمه

[ویرایش]

ما اینک پاسخ بخش دوم سؤال یعنی راهکارهای آموزش احکام را مورد بررسی قرار داده و پس از آن ارزیابی خویش از برنامه‌های آموزش احکام به وسیله رسانه‌ها و کتاب‌های آموزشی احکام را ارایه خواهیم نمود. و در ضمن راه‌کارهایی برای اصلاح و بهبود آن بیان خواهد شد.
یکی از مسائلی که در تمام علوم دنیای امروز مطرح است، و برای انجام آن بهترین و بیش‌ترین امکانات به کار گرفته می‌شود، شیوه و روش آموزشی است و از همین رو است که استفاده از تکنولوژی آموزشی در آموزش و پرورش از اهمیت ویژه برخوردار است. احکام دینی به جهت اهمیت خاصی که دارد باید با بهترین و پیشرفته‌ترین روش بیان شود تا جاذبه لازم برای فراگیری آن ایجاد شود. روش معمول و رایج در بیان احکام که از گذشته مطرح بوده و هست، روش روخوانی از متن کتاب‌های احکام با همراه توضیح جزئیات و نکته‌های آن است. امّا این روش چون معمولاً با یکنواختی و قرائت صرف همراه می‌باشد و ویژگی‌ها و شرایط سنّی مخاطبان مورد توجه واقع نمی‌شود، از جاذبه کمتری برخوردار است
[۱] دکتر محمد احدیان و همکاران، تکنولوژی آموزشی، آییژ، ۱۳۷۹، ص۷۲.
.

عمده‌ترین راهکارهای آموزش احکام

[ویرایش]


← آموزش احکام به صورت موضوعی


یکی از شیوه‌های بیان احکام، دسته‌بندی احکام در موضوعات گوناگون برای مخاطبان مختلف است که با توجه به نوع نیاز و شرایط سنّی مخاطبان دسته‌بندی می‌شود و البتّه کارهایی که تا کنون در این زمینه انجام شده است، در قالب کتاب‌های آموزش احکام، انتشار یافته است.
[۲] برای آشنایی بیش‌تر با این روش آموزش احکام، مراجعه شود به: محمد رضا مشفقی پور، روش نوین در بیان احکام، راستان ۱۳۷۵.


← آموزش سمعی بصری


آموزش از طریق فیلم، اسلاید ویدئو، طرح و تصویر و دیگر وسایل کمک آموزشی که به صورت سمعی و بصری انجام می‌شوند، تحقیقات انجام شده در مورد کاربرد تلویزیون و ویدئو در امر آموزش، نشان می‌دهد که استفاده از این دو وسیله نتایج مطلوبی را در پی داشته است.
[۳] محمد احدیان و همکاران، تکنولوژی آموزشی، ققنوس، ۱۳۷۷، ص۶۱ و ۸۷.

استفاده از تلویزیون و ویدئو در امر آموزش احکام دارای مزایای متعددی است که مهم‌ترین آن انتقال برنامه‌های زنده و تصاویر متحرک می‌باشد. به ویژه در آموزش پاره‌ای از احکام که جنبه رفتاری دارد و یا احکام حج که اعمال و تکالیف مربوط به موقف‌ها و مکان‌های مختلف را بیان می‌کند، استفاده از برنامه‌های تلویزیونی و ویدئویی بسیار مفید و آموزنده خواهد بود. استفاده از طرح و تصویر نیز در مراکز آموزشی کاربرد دارد و می‌توان با استفاده از این روش بسیاری از احکام و مفاهیم دینی را به

← آموزش احکام از طریق شعر


برای تسهیل و ایجاد تنوع در یادگیری احکام می‌توان احکام را در قالب شعر بیان نمود. این روش به خصومی برای کودکان و افرادی که ذوق شعری دارند، بسیار مؤثر خواهد بود.
[۴] محمود اکبری، احکام جوانان، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۵، ص۱۷۶ - ۱۶۸، تحت عنوان ( اشعاری در احکام).


← بیان احکام در قالب داستان


استفاده از این روش بیش‌تر در میان نوجوانان کاربرد دارد. مربی احکام مورد نظر را برای این‌که ایجاد خستگی نکند و به سهولت در اذهان نوجوانان جای گیرد، به صورت داستان در می‌آورد و از این شیوه در مجلّه «سلام بچه‌ها» و سری کتاب «قصه‌های زینب» استفاده شده است. که به نظر می‌رسد بسیار موفق و آموزنده بوده است.

