لذت بردن از نمازذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه: لذت بردن از نماز، حضور قلب.

پرسش: چگونه از نماز لذت ببریم؟

پاسخ: برای این‌که از نماز لذت ببرید، باید حضور قلب داشته باشید؛ پس برای تحصیل حضور قلب بهتر است چند مورد را رعایت کنید: ۱. نماز خواندن در مکان خلوت؛ ۲. رفع موانع حضور قلب؛ ۳. تقویت ایمان و تحصیل معرفت؛ ۴. با آمادگی کامل نماز خواندن.


مقدمه بحث[ویرایش]

هیچ نمازگزاری نیست که دغدغه لذت بردن از نمازش را نداشته باشد و از خداوند توفیق آن را نخواهد؛ چراکه نماز راستین در کلماتی کوتاه خلاصه نمی‌شود؛ بلکه هدف اصلی از خواندن نماز، لذت و فواید معنوی آن است؛ ازاین‌رو به عنوان مقدمه لازم است به این نکته اشاره کنم که:

ابعاد نماز حقیقی[ویرایش]

نماز حقیقی دارای دو بُعد است:

← بعد ظاهری
بُعد ظاهری که به منزله پیکره نماز است و از مجموعه رفتارهای آیینی مانند قیام، رکوع، سجود و ... تشکیل یافته است. علت این‌که ما از نماز خود لذت نمی‌بریم، این است که تنها به جنبه ظاهری نماز خود اکتفا می‌کنیم و توفیق خواندن نماز با حضور قلب و طمأنینه را نداریم.

← بعد باطنی
بُعد باطنی نماز که به منزله روح و حقیقت آن می‌باشد؛ در صورتی انسان می‌تواند از نمازش لذت ببرد که افزون بر احکام و شرایط ظاهری، آداب باطنی و قلبی نماز را نیز مراعات کند.

←← حضور قلب و توجه به معنای نماز
روح نماز و عامل اصلی عروج انسان در نماز، حضور قلب و توجه به معنا و محتوای نماز است. نماز بدون حضور قلب مانند پیکر بی‌روح می‌باشد؛ چنان‌که پیکر بی‌روح، مرده و بی‌خاصیت است و از دیدن آن لذت و نشاط حاصل نمی‌شود، نماز بی‌حضور قلب نیز، گرچه مسقط تکلیف است، لیکن نمازگزار از آن لذت نمی‌برد. به همین جهت در احادیث راجع به حضور قلب، تأکیدات زیادی به عمل آمده است:

←← حدیثی از امام صادق
امام صادق (علیه‌السّلام) فرمود: وقتی بنده به نماز می‌ایستد، خداوند متعال به او توجه می‌کند و توجهش را از او قطع نمی‌کند تا موقعی که سه مرتبه از یاد خدا غافل گردد. در این صورت خداوند نیز از او اعراض خواهد کرد. [۱]
عوامل بسیاری باعث حواس‌پر‌تی انسان در هنگام نماز می‌شود؛ ازاین‌رو باید کوشید که در نماز تمرکز روی مفاهیم و معانی کلمات داشته، زمینه حضور قلب را در خویش فراهم سازیم.

←← حدیثی از امام علی
علی (علیه‌السّلام) درباره حضور قلب و تمرکز در حال نماز می‌فرماید: در حالت کسالت و چُرت زدن نماز نخوانید و در حال نماز به فکر خودتان نباشید؛ زیرا در محضر خدا ایستاده‌اید. [۲]

چگونگی لذت بردن از نماز[ویرایش]

پس برای این‌که از نماز لذت ببرید، حضور قلب داشته باشید؛ اما این‌که این لذت بردن و حضور قلب چگونه حاصل می‌شود، توجه شما را به چند نکته جلب می‌نمایم.

← نماز خواندن در مکان خلوت
سعی کنید نماز خود را در مکان خلوت بخوانید؛ اگر نماز فرادا و مستحب می‌خوانید، بهتر است جای خلوتی را انتخاب کنید که سروصدا و مزاحمت نباشد. در حال نماز فقط به محل سجده نگاه کنید و معانی کلمات را در ذهن خود مرور کنید، در نز نیز بهتر است به محل سجده نگاه کرده و به مفهوم کلمات بیندیشید.

← رفع موانع حضور قلب
پیش از نماز موانع حضور قلب را برطرف کرده، سپس مشغول نماز شوید. اگر ذهن شما مشغول‌ اندیشیدن درباره موضوع دیگری است، یا در اثر خستگی و خواب‌آلودگی حال نماز خواندن ندارید، در صورت امکان سعی کنید قبل از شروع نماز، عوامل مزاحم را برطرف کنید.
یکی از عوامل اصلی که انسان نمی‌تواند در حال نماز حضور قلب داشته باشد و از نماز لذت ببرد، علاقه و دلبستگی شدید به امور دنیا است. علاقه به مظاهر دنیوی باعث می‌شود که افکار انسان در حال نماز به سوی این‌ها معطوف شود و از توجه به خدا منحرف گردد. بنابراین نمازگزار باید از این امور قطع علاقه کند تا حضور قلب و توجه به خدا برایش حاصل شود و از نماز لذت ببرد.

