عید نوروز در روایاتذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلید واژه: عید نوروز ، شرعی، عید باستانی
پرسش: آیا دلیل شرعی براي عيد نوروز وجود دارد؟
پاسخ:


مقدمه[ویرایش]

عيد نوروز از عيدهايي است كه مردم فارسي زبان ايران و كشورهاي همسايه، آن را پاس مي دارند هم چنان كه مردم كرد زبان كشورهاي عراق، تركيه و سوريه آن را بزرگ مي شمارند.
اين عيد از عيدهاي باستانی است كه قبل از اسلام رواج داشته است.

عید نوروز در روایات[ویرایش]

ما در ضمن مراجعه به منابعي كه در اختيار داريم روايتي كه آن را تأييد كند يا فقيهي كه متعرض آن شده باشد نيافتيم تا زمان شیخ طوسی (۴۶۰ هـ) كه در مصباح المتهجد روايت زير می باشد.

← اعمال نوروز از کلام امام صادق
از معلي بن خنيس از امام صادق (ع) در روز نوروز آورده كه غسل كن، پاكترين جامه خود را بپوش، عطر بزن و آن روز روزه باش‌، بعد از اين كه نوافل و ظهر و عصر را خواندي چهار ركعت نماز بجا بياور كه در ركعت اول يك مرتبه حمد و ده مرتبه "انا انزلناه" و در ركعت دوم يك مرتبه حمد و ده مرتبه "قل يا أيها الكافرون" و در ركعت سوم يك مرتبه حمد و ده مرتبه "قل هو الله أحد" و در ركعت چهارم يك مرتبه حمد و ده مرتبه "قل أعوذ بربّ النّاس" و "قل أعوذ بربّ الفلق" خوانده مي شود بعد از اتمام نماز سر به سجده مي گذاري و خدا را شكر مي كني و از خداوند مي خواهيد كه گناه پنجاه سالتان را ببخشد. [۱]

← نوروز روز مقدس
باز در كتاب مهذب از راوي مذكور نقل مي‌كند كه امام صادق (ع) فرمود: نوروز همان روزي است كه پیغمبر (صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم) براي أمیرالمؤمنین (علیه السّلام) در غدير خم بيعت گرفت و اقرار به ولايت او كردند، و خوشا بر آن كه بدان ثابت ماند، واي بر آن كه آن را بشكند، و روزي است كه رسول خدا (صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم) علی (علیه السّلام) را به وادي جنّ فرستاد تا از آنها پيمان بگيرد، و روزي است كه بر اهل نهروان پيروز شد و ذو الثدية را كشت، و روزي است كه قائم ما خاندان با كارگزاران ظهور كند و خدايش او را بر دجّال پيروز گرداند و او را بر كناسه كوفه به دار زند، هيچ نوروزي نيايد جز آن كه ما در آن توقع فرج داريم، زيرا آن از روزهاي ما است كه فارس ها آن را نگهداشتند و شما آن را ضايع نموديد (بعد ادامه دادند) يك پيغمبر از بنی اسرائیل از پروردگارش خواست مردمي را كه هزارها نفر بودند از ترس مرگ از خانه‌شان بيرون شده بودند و خدا آنها را ميرانيد زنده نمايد و خدا به او وحي كرد كه آب بر آنها بريزد، و در اين روز بر آنها آب ريخت و زنده شدند، ۳۰ هزار كس بودند، و آب پاشيدن در اين روز سنت ثابتي شد و سببش را جز پايداران در علم ندانند، و آن اولين روز سال فارس ها است، معلي مي گويد: (امام (ع))آن را به من ديكته كرد و من نوشتم. [۲]

← عمل به روایت معلی بن خنس نزد فقها
مشهور فقهاء متأخر به اين روايت عمل نموده و فتوا به استحباب غسل در نوروز را دادند صاحب جواهر مي گويد: غسل نوروز بين متأخرين مشهور است به خاطر روايت معلی بن خنیس از امام صادق (ع) كه از مصباح نقل شد در اين مسأله مخالفي نيافتيم. [۳] [۴]

←← مرسله بودن روایت از دیدگاه آیت الله خویی
اما مرحوم آیت الله خویی به جهت مرسل بودن روايت به آن عمل نكرده و گفته است: روايت معلي بن خنيس مرسله است كه نمي شود به آن اعتماد نمود مگر بنا بر قول به تسامح در ادله سنن كه ما قبول نداريم. [۵]
بر اين اساس مي شود گفت به طور صددرصد نمي توان به اين عيد رنگ ديني داد و از اعياد ديني به حساب آورد.

