الاهی بودن قرآنذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: قرآن، اعجاز قرآن ، الاهی بودن، معجزه.
پرسش: قرآن از سه جهت معجزه است:أ. لفظ. ؛ب. محتوا؛ ج. آورنده‌ آن. هریک از این جهات تا چه مقدار بر الاهی بودن آن دلالت دارد؟
پاسخ:


وجوه اعجاز قرآن

[ویرایش]

به‌طور کلی، برخی از وجوه اعجاز نشان می‌دهد که قرآن نه در آن زمان و نه در هیچ زمان دیگری، نمی‌تواند از طرف غیر خدا آورده شود؛ همانند اعجاز بلاغی قرآن، که مخصوص زمان یا مکان خاصی نیست و این شیوه‌ بیانی برای هیچ‌کس مقدور نیست، نه در آن روزگار و نه در آینده؛ ولی برخی از وجوه اعجاز فقط به این مقدار دلالت دارد که در آن روزگار قرآن نمی‌توانسته از طرف غیر خدا باشد؛ مانند وجه سوم از وجوه اعجاز محتوایی قرآن (در صورتی که فرض کنیم همه‌ علوم و معارف قرآن هم‌اکنون شناخته شده و در دسترس بشر است) از سوی دیگر برخی از این وجوه ناظر به خصوصیت آورنده‌ آن است؛ به این معنا که چه در زمان گذشته و چه در حال یا آینده، هیچ درس ناخوانده‌ای قادر به آوردن چنین کتابی نیست؛ در‌حالی‌که بقیه‌ وجوه اعجاز، قرآن را معجزه تاریخ برای هر عامی و عالم و هر زمان و مکان معرفی می‌کند؛ به‌طوری که تا ابد هیچ بشر ی نخواهد توانست مانند آن را بیافریند.

اثبات الاهی بودن قرآن

[ویرایش]

حال باید دید هریک از وجوه اعجاز، الاهی بودن قرآن را تا چه مقدار ثابت می‌کند.

← ۱. اعجاز از حیث آورنده‌ قرآن


اعجاز از حیث آورنده‌ قرآن فقط ثابت می‌کند که مفاد قرآن از ناحیه‌ خداوند است؛ اما این‌که الفاظ هم از سوی اوست، اثبات نمی‌شود.
[۱] برخی نیز همین حرف را می‌پذیرند و می‌گویند:اگر چه مفاد قرآن، الاهی است، ولی الفاظ آن از خود پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است؛ در‌حالی‌که علمای اسلام از گذشته تا حال معتقدند:فرق حدیث قدسی با قرآن در همین نکته است که در حدیث قدسی، مفاد، الاهی است، ولی الفاظ، بشری و از جانب خود پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است؛ در‌حالی‌که در قرآن، الفاظ نیز از جانب خدا است.

حال اگر گفته شود:حضرت رسول‌ ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ نمی‌توانسته از پیش خود چنین الفاظی را برگزیند، یا چنان تعبیراتی را به کار برد، پس الفاظ و عبارات و تراکیب نیز الاهی است، خواهیم گفت:این سخن به فصاحت و بلاغت قرآن و در واقع به همان اعجاز بلاغی قرآن برمی‌گردد؛ پس نتیجه اعجاز از حیث آورنده‌ قرآن محسوب نمی‌شود؛ مگر آن‌که ادعا شود:هر‌چند نتوانیم ثابت کنیم چنان بلاغتی از غیر خدا میسور نیست، ولی لااقل، برای رسول اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ از پیش خود، چنین چیزی مقدور نبوده است. با چنین فرضی، با استناد به‌همین‌وجه می‌توان نتیجه گرفت که الفاظ ، عبارات و تراکیب قرآنی نیز از سوی خداوند متعال است.

۲. اعجاز محتوایی قرآن

[ویرایش]

وجوه چهارگانه‌ای که در اعجاز محتوایی قرآن ذکر می‌شود،
[۲] نمایه:اعجاز قرآن، سؤال ۶۹.
تنها می‌تواند الاهی بودن مفاد آن را اثبات کند.

