خادمانذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: خادمان، وکلا، ائمه، اعتماد.
پرسش: آیا این روایت که از ائمه ـ علیهم‌السلام ـ نقل شده و مشهور و معروف است که: "خادمان و قائمان به امور ما شرورترین خلق خدا هستند"، صحیح است؟ معنای آن چیست؟
پاسخ: این روایت معتبر نیست؛ زیرا اولاً، در کتب روایی ما سندی برای آن ذکر نشده است؛ ثانیاً، از نظر متن و محتوا نیز صحیح نیست و با روایات معتبر متعددی که در منزلت و تمجید از وکلا و خادمان و یاران ائمه وارد شده و نشان از اعتماد ائمه به وکلای خود و رضایت بالای ایشان از بعضی صحابه خود دارد، معارض است.
حتی با صرف نظر از ضعف سند و دیگر اشکالات، عمومیت نداشته و شامل تمام خادمان و قائمان به امور ائمه نیست؛ بلکه تنها کسانی را شامل می‌شود که با انحراف از حق، انتساب خود به ائمه را وسیله رسیدن به آرزوهای دنیایی و ارضای امیال نفسانی خود قرار دادند.



منبع روایت مزبور[ویرایش]

این مطلب بخشی از دو روایتی است که در دو منبع از منابع حدیثی ما آمده است:


← ۱. روایتی در کتاب کمال‌الدین
در روایتی که در کمال‌الدین صدوق از محمدبن صالح همدانی نقل شده است که می‌گوید: "کتبت الی صاحب الزمان ان اهل بیتی یوذوننی و یقرعوننی بالحدیث الذی روی عن آبائک ـ علیه‌السلام ـ انهم قالوا قوامنا و خدامنا شرار خلق الله... "؛ به امام زمان ـ عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف ـ نامه نوشتم و گفتم خانواده‌ام مرا اذیت و ملامت می‌کنند با حدیثی که از آبای شما ـ علیه‌السلام ـ روایت شده که فرموده‌اند: "قائمان به امور ما و خادمان ما بد‌ترین خلق خدا هستند...". [۱]

← ۲. روایتی در کتاب الغیبة
در کتاب "الغیبة" در ابتدای فصلی که به معرفی نمایندگان و سفیران مورد مدح و اصحاب مورد مذمت می‌پردازد می‌گوید: و در اخباری روایت شده که ایشان فرموده‌اند: "و قد روی فی بعض الاخبار انهم ـ علیه‌السلام ـ قالوا ..."؛ خادمان به امور ما و قائمان ما بد‌ترین خلق خدا هستند ...". [۲]

اعتبار و سند روایت[ویرایش]

گرچه این روایت در کتب روایی موجود است، اما دلیلی بر مشهور و معروف بودن نداریم، علاوه بر این‌که سند هم ندارد.


معنای روایت[ویرایش]

از جواب امام زمان ـ عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف ـ در روایت محمدبن صالح همدانی (بعد از شکایت محمدبن صالح نسبت به ایرادی که اطرافیانش به دلیل روایت مذکور از او می‌گیرند)، که فرمود: "وای بر شما! آیا این گفته خدا را نخوانده‌اید که می‌فرماید: "وَ جَعَلْنَا بَیْنهَُمْ وَ بَینْ‌َ الْقُرَی الَّتیِ بَارَکْنَا فِیهَا قُرًی ظَاهِرَةً"؛ "و بین آنها و بین قریه‌هایی که به آنها برکت دادیم، قریه‌های دیگری که ظاهر بودند، قرار دادیم". [۳]
و به خدا قسم ما آن قریه‌هایی هستیم که خدا به آنها برکت داده است و شما آن قریه‌های ظاهر و آشکار هستید. [۴] یعنی در حقیقت وکلای امام واسطه بین امام و مردم عادی هستند و طبعاً از جهت ایمان و تقوا باید در درجه بالاتری قرار داشته باشند.

اعتماد بالای ائمه به خادمان[ویرایش]

همچنین از روایت امام صادق ـ علیه‌السلام ـ که زراره، ابوبصیر، محمدبن مسلم و بریدبن معاویه را حافظان دین و امین پدرش بر حلال و حرام می‌داند و از آنها به‌عنوان سابقون نسبت به خود در دنیا و آخرت معرفی می‌کند، [۵] [۶]
رضایت و اعتماد بالای ائمه ـ علیهم‌السلام ـ به اصحاب و وکلای خود فهمیده می‌شود.

عمومیت نداشتن روایت مذکور[ویرایش]

بنابراین حتی اگر از ضعف سند روایت مذکور چشم‌پوشی کنیم، مقصود از روایت مذکور نمی‌تواند، همه خدمت‌گذاران و وکلای ائمه معصومان ـ علیهم‌السلام ـ باشد. از‌نظر عقلی هم قابل قبول نیست که ائمه علیهم‌السلام، کسانی را که در سخت‌ترین شرایط مسئولیت رسیدگی به امورشان و خدمت‌گذاری به آنها را به عهده گرفته و در پاره‌ای موارد حتی جان خود را به خطر انداخته‌اند، شرورترین خلق خدا بدانند.

محدود شدن روایت به برخی افراد[ویرایش]

بنابراین به‌دلیل روایات قطعی و ازنظر عقل، معنای این روایت به کسانی محدود می‌شود که با تغییر مسیر خود و ادعاهای دروغین، انتساب خود به ائمه را وسیله رسیدن به امیال پست دنیایی خود قرار داده‌اند.

← دیدگاه شیخ طوسی
شیخ طوسی نیز در توضیح معنای این روایت می‌فرماید: این روایت معنای عام ندارد و درباره کسانی گفته شده است که روش خود را در همراهی با ائمه تغییر دادند و خیانت کردند.


پانویس[ویرایش]
 
۱. شیخ صدوق، کمال‌الدین، ج ۱، ص ۴۸۳، دارالکتب الاسلامیه، قم، ۱۳۹۵ ه. ق.    
۲. شیخ طوسی، الغیبة، ص ۳۴۵، مؤسسه معارف اسلامی، قم، ۱۴۱۱ ه. ق.    
۳. سبأ (۳۴)، آیه ۱۸.    
۴. شیخ صدوق، کمال‌الدین، ج ۱، ص ۴۸۳، دارالکتب الاسلامیه، قم، ۱۳۹۵ ه. ق.    
۵. عاملی، شیخ حر، وسائل الشیعه، ج ۲۷، ص ۱۴۴، موسسة آل‌البیت، قم، ۱۴۰۹ ه. ق.    
۶. برای دیدن باقی روایات به باب ۱۱ از ابواب صفات قاضی کتاب وسائل الشیعه مراجعه کنید.


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست.    


رده‌های این صفحه : حدیث شناسی | تفسیر حدیث




جعبه‌ابزار