← آموزش احکام در قالب سؤال و مسابقه


در این روش موضوعات احکام به صورت سؤال، معما و مسائل تلگرافی و... طرح می‌شود که از جذابیت خاصی برخوردار است و بیش‌تر در آموزش‌های گروهی مورد استفاده واقع شود.

← آموزش احکام با استفاده از روش عملی و الگویی


بسیار دیده می‌شود که افرادی به صورت تئوری مسئله‌ای را در حفظ دارند امّا همین که در عمل می‌خواهند پیاده کنند، دچار اشتباه می‌شوند، نظیر کیفیت وضو گرفتن یا تیمم و... بنابراین احکامی که آموزش آن به صورت عملی امکان دارد، خصوصاً بری مخاطبان نوجوان که کم‌تر به مفاهیم انتزاعی علاقه‌مند هستند، به صورت علمی و تجسمی طرح شود.

← بیان ارتباط موضوعات دیگر با احکام


یکی دیگر از روش‌های آموزش احکام؛ این است که استاد علاوه بر بیان احکام، به تناسب از بحث‌های اخلاقی نیز استفاده می‌کند. به عنوان مثال اگر بحث از طهارت ظاهری است، طهارت معنوی و اهمیت آن را نیز مورد بحث قرار دهد، و یا اگر بحث از تقلید مطرح است، در ضمن بیان احکام تقلید ، تقلید کورکورانه و تقلید آگاهانه را نیز اشاره کند.

← روش ترکیبی


این روش ترکیبی از تمام روش‌های قبلی است که هر کدام از آن‌ها با توجه به شرایط زمان و مکان و نوع مخاطبان و مسایل شرعی در بیان احکام به کار گرفته می‌شود و این روش از بیان احکام از تنوع و جاذبه خاصی برخوردار است.
[۵] فصلنامه رسانه، سال۱۱، شماره۳، ص۹۷۸۶، ( نقش تصویر در تبلیغ) و نیز محمد احدیان، تکنولوژی آموزشی آییژ۱۳۷۹، ص۷۵.

اینک پس از بیان را‌ه‌کارها و روش‌های آموزش احکام، در پاسخ به بخش اول سؤال‌تان که در مورد آموزش احکام از طریق رسانه‌ها و کتاب‌های آموزش احکام می‌باشد، لازم است به طور مختصر اشاره کنم که: برنامه‌های آموزشی احکام در رسانه‌ها و کتاب‌های آموزش احکام می‌تواند مؤثر و مفید باشد به شرط آن‌که نکات ذیل در آن‌ها رعایت شده باشد:
۱. دسته بندی احکام در موضوعات گوناگون.
۲. ارائه بینش و آشنایی با اصطلاحات فقهی و در حدّ امکان پرهیز از اصطلاحات تخصصی.
۳. به حکمت‌ها و فلسفه‌های احکام در موارد مناسب اشاره شده باشد.
۴. برای مخاطبان براساس گروه‌های سنی و جنسیت آنان، برنامه‌های ویژه تهیه شود. احکام جوانان ، نوجوانان، خانواده ، و نیز احکام دختران و پسران، رعایت این نکته در تألیف کتاب‌های تحت عنوان آموزش احکام بسیار اهمیت دارد.

منابع برای آشنایی بیش‌تر

[ویرایش]

(۱) دکتر محمد رضا شرفی، دنیای نوجوان، تربیت، ۱۳۷۶، ص۱۴۲۱۱۷.
(۲) ناصر باهنر، آموزش مفاهیم دینی، چاپ و نشر بین الملل،۱۳۷۸.
(۳) محمد حسن فلاح زاده، آموزش احکام، الهادی، ۱۳۷۷.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. دکتر محمد احدیان و همکاران، تکنولوژی آموزشی، آییژ، ۱۳۷۹، ص۷۲.
۲. برای آشنایی بیش‌تر با این روش آموزش احکام، مراجعه شود به: محمد رضا مشفقی پور، روش نوین در بیان احکام، راستان ۱۳۷۵.
۳. محمد احدیان و همکاران، تکنولوژی آموزشی، ققنوس، ۱۳۷۷، ص۶۱ و ۸۷.
۴. محمود اکبری، احکام جوانان، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۵، ص۱۷۶ - ۱۶۸، تحت عنوان ( اشعاری در احکام).
۵. فصلنامه رسانه، سال۱۱، شماره۳، ص۹۷۸۶، ( نقش تصویر در تبلیغ) و نیز محمد احدیان، تکنولوژی آموزشی آییژ۱۳۷۹، ص۷۵.


منبع

[ویرایش]
سایت اندیشه قم.    


رده‌های این صفحه : فقه




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار