خلافت امام علیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: جانشینی، خلافت، حضرت علی علیه‌السلام.
پرسش: مسئله جانشینی حضرت امام علی ـ علیه‌السلام ـ اولین بار در چه زمانی مطرح شد؟
پاسخ:


جانشینی امام علی[ویرایش]

بنا بر اعتقاد شیعیان، امام علی ـ علیه‌السلام ـ جانشین پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ بوده و این جانشینی ادله قرآنی و غیر قرآنی بسیاری دارد.
حتی برخی روایات بیان داشته‌اند که در کتاب مقدس نیز به خلافت امام علی علیه‌السلام اشاره شده است. [۱]

«یوم‌الدار»[ویرایش]

اما در این‌که اولین بار چه زمانی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله این مسئله را بیان کردند، با جست‌وجویی که ما انجام داده‌ایم، پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ برای اولین بار و به‌صورت عمومی در جلسه‌ای که با اقوام خود داشت و آنها را به اسلام دعوت کرد، بوده است. این جلسه به داستان «یوم‌الدار» معروف بوده و در همان روزهای نخستین آغاز تبلیغ عمومی پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ بود که مشروح آن در ذیل آمده است:

← شرح داستان
«در آن هنگام که آیه مبارکه: «وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ‌»؛ «نزدیک‌ترین خویشاوندانت را (از عذاب الهی‌) بیم ده». [۲] نازل گردید، رسول اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرزندان عبدالمطلب را که جمعاً چهل تن بودند، در خانه ابوطالب جمع کرد ... . پس از صرف غذا، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله رو به جمع حاضر نمود و مأموریت خویش را ابلاغ و انذار الهی را آغاز کرد و فرمود: بدانید که خدای متعال، مرا به‌سوی شما فرزندان عبدالمطلب خصوصاً و به سایر مردم، عموماً مبعوث نموده، ... هم‌اکنون شما را به‌ دو کلمه‌ای که بر زبان سبک‌بار، اما در میزان عمل سنگین و پُربار است دعوت می‌کنم، شما به‌وسیله این دو کلمه، زمام امور عرب و عجم را به دست گرفته و امت‌های مختلف در اطاعت و انقیاد شما درخواهند آمد، از آتش دوزخ نجات یافته و به بهشت وارد خواهید شد آن دو کلمه یکی شهادت به وحدانیت خدای متعال و دیگری گواهی به رسالت و پیامبری من است. هرکدام از شما که در این امر خطیر، مرا اجابت نماید و در پیشرفت برنامه‌های آن وزیر و همگام با من باشد؛ او برادر، وصی، وزیر، وارث و جانشین بعد از من خواهد بود، از آن جماعت حتی یک نفر به وی جواب مثبت نداد. علی ـ علیه‌السلام ـ فرمود: من که از همه، عمرم کم‌تر بود، از جای برخاسته عرض کردم یا رسول اللَّه! افتخار این فرمان را به من واگذار کنید، رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرمود: بنشین، ببینم دیگران چه می‌گویند؛ برای نوبت دوم سخن را تکرار نموده، باز هم همگی خاموش بودند و جوابی ندادند، بار دیگر از جای برخاستم و فرمان وی را اجابت نمودم، باز مرا به نشستن امر نمود برای سومین بار سخن را اعاده نمود در این مرحله نیز همگی مُهر خاموشی بر لب زده و جواب ندادند، این بار نیز فقط من از جا برخاستم و آمادگی خود را اعلام کردم، رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ فرمود: یا علی! در جای خود باش همانا تو وصی، برادر، وزیر، وارث و جانشین منی همین که سخن رسول خدا ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ به پایان رسید، آن جماعت در‌حالی‌که خنده تمسخر آمیزی بر لب داشتند، از جای برخاسته رو به ابوطالب نموده و گفتند: بر تو گوارا باد که اگر به آیین فرزند برادرت درآیی، فرزندت علی بر تو امیر خواهد شد (یعنی سیادت و بزرگی قبیله‌ات از دست تو بیرون می‌رود و به‌صورت یک مأمور فرمان‌بردار فرزندت در خواهی آمد)». [۳]

جانشینی امام در منابع دیگر[ویرایش]

این روایت با کمی اختلاف در الفاظ و در حدود همین محتوا در منابع دیگر نیز نقل شده است. [۴] [۵]
برخی منابع اهل سنت نیز در نقل این داستان کوتاهی کرده و آن‌جا که به بیان خلافت و وصایت علی ـ علیه‌السلام ـ می‌پردازد، با عبارت «کذا و کذا» از نقل آن خودداری کرده‌اند. [۶]
برخی دیگر نیز روایت را ناقص بیان کرده‌اند. [۷]

پانویس[ویرایش]
 
۱. طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج علی أهل اللجاج، محقق و مصحح:خرسان، محمدباقر، ج ۱، ص ۲۰۶ ۲۰۷، نشر مرتضی، مشهد، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.    
۲. شعرا (۲۶)، آیه ۲۱۴.    
۳. علامه حلی، حسن بن یوسف، کشف الیقین فی فضائل أمیر المؤمنین (ع)، محقق و مصحح:درگاهی، حسین، ص ۴۰ ۴۲، وزارت ارشاد، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.    
۴. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح:موسوی جزائری، سید طیب،‌ ج ‌۲، ص ۱۲۴، دارالکتاب، قم، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.    
۵. طبری، أبوجعفر محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ طبری)، تحقیق:ابراهیم، محمد أبوالفضل، ج ۲، ص ۳۱۹ ۳۲۱، دارالتراث، بیروت، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.    
۶. ابن کثیر الدمشقی، أبوالفداء اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج ‌۳، ص ۳۹ ۴۰، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۷ق.    
۷. مقریزی، تقی الدین‌، امتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع‌، تحقیق:نمیسی، محمد عبد الحمید، ج‌ ۵، ص ۱۷۶ ۱۷۷، دارالکتب العلمیة، بیروت، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    






جعبه‌ابزار