آثار سازنده فضایل اخلاقیذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:فضایل اخلاقی، گشاده رویی، تهذیب نفس، مکارم اخلاق.
پرسش :آثار مثبت و سازنده فضایل اخلاقی از جمله گشاده رویی چیست؟


متن کامل پرسش[ویرایش]

آثار مثبت و سازنده برای کسی که دارای فضایل اخلاقی است، چیست؟

پاسخ[ویرایش]


اقسام فضایل اخلاقی[ویرایش]

اخلاق پسندیده، مجموعه‌ای از فضایل انسانی است که انسان را زینت بخشیده، به رستگاری می‌رساند. این فضایل اخلاقی را می‌توان به طور کلی به سه دسته تقسیم کرد:
الف. فضایلی که در ارتباط با خدا مطرح است؛ مانند اهمیت دادن به نماز ، دعا ، ذکر ، پرهیز از ریا ، خوف و رجا .
ب. فضایلی که در ارتباط با خود انسان مطرح است؛ مانند نظم و انضباط در کارها، غنیمت شمردن فرصت‌ها، پرهیز از بیهوده‌گویی.
ج. فضایلی که در ارتباط با دیگران مطرح است؛ مانند تواضع ، راستی و راست‌گویی ، برادری و اتحاد، مردم‌داری ، امانت‌داری ، رعایت حقوق پدر و مادر . [۱]
هرکدام از سه دسته‌ی اخلاق پسندیده و فضایل اخلاقی، آثار و فواید مثبت و ارزنده‌ای در سعادت دنیوی و اخروی انسان دارند که در منابع اخلاق اسلامی به طور مفصّل به آنها پرداخته شده است.

آثار فضایل اخلاقی[ویرایش]

در این‌جا به به طور خلاصه و فهرست‌وار به برخی از آثار مثبت و نیک فضایل اخلاقی در آدمی از نگاه آیات و روایات پرداخته می‌شود:
یک. قرآن کریم تهذیب نفس و کسب ملکات اخلاقی را با اهمیت شمرده است، به‌گونه‌ای که اگر کسی در قیامت ، از فضایل اخلاقی برخوردار نباشد، روی سعادت را نخواهد دید:«یَوْمَ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ الَّا مَنْ اتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلیمٍ»؛ [۲] روزی که هیچ مال و فرزندی سود نمی‌دهد، مگر کسی که دلی پاک به سوی خدا بیاورد.
دو. قرآن کریم اخلاق حسنه و تهذیب نفس را مایه رستگاری آدمی و رذایل و گناهان را موجب خُسران و زیان انسان می‌شمارد:«قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها»؛ [۳] که هر کس خود را تزکیه کرد، رستگار گشت، و هر کس خود را با گناه آلوده ساخت، زیان‌کار شد.

آثار گشاده رویی[ویرایش]

یکی از نمونه‌های دسته سوم فضایل اخلاقی، «گشاده‌رویی و اخلاق نیک» است که مانند بسیاری از فضایل اخلاقی دیگر، علاوه بر داشتن حُسن ذاتی در نظر دین، فرد و فطرت آدمی، از پیامدهای نیکویی نیز برخوردار است؛ از جمله به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

← زدودن کینه‌ها
در معاشرت‌ها و داد و ستدهای کاری و اجرایی، ممکن است برخی کدورت‌ها در میان افراد بروز کند که چندان خوشایند نباشد، بهترین ابزار مبارزه با این‌گونه کدورت‌ها، گشاده‌رویی است. رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) در این‌باره می‌فرماید:«حُسْنُ الْبِشْرِ یَذْهَبُ بِالسَّخیمَةِ»؛ [۴] خوش‌رویی، کینه را می‌زداید.

← جلب محبت خدا و مردم‌
هر انسانی، به اکسیر گرانب‌های محبت از جانب خدا و بندگان مؤمن او نیازمند است. این پدیده ارزشمند در سایه گشاده‌رویی به دست می‌آید. حضرت امام باقر (علیه السلام) می‌فرماید:«صَنِیعُ الْمَعْرُوفِ وَ حُسْنُ الْبِشْرِ یُکْسِبَانِ الْمَحَبَّةَ وَ یُقَرِّبَانِ مِنَ اللَّهِ وَ یُدْخِلَانِ الْجَنَّة»؛ [۵] نیکوکاری و خوش‌رویی، محبّت‌آفرین‌اند، انسان را به خدا نزدیک و داخل بهشت می‌کنند.

← زدودن لغزش‌ها
امام صادق (علیه السلام) فرمود:«انَّ الْخُلْقَ الْحَسَنَ یَمیثُ الْخَطیئَةَ کَما تَمیثُ الشَّمْسُ الْجَلیدَ»؛ [۶] همانا خوش‌خُلقی گناه را ذوب می‌کند، چنان که خورشید یخ را ذوب می‌سازد.

← آسانی حساب
امام علی (علیه السلام) فرمود:«... وَ حَسِّنْ خُلُقَکَ یُخَفِّفِ اللَّهُ حِسَابَک‌»؛ [۷] خلق خود را نیکو گردان تا خداوند حساب تو را -در قیامت- آسان گیرد.

← کمال انسان
امام صادق(علیه السلام) فرموده است:«الْخُلُقُ الْحَسَنُ جَمَالٌ فِی الدُّنْیَا وَ نُزْهَةٌ فِی الْآخِرَةِ وَ بِهِ کَمَالُ الدِّینِ وَ الْقُرْبَةُ إِلَی اللَّهِ تَعالی»؛ [۸]‌ اخلاق نیک و پسندیده؛ جمال و زیبایی در دنیا و گشایش و خوشی در آخرت است، و با آن آیین و دین هر کسی کامل می‌گردد، و موجب کمال انسان و قرب او به پروردگار متعال است».

خلاصه[ویرایش]

فضایل و کمالات اخلاقی، آثار ارزنده‌ای در سعادت دنیوی و اخروی انسان دارد. هر کس می‌خواهد، به سعادت ابدی ، دست یابد، لازم است که صفحه دلش را از رذایل اخلاقی و اخلاق ناپسند پاک کرده، فضایل اخلاقی را جایگزین آن نماید.

پانویس[ویرایش]
 
۱. یوسفیان، نعمت الله، اخلاق اسلامی، ج ۱، ص ۳۹، اداره آموزش‌های عقیدتی سیاسی نمایندگی ولی فقیه در سپاه، قم، چاپ اول، ۱۳۷۶ش.    
۲. سوره شعراء/۲۶، آیات۸۸ – ۸۹.    
۳. سوره شمس/۹۱، آیات۹ – ۱۰.    
۴. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، محقق و مصحح:غفاری، علی اکبر، ص ۴۵، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.    
۵. محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج ۱۲، ص ۳۴۴، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.    
۶. کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من الکافی، محقق و مصحح:غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ۲، ص ۱۰۰، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.    
۷. شیخ صدوق، الأمالی، ص ۲۷۸، کتابچی، تهران، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.    
۸. محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج ۸، ص ۴۴۹، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.    


منبع[ویرایش]
پایگاه اسلام کوئست    


رده‌های این صفحه : اخلاق اسلامی | فضائل اخلاقی




جعبه‌ابزار