سنخیت علل و معلول در علت تامهذخیره مقاله با فرمت پی دی اف



کلیدواژه:علت تامه, سنخیت بین علت و معلول، قانون علیت.
پرسش:با توجه به اینکه قاعده سنخیت علت و معلول در میان علل هستی بخش و معلول آنها برقرار است، آیا قاعده مذکور به طور کلی در علل تامه ( که مشتمل برعلل هستی بخش نیز هستند) برقرار است یا نه؟
پاسخ:با روشن شدن معنای قاعده سنخیت پاسخ سوال نیز روشن خواهد شود.


تعریف لغوی سنخیت

[ویرایش]

سنخیت در لغت بر گرفته از سنخ به معنای اصل و ریشه چیزی است.

تعریف اصطلاحی سنخیت

[ویرایش]

اما در اصطلاح فلسفی قاعده سنخیت یعنى: لزوم تناسب میان علت و معلول بحکم ضرورت طبیعى و منطقى؛ به این معنا که حرارت، علت حرارت و برودت، علت برودت است؛ نه بالعکس و الا لازم می آید که هر چیزى علت هر چیز باشد؛
[۳] سید جعفر سجادى، فرهنگ معارف اسلامى، ج۲ ص۱۰۱۸، انتشارات دانشگاه تهران - تهران، چاپ: سوم، ۱۳۷۳ ه ش.
چرا که اگر بین علت و معلول سنخیت لازم نباشد، هر چیز توانایی دارد علت هر چیز شود؛ مثلا گرسنگی با آب رفع شود و تشنگی با غذا و... .
قاعده سنخیت از قاعده فاقد الشئ نمی تواند معطی شئ باشد، گرفته شده است؛ یعنی علت نمی تواند چیزی را که ندارد به معلول خود دهد؛ پس هر چه را که به معلول عطا کرده، خود مرتبه عالی آن را دارا است؛ و این چیزی جز تناسب نیست؛ یعنی معلول همان سنخ از وجود را دارد، که علت داشته و به او عطا کرده. در این اصطلاح معنای لغوی نیز لحاظ شده؛ چرا که معنای لغوی سنخ، اصل و ریشه است و علت اصل و ریشه معلول است.
قاعده سنخیت در تمام علل تامه و علل ناقصه برقرار است؛ در علت فاعلی یا هستی بخش این نکته واضح و مشهود است. اما در انواع دیگر علل (علت مادی،علت صوری،علت غایی) نیز لازم است؛ یعنی باید بین ماده و صورت و غایت شیئ و خود شیئ تناسب باشد و هر ماده ای نمی تواند ماده هر چیزی باشد و همچنین است صورت و غایت. علاوه این که انواع دیگر علل (مادی،صوری،غایی) همگی به علت فاعلی برگشت می کند.

پانویس

[ویرایش]
 
۱. طریحی فخر الدین، مجمع البحرین، ج‌۲، ص ۴۳۴، کتابفروشی مرتضوی - تهران، چاپ سوم، ۱۳۷۵ ش.    
۲. ابن منظور محمد بن مکرم، لسان العرب، ج‌۳، ص، ۲۶، دار صادر - بیروت، چاپ سوم، ۱۴۱۴ ق.    
۳. سید جعفر سجادى، فرهنگ معارف اسلامى، ج۲ ص۱۰۱۸، انتشارات دانشگاه تهران - تهران، چاپ: سوم، ۱۳۷۳ ه ش.


منبع

[ویرایش]

پایگاه اسلام کوئیست    






جعبه ابزار
جعبه‌ابزار