← ۳. وجوه اعجاز لفظی قرآن


اما وجوه اعجاز لفظی قرآن ـ اعجاز بلاغی و عددی ـ ثابت می‌کند که الفاظ و ترکیبات قرآن نیز الاهی است.
[۳] شاید علت تأکید علمای ما از گذشته تا حال بر اعجاز بلاغی قرآن، همین بوده که شعاع دلالت آن را بیشتر می‌دیدند.
همچنین الاهی بودن آن مقدار از آیات را که به یکدیگر مرتبط هستند و در واقع یک سیاق را می‌سازند، ثابت می‌کند.

طرح یک پرسش

[ویرایش]

اما افزون بر این امور، چگونه می‌توان ثابت کرد که تجمیع آیات در کنار یکدیگر (اگرچه وحدت سیاق نداشته باشند) و پیدایش سوره‌ها و نیز تجمیع سوره‌ها و پیدایش قرآنی که امروز در دست ماست، الاهی می‌باشد؟

پاسخ به پرسش فوق

[ویرایش]

پاسخ به این پرسش معمولاً در بحثی به نام " تاریخ قرآن " مطرح شده است.
[۴] برای نمونه به کتاب‌های زیر مراجعه کنید:ابوعبدالله زنجانی، تاریخ القرآن؛ محمود رامیار، تاریخ قرآن؛ سیدمحمدباقر حجتی، پژوهشی در تاریخ قرآن؛ سیدمحمدرضا جلالی نائینی، تاریخ جمع قرآن کریم.
برخی از اهل سنت و بیشتر مستشرقین، به این نکته دامن زده‌اند که جمع آیات و پیدایش سوره‌ها، و جمع سوره‌ها و ظهور قرآن موجود، بعد از رحلت پیامبر اسلام ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ صورت پذیرفته است.
[۵] ر نمایه:جمع قرآن سؤال ۷۱.
[۶] هادوی تهرانی، مهدی، مبانی کلامی اجتهاد، ص ۵۲ ـ ۵۳، مؤسسه فرهنگی خانه خرد، قم، چاپ اول، ۱۳۷۷.


منابعی برای مطالعه بیشتر

[ویرایش]

هادوی تهرانی، مهدی، مبانی کلامی اجتهاد.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. برخی نیز همین حرف را می‌پذیرند و می‌گویند:اگر چه مفاد قرآن، الاهی است، ولی الفاظ آن از خود پیامبر ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است؛ در‌حالی‌که علمای اسلام از گذشته تا حال معتقدند:فرق حدیث قدسی با قرآن در همین نکته است که در حدیث قدسی، مفاد، الاهی است، ولی الفاظ، بشری و از جانب خود پیامبر اکرم ـ صلی‌الله‌علیه‌وآله ـ است؛ در‌حالی‌که در قرآن، الفاظ نیز از جانب خدا است.
۲. نمایه:اعجاز قرآن، سؤال ۶۹.
۳. شاید علت تأکید علمای ما از گذشته تا حال بر اعجاز بلاغی قرآن، همین بوده که شعاع دلالت آن را بیشتر می‌دیدند.
۴. برای نمونه به کتاب‌های زیر مراجعه کنید:ابوعبدالله زنجانی، تاریخ القرآن؛ محمود رامیار، تاریخ قرآن؛ سیدمحمدباقر حجتی، پژوهشی در تاریخ قرآن؛ سیدمحمدرضا جلالی نائینی، تاریخ جمع قرآن کریم.
۵. ر نمایه:جمع قرآن سؤال ۷۱.
۶. هادوی تهرانی، مهدی، مبانی کلامی اجتهاد، ص ۵۲ ـ ۵۳، مؤسسه فرهنگی خانه خرد، قم، چاپ اول، ۱۳۷۷.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئیست.    


رده‌های این صفحه : اعجاز قرآن | قرآن شناسی




جعبه ابزار
جعبه‌ابزار