← تقویت ایمان و تحصیل معرفت
یکی دیگر از عوامل مؤثر در حضور قلب و لذت بردن از نماز تقویت و تعمیق بینش مذهبی و ایمان است. توجه انسان به خدا به مقدار شناخت و معرفتی است که نسبت به او دارد، هر‌اندازه معرفت انسان بیشتر باشد، ایمانش قوی‌تر است و در حال نماز خضوع و خشوع بیشتر خواهد داشت و جایی برای [۳]     و فراموشی باقی نمی‌ماند. کسی که خدا را در همه جا حاضر و ناظر و خود را در محضر او بداند، در حال نماز بیشتر می‌تواند حضور خداوند را احساس کند و از تکلم با خدا لذت ببرد.
بنابراین انسان باید در تقویت ایمان و تحصیل معرفت کامل بکوشد تا در حال نماز بهتر حضور قلب پیدا کند و از خواندن نماز لذت ببرد.

←← حدیثی از پیامبر
پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم) فرمود: «اُعبُدِاللّه كَأنَّكَ تَراهُ، فَإن لَم تَكُن تَراهُ، فَإنَّهُ يَراكَ؛ آن‌چنان خدا را عبادت کُن که گویا او را می‌بینی و اگر تو او را نمی‌بینی، او تو را مشاهده می‌کند». [۳] [۴] [۵] [۶]

← با آمادگی کامل نماز خواندن
برادر عزیز وقتی در جای خلوت و مناسب، آماده نماز شدید، عظمت و قدرت بی‌پایان خداوند و ضعف و ناتوانی خود را به یاد آورید. یقین داشته باشید که در برابر پروردگار جهان به پا ایستاده و با او سخن می‌گویید؛ لذا یکی از دعاهایی که انسان قبل از تکبیرة‌الاحرام می‌گوید، این جمله است که: «یا محسنُ قد اتاک المُسی»، در این هنگام با حضور قلب و توجه کامل به مفهوم دعا، تکبیرةالاحرام را بگویید و مشغول نماز شوید. توجه داشته باشید با چه کسی صحبت می‌کنید و چه می‌گویید. مواظب باشید زبان و قلبتان هماهنگ باشند.

←← حدیثی از امام جعفر صادق
امام صادق (علیه‌السّلام) فرمود: هنگامی که به قصد نماز رو به قبله ایستادی، دنیا و آنچه در آن است و مردم و احوال و اشتغالات آن‌ها را یک‌سره کنار بگذار، قلبت را از هر موضوعی که تو را از یاد خدا غافل می‌سازد، فارغ ساز، و با چشم باطن، عظمت و جلال خدا را مشاهده کُن. به یاد آور آن روزی را که هر انسانی نتیجه اعمال خود را می‌بیند». [۷]

نتیجه بحث[ویرایش]

اگر این نکات را رعایت کنید، قطعاً از خواندن نماز لذت می‌برید. البته حضور قلب در نماز کار دشواری است؛ اما به همان مقدار که دشوار است، ارزشمند نیز می‌باشد و در اثر مراقبت و جدیت و کوشش آسان می‌شود. اگر در ابتدا توفیق نیافتید، مأیوس نشوید؛ بلکه باید جدی‌تر و قاطع‌تر وارد عمل شوید تا تدریجاً بر نفس تسلط یابید. افراد برجسته‌ای بوده و هستند که نخست مانند شما از این‌که از نماز لذت نمی‌بردند ناراحت بودند؛ اما در اثر تمرین و مراقبت توانستند حضور قلب را در نماز به دست آورده و از نماز لذت ببرند.
امیدوارم شما برادر گرامی نیز با رعایت نکات مذکور بتوانید از نماز و عبادات خود لذّت ببرید.

معرفی منابع[ویرایش]

۱. حقیقی، کریم محمود، عبادت عاشقانه، حضور، ۱۳۷۶ ش.
۲. فهری، سیداحمد، پرواز در ملکوت، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۵۹ ش.
۳. قرائتی، محسن، پرتوی از اسرار نماز، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۹ ش.

پانویس[ویرایش]
 
۱. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۸۴، ص۲۴۱.    
۲. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۸۴، ص۲۳۹.    
۳. امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغه، ص۶۵.
۴. پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحة، ج۱، ص۲۱۹.    
۵. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۶۸.    
۶. محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمة، ج۷، ص۱۵.    
۷. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۸۴، ص۲۳۰.    


منبع[ویرایش]


سایت ‌اندیشه قم، برگرفته از مقاله «لذت بردن از نماز»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۷/۰۸/۱۷.    







جعبه‌ابزار