نهی عید نوروز در روایات[ویرایش]

اما جاي اين پرسش هست كه بر فرض بپذيريم كه شارع مقدس اين عيد را عيد ديني به حساب نياورد آيا از اين عيد نهي فرمود و حرامش نمود به نحوي كه بزرگداشتش جايز نباشد؟
در پاسخ مي گوييم: روايتي را ابن شهر آشوب در مناقبش آورده كه مي گويد: نقل شده كه منصور دوانيقي كسي را خدمت امام موسی بن جعفر (ع) فرستاده تا از او بخواهد كه وقتي مردم در روز نوروز براي تبريك و تقديم هدايا مي آيند در كنار او بنشيند حضرت فرمود: روايات جدم رسول الله را گشتم و براي اين روز خبري نيافتم و اين سنت فارس ها است كه اسلام آن را از بين برده، پناه بر خدا كه ما بخواهيم چيزي را كه اسلام محو نموده زنده بداريم.
منصور گفت: ما اين را از باب سياست براي لشكريانمان انجام مي دهيم تو را به خداوند قسم مي دهم كه بنشيني و آن حضرت نشست، كه وزراء، امراء، فرماندهان و لشكريان با هدايا وارد مي شدند و به او تبريك مي گفتند. ... [۶]

← ضعیف بودن سند روایت
واضح است كه سند اين روایت ضعیف است چون ابن شهر آشوب سند روايت را ذكر نكرده است، بلكه با تعبير "و حكي" آن را نقل نمود و اين دليل بر ضعف و عدم امكان استناد به آن است.

عدم صراحت و عدم نهی نوروز از طرف ائمه[ویرایش]

شايان ذكر است كه مسأله جشن و بزرگداشت عید نوروز يك مسأله فراگير و رايجي بوده كه اگر مخالف با اسلام و دين و آئينش بوده حتما ائمه (ع) صراحتا و با تأكيد از آن نهي مي كردند كه بدون ترديد به ما مي رسيد و روشن است كه نزد ائمه از نوروز صحبت مي شده است ولي ايشان از آن نهي ننموده و باطل نشمرده اند. [۷] [۸]و بديهي است كه براي خشكاندن ريشه يك چنين عادتي ريشه دار و محكم نمي شود به يك روايت آنهم مرسل اعتماد نمود. بنابر اين بايد اين مسأله تحت مباحات داخل شود خصوصا كه بزرگداشت چنين ايامي مصادف است با روزهايي كه زيبايي سحر انگيز طبيعت، قدرت خداوند و تجديد حيات و معاد را در خاطره ها زنده مي كند به علاوه در اين روز مردم اقدام به كارهايي مي كنند كه شارع مقدس به آن تشويق نموده است؛ مثل: نظافت و خانه تكاني، صله رحم، خوشحال كردن مؤمنان، از بين بردن دشمني ها و كينه ها، آزادي زندانيان و. . . بله عادات غلطي همانند پريدن روي آتش و غيره هست كه نه تنها دليل شرعي بر صحت آن نداريم بلكه آنها به خرافه نزديك تر هستند تا به دين، و بايد براي ريشه كن شدن آنها تلاش نماييم.

نتیجه[ویرایش]

در اين رابطه از باب حسن ختام اشاره مي كنيم به سخن امیر المؤمنین (ع) كه فرمود: هر روزي كه در آن معصيت خدا نشود آن روز عيد است. [۹]

پانویس[ویرایش]
 
۱. وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج ۸، ص ۱۷۲ و ۱۷۳    
۲. وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج ۸، ص ۱۷۳    
۳. جواهر الکلام، شیخ محمد حسن نجفی جواهری، ج ۵، ص ۴۲    
۴. العروة الوثقي (المحشي)، ج ۲، ص ۱۵۲
۵. موسوعه امام خويي، سید ابوالقاسم خوئی، ج ۱۰، ص ۵۰
۶. المناقب، ابن شهر آشوب، ج ۴، ص ۳۱۹
۷. کافی، شیخ کلینی، ج ۵، ص ۱۴۱ و ۱۴۲    
۸. من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، ج ۳، ص ۳۰۰    
۹. نهج البلاغه، شریف رضی، حکمت ۴۱۸؛«کُلُّ یَوْم لاَ یُعْصَی اللهُ فِیهِ فَهُوَ یَوْمَ عِید»    


منبع[ویرایش]
سایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی    






جعبه‌ابزار