ابزارهای شناختذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: انسان، معرفت،

پرسش: ابزارهای شناخت چیست؟


ابزارهای معرفت انسان[ویرایش]

از پاره‌ای آیات و روایات معلوم می‌شود که در انسان سه ابزار برای معرفت وجود دارد که معارف و آگاهی‌های او به یکی از این ابزارها باز می‌گردد:

← حس
حواسّ ظاهر، روزنه‌هایی هستند که شناخت‌های آغازین از هستی، مربوط به آنهاست. اگر هر یک از این روزنه‌ها مسدود شود، شناخت ویژه آن، از انسان سلب می‌گردد، هم‌چنان که گفته شده است:
من فقد حسّا فقد علما . هرکس حسّی را از دست بدهد، دانشی را از دست داده است.

← عقل
عقل، مرکز شعور و ادراک در وجود انسان است و وظیفه آن، ترکیب، تجزیه، انتزاع، تعمیم و تعمیق مفاهیمی است که از طریق حواس به آن منتقل می‌شود.

← قلب
کلمه قلب، در چهار معنا به‌کار رفته است:
۱. تلمبه خون در بدن، «رگ‌های دل این آدمی، پاره گوشتی آویزان است که شگفت‌ترین چیز در وجود اوست» [۱] [۲]
۲. عقل، [۳] «امام کاظم (علیه‌السّلام) در این حدیث، «قلب» را در آیه شریفه «اِنَّ فِی ذَالِکَ لَذِکْرَی لِمَن کَانَ لَهُ قَلْبٌ» به عقل تفسیر کرده است.»
۳. مرکز معارف شهودی،
۴. روح. [۴] [۵] [۶] [۷]
در مباحث معرفت‌شناسی، هنگامی که قلب در کنار عقل به عنوان یکی از ابزارهای معرفت مطرح می‌شود، مقصود، معنای سوم (یعنی عقل به عنوان مرکز معارف شهودی) است.
نکته مهمّ آن است که مبدأ و مصدر اصلی همه ادراکات و احساسات انسان، روح اوست و ابزارهای سه گانه معرفت (حس، عقل و قلب)، در واقع، به منزله راه‌هایی هستند که روح از طریق آنها با جهان هستی ارتباط برقرار می‌کند. بنا بر این، وقتی که قلب در معنای دوم و یا سوم به کار می‌رود، در واقع، در بُعدی از ابعاد خود یا مرتبه‌ای از مراتب خویش به‌کار رفته است. [۸]

پانویس[ویرایش]
 
۱. امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغة، حکمت ۱۰۸.    
۲. ر. ک: ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۹، ص۳۲۶.
۳. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج۱، ص۱۶، ح۱۲.    
۴. بقره/سوره۲، آیه۲۲۵.    
۵. بقره/سوره۲، آیه۲۸۳.    
۶. ق/سوره۵۰، آیه۳۳.    
۷. شعراء/سوره۲۶، آیه۸۹.    
۸. ر. ک: محمّد محمّدی ری‌شهری، مبانی شناخت.


منبع[ویرایش]

حدیث‌نت، برگرفته از مقاله «ابزارهای شناخت» تاریخ بازیابی۱۳۹۷/۳/۶.    


رده‌های این صفحه : مقالات حدیث‌نت




جعبه‌ابزار